تحلیل خط به خط بیانیه دونالد ترامپ درباره حمله به ایران
منبع تصویر، screenshot from video
- نویسنده, تام بیتمن، خبرنگار وزارت خارجه، و دنیل بوش، خبرنگار واشنگتن
- زمان مطالعه: ۵ دقیقه
در ساعات اولیه صبح شنبه، رئیسجمهور دونالد ترامپ اعلام کرد که ایالات متحده حملات نظامی علیه ایران را آغاز کرده است.
او در یک بیانیه ویدئویی هشت دقیقهای که در شبکههای اجتماعی منتشر شد گفت آمریکا در حال انجام یک «عملیات عظیم و در حال تداوم» برای پایان دادن به تهدید ایران است و خواستار تغییر رژیم در تهران شد.
او از اقامتگاه خود در مارالاگو در فلوریدا گفت: «این یک پیام خیلی ساده است. آنها هرگز سلاح هستهای نخواهند داشت.»
تام بیتمن و دنیل بوش سخنان رئیسجمهور را خط به خط بررسی میکنند تا توضیح دهند او چگونه این اقدام را توجیه میکند و خطرات پیشرو چیست.
مبنای ترامپ برای حملات
«هدف ما دفاع از مردم آمریکا با از میان برداشتن تهدیدهای قریبالوقوع از سوی رژیم ایران است، یک گروه شرور از آدمهای بسیار سخت و وحشتناک. فعالیتهای تهدیدآمیز آن مستقیما ایالات متحده، نیروهای ما، پایگاههای ما در خارج از کشور و متحدان ما در سراسر جهان را به خطر میاندازد.»
واژه کلیدی در اینجا «تهدیدهای قریبالوقوع» است. فرمانده کل قوا در آمریکا میداند که باید توضیح دهد چرا این حمله، که نه پشتوانه رسمی بینالمللی دارد و نه مجوز کنگره، اکنون انجام میشود.
آقای ترامپ سه استدلال مطرح میکند: اینکه ایران از زمان انقلاب اسلامی در سال ۱۹۷۹ تهدیدی قریبالوقوع برای آمریکا بوده است؛ اینکه به توسعه موشکهای بالستیک قارهپیما که میتوانند به آمریکا برسند نزدیک شده است ، ادعایی که ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا آن را تایید نمیکند؛ و اینکه در آستانه ساخت سلاح هستهای است، با وجود آنکه آقای ترامپ گفته بود این تواناییها پس از حملات آمریکا در تابستان گذشته «نابود» شدهاند.
واقعیت درباره زمانبندی این است که دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو رهبری ایران را در ضعیفترین وضعیت داخلی طی سالهای اخیر میبینند، در حالی که شبهنظامیان متحد ایران در منطقه پس از جنگ غزه تضعیف شدهاند. سرکوب شدید اعتراضات امسال در تهران یک شمارش معکوس را آغاز کرد. آنها معتقدند اکنون زمان حمله بوده است.
زمان مذاکره به پایان رسیده است
«ما بارها تلاش کردیم یک توافق انجام دهیم. تلاش کردیم. آنها میخواستند انجامش بدهند. نمیخواستند دوباره انجامش بدهند. میخواستند انجامش بدهند. نمیخواستند انجامش بدهند.»
آقای ترامپ میگوید آمریکا چارهای جز حمله نداشت چون حکومت ایران در برابر تلاشهای واشنگتن برای مذاکره بر سر پایان دادن به برنامه هستهایاش مقاومت کرد. او در آستانه حمله گفته بود تهران «آن چیزی را که ما میخواهیم به ما نمیدهد.»
در هفتههای اخیر، ترامپ درباره دامنه مطالباتش مواضع متفاوتی مطرح کرده بود؛ گاهی میگفت توافق باید شامل پایان دادن به تواناییهای موشکی متعارف ایران نیز باشد و گاهی اشاره میکرد که چنین شرطی لازم نیست. اما خط قرمز او بر «غنیسازی صفر» متمرکز شد.
تهران این را تحقیرآمیز میدانست. قرار بود گفتوگوهای میانجیگریشده میان آمریکا و ایران هفته آینده ادامه یابد و عمان، بهعنوان میانجی، روز جمعه گفت دستیابی به پیشرفت نزدیک است و ایران پیشنهاد داده بود هیچ انباشتی صورت نخواهد گرفت. اما ترامپ این را نپذیرفت.
در عین حال، این دونالد ترامپ بود که در دوره نخست ریاستجمهوری خود بهطور یک جانبه آمریکا را از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ خارج کرد. او گفته بود آن توافق بیش از حد ضعیف است. تهران همواره این اقدام را نشانهای دانسته که این ترامپ بود، نه ایران، که مسیر خشونت را به جای مذاکره انتخاب کرد.
«عملیات خشم حماسی»
«به این دلایل، ارتش ایالات متحده در حال انجام یک عملیات عظیم و در حال تداوم است تا این دیکتاتوری بسیار شرور و افراطی را از تهدید آمریکا و منافع اصلی امنیت ملی ما بازدارد.»
اکنون که «عملیات خشم حماسی» آغاز شده است، قانونگذاران کنگره، متحدان آمریکا و ایران میخواهند بدانند این عملیات چه مدت ادامه خواهد داشت و دامنه آن چقدر خواهد بود.
سخنان آقای ترامپ نشان میدهد دامنه و مقیاس این حمله گستردهتر از حمله آمریکا به ایران در تابستان گذشته خواهد بود. با این حال، او جزئیات بیشتری ارائه نکرد و مشخص نکرد که حملات چند روز، چند هفته یا بیشتر ادامه خواهد داشت.
آقای ترامپ همچنین برای این حمله مجوز کنگره را دریافت نکرده است. این موضوع خشم برخی قانونگذاران، بهویژه دموکراتها، را برانگیخته است. دولت پیش از حمله گروه کوچکی از رهبران کنگره را در جریان گذاشته بود، اما انتظار میرود فشار برای توضیح بیشتر افزایش یابد.
دونالد ترامپ با پیوند دادن ایران به «منافع اصلی امنیت ملی» تلاش میکند افکار عمومی آمریکا را قانع کند که حمله به تهران کشور را امنتر خواهد کرد. این برای او یک چالش مهم است، زیرا بسیاری از رایدهندگان ترجیح میدهند تمرکز بر اقتصاد و مهاجرت باشد.
نیروهای آمریکایی در معرض خطر
«ممکن است جان قهرمانان شجاع آمریکایی از دست برود و ما تلفات داشته باشیم، این اغلب در جنگ اتفاق میافتد. ما این کار را برای اکنون انجام نمیدهیم، برای آینده انجام میدهیم، و این یک ماموریت شریف است.»
اقدامات نظامی همواره با خطر همراه است و سابقه طولانیای وجود دارد که روسایجمهور آمریکا با جنگهای خاورمیانه از نظر سیاسی در داخل آسیب دیدهاند.
آقای ترامپ با اذعان به احتمال تلفات، این خطر را پذیرفت. او ممکن است بر این باور باشد که میتواند حمایت عمومی را جلب کند، تلفات را محدود نگه دارد و پیش از انتخابات میاندورهای نوامبر به نوعی پیروزی نظامی دست یابد.
اما تحولات در ایران قابل پیشبینی نیست. اگر درگیری به یک جنگ منطقهای گستردهتر تبدیل شود، ممکن است آمریکا وارد یک منازعه طولانی شود، موضوعی که دونالد ترامپ پیشتر وعده داده بود از آن اجتناب کند و به «جنگهای بیپایان» پایان دهد.
هدف راهبردی ترامپ
«به اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نیروهای مسلح و همه پلیس میگویم امشب باید سلاحهای خود را زمین بگذارید و مصونیت کامل داشته باشید، یا در غیر این صورت با مرگ حتمی روبهرو شوید.»
این بخش مهمترین قسمت سخنرانی دونالد ترامپ است: هدف راهبردی او.
اکنون روشن است که این تلاش برای تغییر رژیم از سوی آمریکا و اسرائیل است. آقای ترامپ به تجربه ونزوئلا اشاره دارد، جایی که بهزعم او حذف رهبری نتیجه داد.
مقامهای ایرانی گفتهاند که حتی در صورت کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی نیز سازوکار جانشینی وجود دارد.
آقای ترامپ بر احتمال وقوع قیام مردمی یا تضعیف شدید ساختار قدرت در ایران حساب باز کرده است.
با این حال، خطرها گسترده است: احتمال درگیری داخلی در ایران، گسترش جنگ منطقهای، و تلفات نیروهای آمریکایی در منطقه.
خطاب به مردم ایران
«و در پایان، خطاب به مردم بزرگ و سربلند ایران میگویم: امشب لحظه آزادی شما فرارسیده… وقتی کار ما تمام شد، حکومت خود را در دست بگیرید. این حق شماست. این شاید تنها فرصت شما در چند نسل باشد.»
آقای ترامپ در ماههای اخیر ایران را برای کنار گذاشتن برنامه هستهای و پایان دادن به سرکوب اعتراضات تحت فشار قرار داده است.
او در این بخش با خطاب مستقیم به مردم ایران سخن گفت و گفت این «تنها فرصت برای نسلها» است.
در عین حال، دونالد ترامپ صلحسازی را بخشی از میراث سیاسی خود معرفی کرده است. اگر نتیجه مطلوب او حاصل شود، ایران میتواند بخش مهمی از آن میراث باشد.
اما نتیجه دقیق مورد نظر او روشن نیست. اگر این عملیات نتیجه معکوس بدهد، میتواند برای جایگاه بینالمللی او هزینهزا باشد. این دومین حمله او به ایران است و در کنار دیگر اقدامات نظامی او قرار میگیرد.
