برای اطلاعات بیشتر روی عناوین کلیک کنید.
حزب کمونيست
حزب کمونيست چين با ۶۶ ميليون عضو، بزرگترين حزب سياسی در جهان به شمار می رود.
اين حزب بر بسياری از جنبه های زندگی مردم از جمله مواد درسی مدارس، برنامه های تلويزيون، مسکن و اشتغال و حتی تعداد فرزند، نظارت و نفوذ دارد.
اعضای حزب را عمدتا مقامات دولتی، افسران ارتش و کارگران نمونه تشکيل می دهند.
از اين رو اين حزب نماينده واقعی کشور چين نيست. تنها هفده درصد از اعضای آن زن هستند و هفتاد و هشت درصد اعضا بيش از سی و پنج سال سن دارند. با اين همه تلاشهايی برای جذب جوانان به حزب در حال انجام است.
پيوستن به حزب کمونيست برخورداری از مزايای قابل توجهی را به همراه دارد که دليل افزايش اعضای حزب را توجيه می کند. اطلاعات بهتر و دقيق تری در اختيار اعضای حزب قرار می گيرد، فرزندان آنها از آموزش بهتربرخوردار می شوند و برای برخی شغلها نيز تنها اعضای حزب کمونيست می توانند درخواست کنند.
از آنجايی که روابط شخصی در چين بالاتر از توانايی افراد قرار می گيرد، اعضای حزب سعی می کنند با تصميم سازانی که بر شغل آنها و زندگی آنها تاثير می گذارند ارتباط و آشنايی برقرار کنند.
کادر رهبری پولیتبورو
هم اکنون از نه عضو تشکیل شده که قدرت اصلی را در اختیار دارند. هفت تن از آنان در کنگره ملی حزب که در هشتم نوامبر گشایش می یابد، جایگزین می شوند.
اعضای این گروه مهمترین پست های دولت و حزب را در اختیار دارند، مانند دبیر کلی حزب، نخست وزیری و رئیس مجلس. آنها همچنین مسئول دادگاه ها، پلیس و دستگاه تبلیغاتی حکومت هستند.
دبیر کل همچنین سمت رئیس کمیسیون مرکزی نظامی حزب را نیز در اختیار دارد.
رئیس سابق حزب در چونگینگ که یکی از امیدهای عضویت در این کادر بود، در ماه سپتامبر از حزب اشغال شد. او درگیر یک رسوایی سیاسی شده بود زیرا همسرش به دلیل قتل یک بازرگان بریتانیایی حکم اعدام تعلیق شده گرفته بود. این پرونده نمایی از فساد و سوء استفاده از قدرت را در بالاترین سطوح چین نشان می دهد.
کميسيون انضباطی
کمسيون انضباطی مامور رسيدگی به موارد فساد، بی کفايتی در مديريت، و يا تخطی از خط مشی حزب است و هم چنين وظيفه برقراری نظم و انضباط درميان اعضاء حزب را بر عهده دارد.
با روند سريع اصلاحات اقتصادی، فساد بصورت عامل اصلی خدشه وارد آوردن بر اعتبار حزب در آمده است.
در نتيجه اقدامات متداومی برای تنبيه مقاماتی که درگير فساد بوده اند انجام گرفته و رسانه ها نيز بطور گسترده به چند مورد آن پرداخته اند.
به عنوان مثال چونگ کوجيه، قائم مقام سابق کنگره ملی خلق چين در سال ۲۰۰۰ به جرم دريافت پنج ميليون دلار رشوه اعدام شد.
اما اين يک استثتا تلقی می شود. اعضای قدرتمند حزب کمونيست معمولا قادرند خود، اعضای خانواده و زيردستان خود را از هر گونه تحقيقات و يا انتقاد عمومی مصون نگه دارند.
با اين وجود کميته انضباطی به اطلاعات گسترده در باره مردم دسترسی دارد. کنترل اين کميته بر شبکه ای از خبرچينان و پرونده های شخصی افراد، آنها را به نهادی تبديل کرده که همگان از آن می ترسند.
پولیتبورو
تمام تصمیماتی که بر ۱.۳۵ ميلیارد نفر سکنه چین تاثیر می گذارد در درجه اول مورد بحث و تایید گروهی قرار می گیرد که عضو پولیتبورو و هسته اصلی قدرت هستند. ۲۴ عضو پولیتبورو توسط کمیته مرکزی حزب انتخاب می شوند اما قدرت واقعی در دست کمیته ثابت نه نفره آن است که به مثابه یک کابینه داخلی عمل می کند و از مهمترین و بانفوذترین رهبران کشورتشکیل می شود.
انتخاب اعضای پولیتبورو پس از بحث و تحقیقات دقیق در باره سابقه آنها انجام می گیرد و یکی از شرایط اصلی آن داشتن سابقه کار موفقیت آمیز برای حزب کمونیست است. اعضاء کمیته دائمی احراز کننده سمت های دبیر کلی حزب، نخست وزیری و کنگره ملی خلق ریاست کمیسیون انضباطی و بازرسی را بعهده می گیرند.
این گروه و افراد مورد حمایت آنها قدرت مطلق سیاسی را به عهده دارند. در چین برای حل اختلافات بر سر خط مشی سیاسی انتخاباتی برگزار نمی شود، این پولیتبورو است که هسته اصلی قدرت را در چین تشکیل می دهد.
بزرگان حزب
مقامات بلند پایه حزب کمونیست حتی پس از آنکه رسما از قدرت کناره گیری کرده اند بر تصمیمات و انتصابات نفوذ دارند.
مورد روشن چنین اعمال نفوذی مقابله ارتش چین با تظاهرات کنند گان هوادار دمکراسی در میدان تیان آنمن در سال ۱۹۸۹ به دستور دنگ شيائوپینگ رهبر پیشین و دیگر بزرگان حزب انجام گرفت و نه کمیته دائمی حزب.
بزرگان حزب از رفاه و مزایای زیادی برخوردارند. منجمله گارد محافظ، خانه مجلل و دسترسی به اسناد و مدارک محرمانه.
کميسيون نظامی
ارتش آزاديبخش خلق که مرکب از يک نيروی دو و نيم میليون نفره است به جز حفاظت از مرزهای چين حافظ حزب کمونيست است.
در سالهای اول رژيم کمونيستی اکثر رهبران کشور موقعيت خود را بواسطه موفقيتهای نظامی خود در جنگ داخلی به دست آوردند و پيوند محکمی با حزب کمونيست داشتند اما به دنبال اصلاحات اين رابطه بطور محسوسی کاهش پيدا کرد.
اما رهبران حزب، همانگونه که بحران ميدان تيان آنمن نشان داد، بخوبی می دانند که به حمايت ارتش نياز دارند .
کنترل حزب بر ارتش ازطريق کميسيون نظامی انجام می گيرد. اين کميسيون از يازده نفر تشکيل می شود که در تمام تصميمات مربوط به ارتش حرف نهایی با آنهاست منجمله انتصاب مقامات بلند پايه، استقرار نيرو و هزينه ارتش.
محافظت از رهبران: تقريبا تمام رهبران چين ژنزالهای بلند پايه هستند گرچه مهمترين مقامها را کسانی به عهده دارند که در حزب دارای مقام بالا هستند. کميسيون نظامی همچنين کنترل نيروی شبه نظامی پليس را نيز به عهده دارد که وظيفه اصلی ان حاظت از ساختمانهای مهم دولتی است.
رئيس اين کميسيون ظاهرا از جانب کنگره ملی خلق انتخاب می شود، اما در عمل اين سمت به کسی که بالاترين قدرت را در دستگاه رهبری دارد تعلق می گيرد که فرماندهی کل نيروهای مسلح رانيز به عهده می گيرد. مائوتسه تونگ اين مقام را بعهده داشت.
جيانگ زمين که در سال ۱۹۸۹ اين سمت را عهده دار شد هيچ سابقه يا آموزش نظامی نظير رهبران قبلی چين نداشت؛ وقتی او در سال ۲۰۰۴ کناره گيری کرد آن را به هو جين تائو سپرد که سابقه کمتری از او داشت.
کنگره ملی خلق
کنگره ملی خلق تحت قانون اساسی ۱۹۸۲ این کشور می باید با قدرت ترین ارگان این کشور باشد اما نقش واقعی آن چیزی بجز صحه گذاشتن بر تصمیمات حزب نیست. کنگره ملی خلق دارای حدود ۳۰۰۰ نماینده از استانها، مناطق خودمختار، شهرداریها و ارنش است که برای مدت پنج سال انتخاب می شوند.
کنگره ملی خلق سالانه یک اجلاس با شرکت تمام نمایندگان برگزار می کند اما نفوذ واقعی در دست کمیته دائمی این کنگره است که مرکب از ۱۵۰ عضو است که از میان نمایندگان کنگره انتخاب می شوند و هر دو ماه یکبار تشکیل جلسه می دهند.
کنگره ملی خلق در اصل می تواند قوه قانونگذاری و تغییر در قانون اساسی را داشته باشد اما در عمل چنین نیست به این دلیل که ۷۰ درصد ازنمایندگان آن عضو حزب کمونیست هستند و وفاداری آنها به حزب در درجه اول است.
عملکرد کنگره به این صورت است که حزب کمونیست قوانین تازه را تدوین کرده و پیش نویس آنرا برای بررسی به کنگره می دهد که در واقع انتظار دارد که فوری مورد تصویب قرار بگیرد.
کنگره خلق همچنین مسئول انتخاب رهبران بلند پایه چین منجمله رئیس جمهوری و معاون او، رئیس کمیسیون نظامی و رئیس دادگاه عالی خلق و رئیس دادستانی عالی است.
این انتخابات از نوعی که در دمکراسیهای غربی وجود دارد نیست برای مثال در انتخابات ۱۹۹۸ ریاست جمهوری جيانگ زمین تنها نامزد این انتخابات بود.
شورای دولتی
شورای دولتی در راس تشکيلات پيچيده دولتی که مرکب از کميسيون و وزارتخانه های مختلف است قرار دارد و وظيفه اصلی آن ضمانت اجرایی سياستهای حزب است.
اين شورا در مقابل کنگره ملی خلق پاسخگو است اما در عمل لايحه هایی را پيشنهاد می کند که کنگره ملی خلق با آن موافق است شورای دولتی مسئول تنظيم طرح ملی اقتصادی و بودجه کشور است.
از ديگر وظايف آن نظارت بر قانون و نظم و آرامش کشور است. اين کميته متشکل از نخست وزير، چهار معاون او و مشاوران دولت و دبير کل حزب ماهی يک بار تشکيل جلسه می دهد.
نيروهای مسلح
سالها پيش سربازان ارتش آزاديبخش خلق چين بيشترين وقت خود را صرف فعاليتهای سياسی و قرائت سخنرانيهای حزب می کردند و اين جزو تعليمات نظامی آنها محسوب می شد ولی از دهه ۱۹۸۰ تاکنون در پی اصلاحاتی که انجام گرفته است نيروهای مسلح حرفه ای تر شده اند.
اين نيروها در درجه اول وظيفه دفاع از حزب کمونيست را به عهده دارند و به همين دليل ارتش از سياست جدایی ناپذير است.
افسران ارتش عضو حزب نيز هستند و در داخل ارتش يک تشکيلات مستقل حزبی وجود دارد.
ارتش آزاديبخش پس از اصلاحات نفوذ خود را بر امور غيرنظامی از دست داده و در سلسه مراتب حزب نير از قدرت سابق برخوردار نيست در حال حاضر در کميته دائمی پوليتبورو نماينده ای از ارتش عضويت ندارد.
دادگاهها و دادستانی
قوانین حقوقی چین ترکیب پیچیده ای است از الویتهای حزب و سلسه قوانین تازه ای که ازسال ۱۹۷۹ تاکنون برای هماهنگی مشی اقتصادی چین با روشهای اقتصادی کشورهای اروپائی و آمریکا وضع شده است که بخش عمده سرمایه گزاری خارجی آن را تشکنل می دهند.
قوانین حقوقی چین بیشتر برای اداره امور اقتصادی و زندگی روزمره مردم است ولی از حقوق آنان در مقابل دولت دفاع نمی کند.
قانونگذاری نیز روندی پیچیده ای دارد. کنگره ملی خلق مسئول تدوین قوانین در زمینه حقوق بشر و مالیات است و در دیگر زمینه ها هم شورای دولتی و هم دولتهای محلی دارای قدرت قانونگذاری هستند.
اما بطور کلی نه حزب کمونیست و نه دولت چین هیچیک حاضر به قبول حکومت قانون در صورت مغایرت آن با منافع خود نیستند. نهادهای حقوقی تحت نظر کنگره ملی خلق فعالیت دارند.
دادستانی عالی خلق بالاترین ارگان قضائی است که ناظر بر قانون اساسی و حقوق مردم است.
استان و شهرها
چين دارای ۲۲ استان و ۵ ناحيه خودمختار و چهار شهرداری عمده (پکن، شانگهای، تيان جينگ و چونچينگ) و دو ناحيه ويژه اداری است.
کسانی که مسئول اداره اين استان ها و مناطق هستند و تعدادشان به ۷۰۰۰ نفر می رسد همگی از ميان اعضای پلند پايه حزب، و رهبران دولت توسط تشکيلات سازماندهی حزب انتخاب می شوند. گرچه اکثر آنها افرادی قدرتمند هستند (فرماندار استان سی چوان اداره امور ۸۵ ميليون نفر را به عهده دارد) اما از خط مشی حرب تبعيت می کنند.
با وجود اين بسياری از تحليلگران معتقدند که ظرف بيست سال گذشته از قدرت دولت مرکزی بويژه در امور اقتصادی کاسته شده است.
تصميم گيری از سطوح بالا اتخاذ می شود و سپس به مراجع پائين تر تا شهرها ابلاغ می شود و در هر سطح ساختار دولتی و حزب به موازات هم فعاليات دارند، گرچه نمايندگان حزب کمونيست از قدرت بيشتری برخوردارند و در هر استان دبير کل حزب از فرماندار با قدرت تر است.
