در ظرف ده سال اخیر چین به وامدهنده بزرگ و از شریکان اصلی اقتصادی تاجیکستان مبدّل شده است. در ظرف ۷ سال اخیر تبادل کالا میان این دو کشور ۱۰۰ برابر افزایش یافته و در سال گذشته ۱ میلیارد و ۷۵۰ میلیون دلار را تشکیل داده است. همکارمان زیورشاه محمّد آلبوم عکسی را تهیه کرده است که با تصویر از نفوذ اقتصادی چین حکایت میکند.
سرمایهگذاری چین در طرحهای مختلف تاجیکستان از بنیاد راهها و تونلها گرفته تا طرحهای انرژی بیش از 1.5 میلّیارد دلار ارزیابی میشود.
حجم تبادل کالا و مواد میان این دو کشور در ده سال اخیر افزایش یافته و بیش از 2 میلیارد دلار را تشکیل میدهد.
حالا در تاجیکستان شرکتهای چینی و شرکتهای تاجیکی بیش از 50 لایحه بزرگ را روی دست دارند.
بهار امسال یکی از شرکتهای چینی طرح بازسازی راه دوشنبه-تورسوندازده، ناحیه هممرز با ازبکستان را آغاز کرد.
این راه اتومبیل رو دوشنبه-راغون با سرمایه چینی ساخته شده است.
تونل "شهرستان" در شمال تاجیکستان که به وسیله چین ساخته شده است.
ساختمان این تونل بیش از پنج کیلومتری سال 2006 توسط شرکت چینی "چاینا راود" آغاز شده و در سال جاری به استفاده داده شد.
شرکت تالکو و CNBM، شرکت ساختمانی چین در ناحیه شهریتوس کارخانه مشترک تولید سیمان میسازند.
با وجود بالا بودن میزان تبادل کالا میان دو کشور، چین همهساله در تاجیکستان نمایشگاههای تولیدات شرکتهای خود را برگزار میکند.
فعالیت شرکت مشترَک چینی و تاجیکی "ت ک مابیل" در قلمرو تاجیکستان از اواسط سال 2004 شروع شد.
تعداد مشتریان این شرکت بیش از 400 هزار نفر است.
تلفنهای موبایل ارزان چینی بازارهای تاجیکستان را فرا گرفتهاند. چین سومین کشور عمده واردکننده کالا به تاجیکستان است.
این بازار در شهر دوشنبه در میان ساکنان به عنوان "خیتای بازار" مشهور است.
افزایش تعداد تاجران چینی در تاجیکستان مایه نگرانی برخی از بازرگانهای محلی شده است.
در این بازار ظرف و لوازم پلاستیکی، لباس و متاع ساخت چینی به فروش میرسد.
برخی از فروشندگان چینی "خیتای بازار" برای معاشرت با خریدارانشان زبان تاجیکی آموختهاند.
در کنار "خیتای بازار" کارخانه کوچک چینی برای تولید در و پنجرههای پالاستیکی فعالیت میکند.
تمام محصولات این کارخانه از چین وارد تاجیکستان میشود.
برخی از چینیها در گوشهای از این بازار برای رخت خواب تشک میسازند و به فروش میرسانند.
اکثر کارمندان این کارخانه کوچک چینی هستند.
اما برخی از زنان تاجیک نیز در این کارخانه با کار تأمین شدهاند.
با افزایش جمعیت چینیها در تاجیکستان تعداد ریستورانهای چینی نیز در شهر دوشنبه زیاد شده است.
این کارخانه تولید خشت، واقع در هومه شهر دوشنبه نیز چینی است.
مشتریان این کارخانه میگویند که در این جا خشت با قیمت ارزانتر به فروش میرود.
لی و چون، کارمند کارخانه تولید خشت دو سال است که در تاجیکستان به سر میبرد.
اکثر کارمندان این کارخانه شهروندان چین هستند.
آنها میگویند، کارخانه با آغاز فصل سرما و ریجبندی برق تا اوایل ماه مارت تعطیل میشود.
حالا ساکنان شهر دوشنبه به دیدن آویزه هایی با نوشتهجات چینی عادت دارند.
حالا در بازار عرض تاجیکستان یوئن چینی نیز به فروش میرود.