جایزه شعر ژاله اصفهانی؛ 'خرم آن نغمه که مردم بسپارند به یاد'

امروز،جمعه، ۱۸ فوریه (۲۹ بهمن/ دلو) مراسم اختتامیه دوازدهمین جشنواره سالانه شعر ژاله اصفهانی از طریق مجازی (زوم) برگزار می‌شود و در آن اسامی برندگان جایزه شعر ژاله اعلام خواهد شد.

این جایزه را بنیاد فرهنگی ژاله اصفهانی راه‌انداخته و ویژه شاعران جوان زیر ۳۰ سال ایران، افغانستان و تاجیکستان است.

در این دوره نزدیک به ۲۰۰ شاعر جوان شرکت کرده بودند که از میان آنها فهرست کوتاهی برای هر کشور، شامل ۵ شاعر، انتخاب و اعلام شدند. در مراسم نهایی جشنواره از هر کدام از این فهرست‌ها یک شاعر برگزیده اعلام خواهد شد.

در این مراسم، علاوه بر سخنانی از شاعران بنام فارسی‌زبان، از جمله اعضای هیئت داوری، شعرخوانی شاعران برگزیده، موسیقی و رقص سماع اجرا خواهد شد.

بیشتر بخوانید:

یادی از ژاله در "وطن دوم"او

این هفته اتحادیه نویسندگان تاجیکستان، در شهر دوشنبه در پاسداشت صدمین سالگرد تولد ژاله اصفهانی همایشی برگزار کرد.

آین شاعر ایرانی در شعر "شاد بودن هنر است" می‌گوید:

زندگی صحنه یکتای هنرمندی ماست،

هر کسی نغمه خود خواند و از صحنه رود

صحنه پیوسته به جاست،

خرم آن نغمه که مردم بسپارند به یاد.

۱۵ سال است که نویسنده این شعر از صحنه زندگی رفته، اما نام و آثارش در یادها باقیست.

ژاله اصفهانی، شاعر سرشناس ایرانی در تاجیکستان با نام ژاله بدیع مشهور است.

او سال ۱۹۶۵ به عضویت اتحادیه نویسندگان تاجیکستان پذیرفته شد.

ژاله اصفهانی تاجیکستان را وطن دوم خود می‌دانست و برخی از آثارش به این کشور بخشیده شده‌اند.

"جای او در دیده بود اکنون به دلها رفته است"

عبدالرحمان عبدالمنانف، پژوهشگر معروف تاجیک، بارها با خانم اصفهانی در مسکو و دوشنبه دیدار و گفت‌وگو کرده است.

او زبان و فرهنگ را انگیزه اصلی عشق و علاقه خانم اصفهانی به تاجیکستان می‌داند.

آقای عبدالمنانف می گوید: "اساس مهر و محبت ژاله به تاجیکستان و مردم تاجیک زبان، فرهنگ و ادبیات مشترَک ما با ایرانیان است. شخصیتها این جا نقش بزرگ داشتند، مثل استاد میرزا تورسون‌زاده، رئیس وقت اتحادیه نویسندگان تاجیکستان. بعد از آن که ژاله از باکو به مسکو رفت، شاید استاد ابوالقاسم لاهوتی هم توصیه یا مصلحت داده باشند که کشور همزبان و هم فرهنگی به نام تاجیکستان هست."

در این همایش عسکر حکیم، شاعر تاجیک، عبدالحمید صمد، نویسنده تاجیک، استادان عبدالنبی ستارزاده و ابراهیم عثمانف از جایگاه ژاله اصفهانی در میدان شعر تاجیک و ویژگی‌های اشعار و شخصیت او گفتند.

به گفته بسیاری از سخنران‌های محفل یادبود ژاله اصفهانی، "جای او در دیده بود اکنون به دلها رفته است".

ابوالقاسم لاهوتی و ژاله اصفهانی

در سال‌های اول برقراری حکومت شوروی شمار زیادی از ایران به تاجیکستان آمده و هر یک موافق تخصص خود در تأسیس زیربنای اقتصاد و فرهنگ این کشور نوپا سهم گرفتند.

ابوالقاسم لاهوتی یکی از آنها بود.

در موج دوم این مهاجرت ژاله اصفهانی همراه بود که تاجیکستان را مثل لاهوتی دوست می‌داشت.

در آرشیو بنیاد فرهنگی ژاله اصفهانی، که در لندن استريال عکس‌های زیادی هست که او را در جمع ادیبان تاجیک نشان می‌دهد.

هرچند خانم اصفهانی در تاجیکستان زندگی نکرده، اما سفرهای زیادی به این کشور داشته و مهمان جشن‌ها و انجمن‌های نویسندگان تاجیک بوده است.

تا فروپاشی شوروی ده‌ها کتاب شعر او در دوشنبه و در تاشکند، باکو و مسکو به نشر رسیده بود.

"ضرورت چاپ دیوان اشعار ژاله اصفهانی در تاجیکستان"

با این همه، آن گونه که در همایش بزرگداشت صدمین سالگرد تولد ژاله اصفهانی در شهر دوشنبه تأکید شد، بعد از فروپاشی شوروی اشعار این شاعر مهاجر ایرانی در تاجیکستان بازنشر نشد و به این دلیل ضروری است دیوان اشعارش در این کشور تهیه و چاپ شود.

رستم وهاب، شاعر تاجیک و سردبیر مجله "صدای شرق، در این باره گفت: " کتاب‌های احمد شاملو، ملک‌الشعرای بهار، فروغ فرخزاد، سهراب سپهری، قیصر امین‌پور و چند شاعر معاصر ایران را که یک روز هم در تاجیکستان نبوده‌اند، داریم. ولی ژاله اصفهانی که شاعر خودمان هست، امروز کتابش را در دست نداریم."

جایزه شعر ژاله اصفهانی

بنیاد فرهنگی ژاله اصفهانی بر علاوه نشر آثار او، مشغول تشویق شاعران جوان و کمک به آن‌ها هم هست . آین بنیاد جایزه شعر ژاله اصفهانی را برای جوانان زیر ۳۰ سال پارسی‌زبان ایجاد کرده که دوازدهمین دور آن امروز از طریق مجازی (زوم) برگزار می‌شود.

در دور قبلی طالب لقمان، شاعر جوان از تاجیکستان برنده جایزه شعر ژاله شده بود.

آقای لقمان می‌گوید: "در صحبت‌هایی که در اطراف اشعار پیشنهادشده به آزمون صورت می‌گرفتند، نظراتی که آن جا در باره حسن و قبح و چیستی و چگونگی شعر شاعران جوان فارسی‌زبان بیان می‌شدند، هر یکی دارای اهمیت ویژه شخصاً برای من بودند و من از هر نظری که در آن جا بیان می‌شد، برای خود چیزهای واقعآ کارآمد و سودمند بسیاری گرفتم."

از طرف دیگر، به گفته این شاعر جوان "هنگام نقد و بررسی‌های اشعار شاعران فارسی‌گو باید منظره عمومی شعر هر سه کشور را پیش نظر داشته باشیم. این امکان می‌دهد که دقیقاً تشخیص بدهیم که نوآوری و ابداعاتی که در یکی از این کشورها صورت می‌گیرد، در کشورهای همزبان دیگر قابل پذیرش هستند یا نه. این بسیار مهم است."

به گفته طالب لقمان "همین گونه یک بستر بسیار مناسب" را برای او آزمون شعر بنیاد ژاله فراهم آورده است.

آمنه همراه، که در محفل بزرگداشت ژاله اصفهانی در اتحادیه نویسندگان تاجیکستان شعری از او را خواند، از جمله پنج شاعر جوان است که از این کشور شامل فهرست کوتاه دوازدهمین جشنواره جایزه شعر ژاله اصفهانی شده‌اند.

همچنین نوری محمد ایستم، بزرگمهر بهادر، رادمهر سلیمانی و شهریار عالم‌زاده در این فهرست هستند.

برندگان این جایزه امروز اعلام خواهد شد.