انتخابات ۱۴۰۰؛ چه چیزهایی در مراسم تنفیذ گفته نشد؟

مراسم تنفیذ ریاست‌جمهوری ابراهیم رئیسی، زیر سایه کرونا و چالش‌های پیش روی دولت جدید در حوزه سیاست خارجی،‌ برجام و تحریم، اقتصاد و گسترش ناامیدی و اعتراض‌های عمومی برگزار شد. اما این موضوعات جایی در صحبت‌های آیت‌الله خامنه‌ای نداشت. رهبر جمهوری اسلامی ترجیح داد صحبت درباره این مسائل را به جلسات خصوصی با دولت جدید واگذار کند. هرچند که از دولت خواست با مردم «صادق» باشد و «صادقانه» مشکلات را بازگو کند.

او در اظهاراتش از ابراهیم رئیسی تمجید کرد و برنامه‌هایش را در راستای «ارزش‌های انقلاب» خواند. به نوعی ابراز رضایت از یکدست شدن بیشتر حکومت و سپردن دولت به یکی از چهره‌های مورد تاییدش. ابراهیم رئیسی هم در مقابل از اینکه کرونا مانع از دست‌بوسی رهبر جمهوری شده ابراز تاسف کرد. هر چند که در سخنانش اشاره‌ای به موج مبتلایان به کرونا نکرد. در عوض وعده داد تمام برنامه‌هایش را مطابق با «بیانیه گام دوم انقلاب» کند. بیانیه‌ای برای تشکیل «دولت اسلامی.»

بیشتر بخوانید:

با این حال مشخص نیست که این روند رضایت‌آمیز در طول سالهای آینده به همین منوال پیش برود.

کما اینکه در مراسم تنفیذ محمود احمدی‌نژاد، آیت‌الله خامنه‌ای تمام و کمال از او حمایت کرد و از پیروزی‌اش ابراز خرسندی کرد. اما روند وقایع به گونه‌ای پیش رفت که در حال حاضر در زمره «مغضوبان» رهبر است و در مراسم امروز تنفیذ هم حضور نداشت.

به جز او محمد خاتمی، رئیس جمهور دوران معروف به اصلاحات هم دعوت نداشت. بعلاوه رهبر جمهوری اسلامی در صحبت‌های امروزش تنها یکبار به حسن روحانی اشاره کرد و آن هم زمانی که به یک «خسته‌نباشید» به او و دولتش بسنده کرد. به جز این،‌ بر خلاف دوره‌های گذشته که رئیس‌جمهور در کنار رهبر حکم تنفیذ را به رئیس‌جمهوری جدید تحویل می‌دهد، این بخش به بهانه کرونا حذف شد. رفتاری که نشانگر نارضایتی از مشی سیاسی و عملکرد حسن روحانی بود و به نظر می‌رسد او هم مسیری متفاوت از سایر روسای جمهور پیش از خود نداشته باشد.

ابراهیم رئیسی اما در ابتدای مسیری تازه در دوران فعالیت‌های سیاسی خود است. با این حال ابربحران‌های پیش‌روی دولت او همچون خشکسالی، تحریم، برجام، ناامیدی و نارضایتی، در کنار سابقه او در حوزه حقوق بشر و حساسیت‌های داخلی و خارجی درباره سوابق او، از همین حالا راه او را ناهموار کرده است.

او وعده داد که یک برنامه کوتاه مدت برای حل مسائل فوری کشور تنظیم کرده، اما آیت‌الله خامنه‌ای در جواب گفت اقتصاد حال حاضر ایران یک شبه رفع و رجوع نمی‌شود.

از سوی دیگر، آیت‌الله خامنه‌ای در اظهارات امروزش به جای پرداختن به مسائل روز کشور به رسم رایج مراسم تنفیذ، از تحریم انتخابات گلایه کرد و از میزان مشارکت با «توجه به اوضاع و احوال کشور» «خوب» ارزیابی کرد.

این سخنان در شرایطی است که مشارکت در انتخابات ریاست‌جمهوری گذشته، پایین‌ترین میزان تعداد رای دهندگان در تاریخ جمهوری اسلامی بود و آرای باطله و سفید بیشترین آرای انداخته شده به صندوق‌های رای بود.

آیت‌الله خامنه‌ای در بخش دیگری از سخنرانی اش، خواستار برنامه‌ریزی برای ایجاد تبلیغات رسانه‌ای قوی‌تر شد. او عملکرد رسانه‌ها در راستای «جنگ نرم علیه ایران» نگران‌کننده خواند و خواست که عملکرد نهادهای حکومتی در این حوزه اصلاح شود. صحبت‌های پیشین او درباره فضای مجازی، باعث به بحث گذاشتن طرح معروف به «صیانت از فضای مجازی» در مجلس بود که اگر به نتیجه برسد به معنای محدودیت گسترده شبکه‌ای اجتماعی و دسترسی به اینترنت است.

موضع‌گیری‌های امروز رهبر جمهوری اسلامی تا حدودی مسیری را که انتظار دارد دولت جدید در پیش بگیرد مشخص کرد. راهی که در جهت مخالف دولت حسن روحانی است.

ابراهیم رئیسی هم گفته که با نگاه «تحول‌خواهانه» کارش را شروع می کند. این نگاه از خط و ربط نام‌هایی که به عنوان کابینه احتمالی او در رسانه‌ها منتشر می‌شود، تحول مدنظر دولت تازه را روشن می‌کند.

چهره‌هایی که مخالف ادامه مذاکرات برجامند و معتقدند در سیاست خارجی باید به کشورهای همسایه و دوستان ایران تکیه کرد. این گروه در حوزه داخلی نیز طرفدار تکیه بر ارزش‌ها و ایدئولوژی‌های نظامند. با این حال واقعیت‌های سیاسی و اجتماعی داخلی و ابر بحران‌های امروز ایران، به گونه‌ای است که مشخص نیست دستگاه رهبری بتواند دولت مطلوب خود را آنگونه که مدنظرش است پیش ببرد