انتخابات ۱۴۰۰؛ آراء باطله، رقیب اصلی ابراهیم رئیسی

جمعه انتخاباتی گذشت. صندوق‌های سیزدهمین دور از ریاست جمهوری ایران شمرده شد و وزارت کشور ابراهیم رئیسی را به عنوان رئیس جمهور منتخب معرفی کرد و پرونده یک انتخابات پرحاشیه بسته شد و به تاریخ پیوست.

نامزدی که چهار سال پیش با کسب حدود ۱۶ میلیون رای از حسن روحانی شکست خورده بود در قامت تازه‌ای وارد عرصه سیاسی ایران شده‌ است. در جریان انتخابات سال ۹۶ آقای روحانی در همدان گفته بود "ملت آنهایی که در طول ۳۸سال فقط اعدام و زندان بلد بودند، را قبول ندارند". اما روند انتخابات ایران به‌گونه‌ای پیش رفت که این مقام ارشد قضایی و امنیتی توانست در یک مشارکت حدود ۴۹ درصدی، با نزدیک به ۱۸میلیون رای این پست را از آن‌ خود کند.

چهل و پنج روز دیگر آقای رئیسی دفتر کارش را از قوه قضاییه به پاستور منتقل می‌کند تا به عنوان دومین شخص مهم کشور سکاندار قوه مجریه شود. با این انتخابات پازل‌های قدرت تمام و کمال در اختیار جریان اصولگرایی قرار گرفت، مجلس و دولت یکدست شد و اداره اکثر شهرهای ایران در انتخابات شوراهای شهر به دست آنها افتاد و اینک اصولگریان مست این پیروزی‌اند.

انتخابات "خیر"

دیروز آیت‌الله علی خامنه‌ای در پای صندوق رای گفت " ملت ایران از انتخابات امروز خیر خواهند دید". برای رسیدن به این "خیر انتخابات" شاهد یک رفتار انتخاباتی متفاوت با سایر دوره‌های قبلی بودیم. شورای نگهبان به عنوان نهاد تعیین‌کننده در انتخابات ایران، یک هفته به شروع نام‌نویسی داوطلبان ریاست جمهوری چارچوبی برای"رجل سیاسی" تعریف کرد و در قامت قانونگذار محدویت‌هایی برای داوطلبان این دوره قایل شد و در جریان بررسی صلاحیت نیز شماری از افراد جریان شاخص اصولگرا،میانه‌رو و اصلاح‌طلب را احراز صلاحیت نکرد و در عمل ۵ نامزد از جریان اصولگرایی و دو نامزد نزدیک به اصلاح طلب را به عنوان نامزد معرفی کرد. در بین ۵ نامزد نیز در جریان مناظره‌ها، سه نامزد به عنوان "پوششی" و "روکشی" معروف شدند که همراه و همفکر ابراهیم رئیسی بودند و در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی عنوان شد که چید‌مان نامزدها به گونه‌ای است تا آقای رئیسی به عنوان "نامزد نظر کرده نظام" بتواند با اقبال بیشتری روبرو شود و راه هموارتری برای پیروزی در انتخابات داشته‌باشد.

آنچه در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی عنوان شد، اجتناب شورای نگهبان از دو قطبی شدن انتخابات بود و چنانکه منتقدان شورای نگهبان می‌گفتند درمعرفی نامزدها یک مهندسی صورت گرفته بود تا حساب و کتاب انتخابات از دست نظام بیرون نرود و حضور دو نامزد متفاوت از جریان اصلاح‌طلب برای تشویق و جلب مشارکت بخشی از این جریان صورت گرفت تا میزان مشارکت در انتخابات به حد مطلوب مورد نظر حکومت برسد.

در جریان تبلیغات نامزدها، عبدالناصر همتی و محسن مهرعلیزاده انتقادهایی از ابراهیم رئیسی داشتند و تلاش کردند فضای رقابت را تشدید کنند اما ابراهیم رئیسی در جریان مناظره سوم خطاب به آنها گفت با وجود شماها فضای انتخابات دوقطبی نمی‌شود و آنها را کوچک شمرد. او در مرحله معرفی نامزدها و حذف کسانی مثل علی لاریجانی اعلام کرد که برای رقابتی‌تر شدن انتخابات با شورای نگهبان رایزنی کرده و بطور تلویحی اذعان داشت که با این نامزدها، یکه‌تاز انتخابات است و رقیبی ندارد.

حالا نتایج شمارش آرا نشان می‌دهد حدود ۴ میلیون "آرا باطله"، رقیب اصلی او در این دور از انتخابات بوده است.

انتخابات ۱۴۰۰؛ ابراهیم رئیسی از 'هیات مرگ' تا 'هیات دولت'؟

انتخابات ۱۳۶۰ و ۱۴۰۰؛ تاریخ تکرار می‌شود؟

انتخابات۱۴۰۰؛ همه برای یکی؟

رئیسی از کجا به کجا رسید

معمول انتخابات در بیشتر کشورهای دنیا این است که سوابق نامزدها را روی میز می‌ریزند و نقد و بررسی می‌شود اما در این دور از انتخابات مانند دور قبلی، انگار یک خط قرمز نانوشته روی سوابق آقای رئیسی بود که هیچ نامزدی جرات نکرد وارد آن شود. به صورت کلی اشاراتی درباره سوابق آقای رئیسی در دستگاه قضایی شد اما حرف و سخنی از نقش او در دادستانی، دادگاه‌های انقلاب و مهمتر از همه نقش او در اعدام‌های دهه ۶۰ نشد.

در فیلم‌های مستند و تبلیغاتی، سخنرانی‌ها، بحث‌ها و مناظره‌های تلویزیونی، چهره آقای رئیسی به گونه‌ای نمایش داده شد که انگار گذشته او از تولیت آستان قدس شروع می‌شود و با ورود او به قوه قضاییه، اوضاع این قوه سر و سامان پیدا کرده‌ است.

اولین مستند تبلیغاتی او با خبر آزادی آخرین دانشجوی زندانی شروع می‌شود و بعد به اوضاع اقصادی کشور می‌پردازد و همه مشکلات کشور را از این زاویه می‌بیند. دومین فیلم تبلیغاتی او با عنوان "خادم مردم" نیز به همین روال می‌گذرد و به دیدارهای دو ساله او از کارخانه‌ها و نشست‌های اقتصادی می‌پردازد و سهم کوچکی نیز به زنان و ازدواج جوانان و فضای مجازی می‌دهد.

بررسی برنامه‌های ۴ ساله آقای رییسی نشان می‌دهد تقریبا تمام تمرکز و برنامه‌هایش حول محور مسایل اقتصادی و بطور مشخص نان شب و معیشت مردم و مبارزه با فساد است و به گونه‌ای گفته و نشان داده که جز این موارد مشکلی وجود نداد. مسایل فرهنگی،حقوق بشر، جامعه مدنی و آزادی‌های تصریح شده در قانون اساسی اعم از حقوق زنان و اقلیت‌ها و اقوام جایی در برنامه‌های او ندارد یا بسیار گذرا، کلی و مبهم حرف‌ها و وعده‌هایی داده است و در روابط خارجی نیز، خود را اهل مذاکره معرفی کرده اما منتقد مذاکرات فعلی است و مذاکره از نوع خط مشی و سیاست‌ورزی قاسم سلیمانی را ترجیح می‌دهد.

او در بخش برنامه‌های اقتصادی حدود ۵۰ وعده داده،مبارزه با رانت‌خواری، ساخت ۴ میلیون مسکن در ۴ سال،اصلاح نظام بانکی و ارزی، ایجاد یک میلیون شغل دریک سال،تک رقمی شدن تورم، مبارزه با فساد، کاهش ۵۰ درصد از هزینه‌های درمان،اجرای سیستم هوشمند مالیاتی، جلوگیری از فرار مالیاتی و.. از جمله برنامه های اقتصادی اوست.

رئیسی همان دولت جوان انقلابی؟

از زمانی که آیت‌الله خامنه‌ای صحبت از روی کارآمدن یک دولت جوان انقلابی کرد و اظهار تمایل کرد که با این دولت مشکلات کشور حل می‌شود، گمانه‌زنی‌های زیادی درباره مصداق این "دولت جوان انقلابی" در رسانه‌ها و شبکه‌های مجازی مطرح شد. رهبر حکومت ایران در اردیبهشت ماه امسال در توضیحی گفت منظورش این نبوده که اعضای این دولت افراد ۳۰ تا ۳۵ ساله باشد و به‌معنای نادیده گرفتن صاحبان تجربه و کارآزمودگان و دنیادیدگان نیست و " عملکرد انقلابی داشتن و حقیقتاً عدالتخواه و ضدفساد بودن" را از ازشاخص‌های این دولت برشمرد.

تاکید پیوسته آقای رئیسی بر روی عدالتخواهی و ضد فساد بودن، شاید نشانه همان دولت مورد نظر آقای خامنه‌ای است. آقای رئیسی در برنامه تلویزیونی "سرخط" در ۱۶ خردادماه گفته بود که "اختیارات رئیس جمهور کم نیست" و از روسای جمهوری که گفته بودند که اختیارات‌شان کافی نیست انتقاد کرده ‌و گفته بود: "کشور ما بن‌بستی ندارد. همه راهکارها وجود دارد" و " ما می‌توانیم" به دست "جوانان با کفایت" از مشکلات عبور می‌کنیم.

به نظر نمی‌رسد آقای رئیسی به عنوان رئیس جمهور منتخب، مشکلی برای تشکیل دولت جوان انقلابی داشته باشد و مجلس نیز در تشکیل کابینه، حامی او خواهد بود و مانعی برای انتخاب وزرای مورد نظرش نخواهد داشت. چرا که قبلا۲۲۰ نماینده مجلس در اقدامی غیر معمول از آقای رئیسی دعوت کرده‌ بودند که برای ریاست جمهوری ثبت نام کند، شماری از نمایندگان مجلس در ستاد او فعال بودند و علی نیکزاد، نایب رئیس اول مجلس رئیس ستاد انتخابات او بود.

به نظر می‌رسد با توجه به این که رویکرد دولت آینده و مجلس به داخل است، کلید مشکلات کشور را در داخل جست‌وجو می‌کنند، و هردو قوه هماهنگ هستند، انتظار می‌رود کلماتی مانند " نمی‌گذارند"، "سنگ‌اندازی و کارشکنی"،" نمی‌توانیم" و "نشد" مطرح نشود و شاهد یک ماه عسل میان مجلس و دولت باشیم.

پرونده انتخابات سیزدهم و سوالات بی پایان

دوران شعار و تبلیغات برای ابراهیم رئیسی تمام شد. ابراهیم رئیسی با شعار "دولت مردمی، ایران قوی" در اوضاع امروز اقتصادی و سیاسی ایران با مشکلات بسیاری روبرو است، مساله تحریم و روابط خارجی، اعتراض‌های کارگری و بازنشسته‌ها، بورس، اشتغال، مسکن، تورم و... پیش روی دولت است.

از سوی دیگر با بسته شدن پرونده انتخابات ریاست جمهوری سیزدهم، سوالات بسیاری در مورد آینده و سرنوشت "جمهوری" اسلامی و معادلات قدرت در ایران مطرح است.

با یکدست شدن ساختار حکومت آیا نگرانی‌های آیت‌الله خامنه‌ای درباره آینده جمهوری اسلامی کم می‌شود؟ آقای رئیسی محصول و میوه شیوه جدید حکمرانی و حکومتداری در ایران است یا او و همفکرانش به دنبال پایه‌گذاری شیوه جدیدی از زمامداری هستند‌؟ اقدامات حذفی شورای نگهبان و محدود کردن دایره قدرت میان خودی و غیر خودی تا کجا می‌تواند پیش برود و جامعه ایران تا کجا ظرفیت و تحمل این شرایط بسته قدرت را دارد؟ آیا در دور بعدی انتخابات شاهد بسته‌تر شدن گزینه‌ها خواهیم بود؟ آیا انتخابات اخیر را باید نوعی عقب‌نشینی یا پس‌رفت برای ایران دانست یا زمینه‌ساز تحولات پیش‌بینی نشده‌است؟ نتیجه این انتخابات آیا منجر به انزوای بیشتر ایران در منطقه و دنیا خواهد شد؟... رسیدن به پاسخ این سوالات و مشاهده توانایی ابراهیم رئیسی برای اداره قوه مجریه و نشستن در مقام دومین شخصیت مهم ایران زمان زیادی نمی‌برد.