'مایسا و ماسان' و 'سپیدجامگان' در آپارات

این هفته در آپارات دو فیلم 'مایسا و ماسان' ساخته محمدرضا مقدسیان و 'سپیدجامگان' ساخته مهوش شیخ‌الاسلامی به نمایش در می‌آید.

شناسنامه فیلم 'مایسا و ماسان' نویسنده و کارگردان: محمدرضا مقدسان فیلم‌بردار: محمود مقدم گودرزی صدابردار: فرخ فدایی تدوین: ژیلا ایپکچی تهیه‌کننده: محمدرضا سرهنگی محصول گروه کودک و نوجوان شبکه دوم شانزده میلیمتری – رنگی – ۳۰ دقیقه خلاصه داستان ماسان پسربچه‌ روستایی می‌خواهد بداند به چه دلیل پدرش ئیش از وقت دختری را به همسری او برگزیده است. ماسان سوال خود را با مادر، مادربزرگ و پدر در میان می‌گذارد. آنها معتقدند طرح چنین سوال‌هایی از سوی ماسان نشان می‌دهد ارواح او را محاصره کرده‌اند و از او می‌خواهند که توبه کند، تا این که... درباره فیلم ازدواج اجباری همیشه یکی از بحث‌های مطرح در جوامع سنتی بوده اما کمتر از ازدواج اجباری پسر‌بچه‌ها صحبت شده است. صد البته که دخترهایی هم که همسر این پسر‌بچه‌ها هستند، مجبور به ازدواج شده‌اند. در فیلم 'مایسا و ماسان' محمدرضا مقدسیان، مستندساز فقید ایرانی برای ساخت فیلمش سری به مناطق ترکمن نشین اطراف بجنورد زده است. جامعه ترکمن در دوره‌های مختلف، همواره در پی حفظ فرهنگ و سنت‌های خود به عنوان یک قوم مستقل، از طریق ویژگی درون همسری بوده است. از طرفی به نظر می‌آید در طی سالهای اخیر، پسران این قوم، تا حدودی توانسته‌اند سنت درون همسری را کمرنگ‌تر کنند ولی در زمان ساخت این فیلم و در دو سه دهه پیش این‌طور نبود.

ویژگی فیلم فیلم 'مایسا و ماسان' ساخته محمدرضا مقدسیان از مجموعه کودکان سرزمین ایران، فیلمی منحصربه‌فرد از یک فیلمساز فقید و پیش‌کسوت درباره ازدواج اجباری و زودهنگام پسران ترکمن در ایران است.

نقطه درخشان فیلم موضوع آن است که خیلی کم در سینمای مستند ایران به آن پرداخته شده است. فیلم در عین مستند بودن در پاره‌ای اوقات دارای بیان سمبلیک است.

درباره کارگردان محمدرضا مقدسیان مستندساز برجسته ایرانی است که امسال و بعد از یک دوره بیماری درگذشت، متولد ۱۳۲۶ در تهران بود و از سال ۱۳۵۲ فعالیت حرفه‌ای خود را در زمینه پژوهش و تولید فیلم‌های مستند آغاز کرده بود. آقای مقدسیان در دوران زندگی‌اش مستند های پژوهش شده خوبی را تهیه کرد و مدتی هم رئیس انجمن مستندسازان ایران بود. بعد از انقلاب او با مستند 'کوره پزخانه' که درباره کودکان کار در کوره پزخانه ها بود، توانست جایزه بهترین فیلم را از فیستوال فیلم مسکو در سال ۱۳۵۹ به‌دست بیاورد ، اما همین فیلم برای او مشکل‌آفرین شد و تا مدت‌ها اجازه و امکان فیلمسازی پیدا نکرد. به همین دلیل برای تامین معاش و زندگی روزمره مجبور شد با وانت بار کار کند و همین او را با زندگی در عرصه عمومی آشناتر کرد و در بازگشتش به فیلمسازی بستری شد برای نزدیک‌تر شدن‌اش به ارتباط بی‌واسطه با مردم در آثار مستندش. فیلم های آقای مقدسیان که برایش جوایز عمده ای داخلی و بین‌المللی را به همراه آورده، عموما تنوع موضوعی زیادی دارد و خوش فکر، جذاب و پژوهش شده است. او از مستندسازان ایرانی است که مستندهای او تاکنون در جشنواره‌های داخلی و بین المللی بسیاری به نمایش درآمده و جوایز بسیاری را کسب کرده‌اند. از جمله آثار وی می‌توان به 'شاعر قاصدک‌ها' ، 'مای سا و ماسان'، 'سرود دشت نیمور'، 'کوره پزخانه'، 'خلیفه نظرلی محجوبی'، 'عاشیق اصلان طالبی' و 'کاریز مبارزه با بیابان' اشاره کرد. آقای مقدسیان کارها و موضوعات سخت را دوست داشت و به پژوهش دقیق بسیار معتقد بود و باور داشت که به هر دلیل و در هر شرایطی نباید فیلم ساخت. 'گفتگو در مه' ، یکی از شاهکارهای سینمای مستند ایران از یادگارهای اوست. از وی به عنوان یکى از جدى ترین و با تجربه ترین مستندسازان اجتماعى در ایران نام می برند.

شناسنامه فیلم 'سپیدجامگان' نویسنده و کارگردان: مهوش شیخ‌الاسلامی فیلمبردار: مرتضی پورصمدی صدابردار: مهدی دارابی تدوین عباس گنجوی مدیر تولید: هایده قریشی تهیه‌کننده: محمدرضا سرهنگی ۱۶ میلیمتری – رنگی – ۲۴ دقیقه

خلاصه داستان روستای ورزنه در ۹۰ کیلومتری اصفهان و در آستانه باتلاق گاوخونی قرار دارد. فیلم خانواده‌ای در جامعه روستایی سنتگرای این منطقه را به نمایش می‌گذارد. دختر خانواده که تمایل به ازدواج زود هنگام ندارد، به همراه برادرش برای ادامه تحصیل دست به مبارزه‌ای خاموش می‌زند.

درباره فیلم هنوز هم کمابیش گزارش‌هایی در ارتباط با ازدواج اجباری برای دختران در نقاط محتلف ایران منتشر می‌شود. در فیلم 'سپیدجامگان'، مهوش شیخ‌الاسلامی مستندساز باسابقه ایران برای ساخت فیلمش سری به ناحیه ورزنه در اطراف اصفهان زده و قصه دختری از این سرزمین را که در شُرف یک ازدواج اجباری است، از زبان برادرش روایت کرده است.

ویژگی فیلم 'سپیدجامگان' ساخته مهوش شیخ‌الاسلامی، فیلمی فرم‌گرا و در عین حال قصه‌گو است. فیلم از ضرباهنگ و تدوین خوبی برخوردار است و گفتار متن بخشی از ساختار فیلم آن را تشکیل می‌دهد.

درباره کارگردان

مهوش شیخ‌الاسلامی در سال ۱۳۲۴ درملایر متولد شده او فارغ التحصیل سینما از مدرسه فیلم لندن است. وی فعالیت هنری را با کارگردانی فیلم مستند"توپ" آغاز کرد و با مدیریت تولید، دستیاری و منشی گری صحنه ادامه داد. خانم شیخ الاسلامی در مجموعه های تلویزیونی «دایی جان ناپلئون»، «کوچک جنگلی»، «هزار دستان» و «سربداران» به عنوان مدیر تولید و برنامه ریز همکاری داشته است او همچنین در جشنواره های متعدد داخلی و خارجی به عنوان داور حضور داشته است. از او قبل‌تر در آپارات دو فیلم " ماده ۶۱ " و "به کجا تعلق دارم" به نمایش درآمده است.

درباره کارشناس برنامه

پروانه حسینی، پژوهشگر انسان‌شناسی متولد ۱۳۴۷ در کرج و دانش‌آموخته کارشناسی دانشگاه تربیت‌معلم و الزهرای تهران است. او هم‌اکنون هم‌زمان در دو رشته 'مطالعات خاورمیانه' و 'انسان شناسی' دانشگاه آریزونا در مقطع دکتری مشغول به تحصیل و همچنین در همین دانشگاه مشغول تدریس است. اصلی‌ترین موضوع تحقیقات او در این دو رشته رابطه مفاهیم هویت، ملیت و جنسیت است. او در دانشگاه آریزونا در کلاس های فرهنگ خاورمیانه، زبان فارسی، و انسان شناسی نژاد و قوم مشغول تدریس بوده، مدیر برنامه ایمرژن فارسی دانشگاه ویسکانیسن است. پروانه حسینی قبل از ترک ایران مدرس دانشگاه تهران و الزهرا بود. عضویت در انجمن حمایت از حقوق کودکان و حضور داوطلبانه در مدرسه کودکان کار دروازه غار و مدرسه نابینایان شهید محبی تهران از فعالیت‌های مرتبط او در حوزه کودک است. او هم اکنون در وب‌سایت‌ها و رسانه‌های خارج از ایران می‌نویسد و در میزگردهای آنها حضور دارد.

گفتگوی برنامه آپارات

گفتگوی برنامه آپارات با پروانه حسینی پژوهشگر مردم‌شناسی درباره دو فیلم 'مایسا و ماسان' ساخته محمدرضا مقدسیان و 'سپیدجامگان' ساخته مهوش شیخ‌الاسلامی را <link type="page"><caption> اینجا</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/arts/2015/12/151224_av_aparat_int51" platform="highweb"/></link> ببینید.

خلاصه فیلمهای برنامه گذشته 'بچه‌ها در هور بازی می‌کنند' ساخته فرزاد موتمن و 'آتش‌کاران جنگل' ساخته فرهاد مهران‌فر

درباره فیلم 'بچه‌ها در هور بازی می‌کنند'

'بچه‌ها در هور بازی می‌کنند' ساخته فرزاد موتمن درباره بچه‌های منطقه هور در اطراف شادگان در خوزستان است. این فیلم مستندی است درباره بچه‌هایی که بازی می‌کنند، کار می‌کنند و گاه فهمیدن این‌که آیا بازی می‌کنند یا کار کمی دشوار می‌شود.

خلاصه داستان: بچه‌ها در هور اغلب اوقات خود را به صید ماهی، شکار جوجه پرندگان و آب‌تنی می‌گذرانند. آنان از این طریق با راه و روش اجداد خود آشنا شده و شیوه‌های معیشتی زندگی آینده خود را فرا‌می‌گیرند.

درباره فیلم 'آتش‌کاران جنگل'

'آتش‌کاران جنگل' ساخته فرهاد مهران‌فر درباره بچه‌های ذغال‌پزان جنگل لاکان رشت در شمال ایران است.

خلاصه داستان:

بچه‌ها در تابستان به پدر مادر کمک می‌کنند تا چوب جمع کنند و آن‌ها را بسوزانند و در کوره بپزند. آنها در زمستان به کارگاه سر‌می‌زنند و هنوز امید دارند که تخمهایی که در لانه گذاشته‌اند روزی سربرآورند.

نظرات بینندگان درباره فیلم‌های هفته گذشته

محمدرضا از گیلان

ممنون از برنامه خوبتان مخصوصا فیلم 'آتش‌کاران جنگل'. اما من کمی اطلاعات می‌خواهم درباره فیلم دوم 'آتش‌کاران جنگل' به شما بدهم. خانواده فیلم دوم که در جنگل ذغال درست می‌کردند به زبان کرمانج که نوعی از کوردی است صحبت می‌کردند. تنها مردمی که به این زبان تکلم دارند در منطقه گیلان رودبار عمارلو هستند که نود درصد مردم این مناطق کوهستانی کورد هستند و این فیلم هم فقط می‌شود در آنجا ساخته شده باشد. چون در هیچ منطقه دیگر گیلان کوردهایی با این شرایط جغرافیایی و زبانی وجود ندارند. آن دسفروش فیلم هم از گالش و گیلک‌هایی بوده که در مناطقی مانند دیلمان زیست می‌کنند. امیدوارم از این پس درباره شخصیت و مکان افراد در فیلم بیشتر سخن بگویید.

فرهاد

هر دو فیلم خوب بودند. دیدن فیلمهای اولیه از دو فیلمساز صاحب سبک ایران برای من جالب بود. اصولا این مجموعه می‌تواند یک سند تاریخی از فیلمسازی ایران در یک دوره تقریبا مهجور است. این فیلمها را من جای دیگری نتوانستم ببینم.

رویا

هر دو فیلم با ارزش بود. خانواده فیلم دوم به نوعی کوچ نشین بودند و این در خود فیلم مطرح بود. زبان مورد تکلمشان نیز گیلک نبود.

علی

در مجموع هر دو فیلم خوب بود ولی کیفیت فیلمها خیلی پایین بود . انگار فیلمهای سینمای صامت هستند.

آرشیو برنامه های آپارات

برای دسترسی به صفحات برنامه‌های گذشته آپارات روی <link type="page"><caption> اینجا </caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/arts/2014/09/140924_aparat_archive" platform="highweb"/></link>کلیک کنید.

مشاهده برنامه از طریق وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی

این فیلم در ساعات اعلام شده در جدول زیر از طریق <link type="page"><caption> کلیک بر روی اینجا، لینک پخش زنده تلویزیون وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی</caption><url href="http://www.bbc.com/persian/tvandradio/2013/08/000001_bbcpersian_livetv" platform="highweb"/></link>

و یا <link type="page"><caption> اینجا، لینک پخش زنده تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی در کانال بی‌بی‌سی فارسی در یو‌تیوب</caption><url href="https://www.youtube.com/watch?v=YcoDq03h31c" platform="highweb"/></link> نیز قابل مشاهده است.

آدرس پست الکترونیک برنامه آپارات: <link type="page"><caption> aparat@bbc.co.uk</caption><url href="aparat@bbc.co.uk" platform="highweb"/></link>

آدرس فیس بوک برنامه آپارات: <link type="page"><caption> https://www.facebook.com/aparatonbbc</caption><url href="https://www.facebook.com/aparatonbbc" platform="highweb"/></link>

*ممکن است هنگام پخش خبر فوری، محتویات این صفحه و این برنامه بدون اعلام قبلی تغییر کند.