'نیوه‌مانگ' در آپارات

'نیوه‌مانگ' یا ماه شب چهارده، حکایت صدای تبعید شده زن در موسیقی و روایت درماندن لابه‌لای خطوط مرزی و فیلمی جاده‌ای درباره موسیقی و کردستان با همان شخصیت‌ها و فضای آشنای فیلم‌های بهمن قبادی است. بهمن قبادی این فیلم را در سال در کردستان ایران ساخت و توانست با این فیلم موفقیت‌های خودش در جشنواره‌های جهانی فیلم را ادامه بدهد، گرچه فیلم‌اش هیچ وقت اجازه نمایش در ایران را به دست نیاورد. این فیلم محصول ۲۰۰۶ میلادی ایران، کردستان عراق، فرانسه و اطریش است و در سال ۲۰۰۸ در لیست ۱۰۰ فیلم برگزیده مجله تایم قرار گرفته است.

'مامو'، نوازنده پیر و سرشناس کردستان، همراه فرزندانش سفری را برای اجرای کنسرت در عراق پس از صدام آغاز می‌کند. در این سفر، کاکو مرد میان‌سالی که خود را ارادتمند مامو می‌داند، به عنوان راننده و با اتوبوسی که از دوستش قرض گرفته‌ است، او را همراهی می‌کند. مامو یکی یکی فرزندانش را که در نواحی مختلف زندگی می‌کنند جمع می‌کند، اما آخرین پسرش پیش از سوارشدن به اتوبوس از پدر می‌خواهد دقایقی از ماشین پیاده شود. پسر به مامو می‌گوید که 'پیر' روستا گفته که بهتر است مامو به این سفر نرود زیرا هنگامی که ماه کامل شود برای او اتفاقی خواهد افتاد. مامو می‌گوید به هر طریق که باشد این سفر را ادامه خواهد داد زیرا سال‌هاست که جلوی کارش گرفته شده‌ است. مامو به سراغ زن خواننده‌ای به نام هشو (به معنای خوشه انگور) می‌رود که سال‌هاست همراه ۱۳۳۴زن دیگر در تبعید زندگی می‌کند اما هشو صدای پیشین‌اش را همراه با اعتماد‌به‌نفسش از دست داده‌ است. آن‌ها در مسیر عبور از مرز با حوادث و موانع متفاوتی روبه‌رو می‌شوند.

'نیوه‌مانگ' فیلمی جاده ای و ترکیبی از فضای واقعی و فراواقعی است. در سال‌هایی که موسیقی در ایران مهجور ماند و صدای زن در موسیقی به پستوها تبعید شد، یکی از دغدغه‌های اهل هنر تصویر کردن این وضعیت بود . خیلی‌ها هم البته چشم بر این واقعیت بستند. اما بهمن قبادی، فیلمساز شناخته شده در چهارمین فیلم بلند خودش 'نیوه‌مانگ' به سراغ موسیقی کردها و صدای زندانی شده زن رفته است. این فیلم در جشنواره‌های متعدد بین‌المللی از جمله جشنواره فیلم سن‌سباستین شرکت کرده و جوایز معتبری را کسب نموده‌ است.

بهمن قبادی متولد شهر بانه کردستان ایران است. او فیلم‌سازی را از انجمن سینمای جوانان ایران آغاز کرد. او می‌گوید که آموخته‌هایش را از دنیای سینما، مدیون فیلم‌های کوتاهش است. در کارنامه هنری او بیش از بیست فیلم کوتاه و همچنین هفت فیلم بلند به چشم می‌خورد که این فیلم‌ها برای بهمن قبادی شهرتی فراتر از مرزهای ایران و منطقه به همراه داشته است. 'زمانی برای مستی اسبها'، 'لاک پشت ها هم پرواز می کنند'، 'آوازهای سرزمین مادری ام' و 'فصل کرگدن' از فیلم های بلند بهمن قبادی به غیر از این فیلم محسوب می شوند. او به دلیل مشکلاتی که در ایران برایش به وجود آمد، چند سالی است که خارج از ایران کار و زندگی می‌کند. آخرین کارهای او در مقام تهیه‌کننده و کارگردان فیلم مستند بلند 'پرچم بدون کشور' است و نیز مستند 'زندگی روی مرز' که این آخری توسط ۸ کودک از کمپ‌های سوریه و عراق کارگردانی شده و به تهیه‌کنندگی آنها را بهمن قبادی بر عهده داشته است.

از بهمن قبادی پیشتر فیلم مستند 'دف' و فیلم بلند 'کسی از گربه‌های ایرانی خبر نداره' در برنامه آپارات به نمایش درآمده‌اند.

نزدیک به ده سال پیش، یک تهیه‌کننده انگلیسی پیشنهاد ساخت فیلمی به مناسبت دویست و پنجاهمین سالگرد تولد ولفگانگ آمادئوس موتسارت، آهنگ‌ساز اطریشی را به من داد. او گفت: می خواهم در پروژه‌ای باشی که پنج فیلمساز از پنج نقطه دنیا، پنج فیلم به همین مناسبت می‌سازند. من هم تصمیم گرفتم که یک موتسارت امروزی درست کنم. به اعتقادم موتسارت یک شخص نیست، بلکه روحی است که در خیلی از آهنگ‌سازهای امروزی می ‌وانیم او را کشف کنیم. یکی از اینها ' مامو' است که متاسفانه مدتی پیش فوت کرد. در سرزمینی که موسیقی همچنان در بند است و زنان حق خواندن ندارند، من خواستم یک موتسارت کردی بسازم. در این فیلم هر سکانس قرار است که بخشی از شخصیت موتسارت را تعریف کند. او کسی بود که اعتقاد به جادو داشت، اعتقاد داشت که موزیک می‌تواند معجزه کند. باور به مرگ داشت و مرگ دغدغه و مسئله اصلی‌اش بود، به همین خاطر من در دو سه سکانس به مرگ اشاره می‌کنم.

گرچه به خاطر مسائل ایدولوژیک و مذهب ما محدویت زیاد داریم ولی هنر مرز ندارد. در این فیلم نشان داده می‌شود، چگونه هنرمندان این همه رنج را تحمل می‌کنند تا یک میسر سه ساعته را روزها و شب ها طی کنند تا از سنندج به اربیل پایتخت کردستان عراق برسند. رنج و زحمت آنها مسئله من بود .

یکی از دلایلی که از بازیگران حرفه ای مثل گلشیفته فراهانی، هدیه تهرانی و حسن پورشیرازی استفاده کردم، این بود که می‌خواستم فیلم‌ام را در تهران اکران کنم. متاسفانه وزارت فرهنگ که من اسم‌اش را وزرات اطلاعات اسلامی می‌گذارم، اجازه اکران به فیلم‌ام را نداد و به من انگ جدایی‌طلبی زدند. حاضر بودم یکی دو دقیقه از فیلم را در بیاورم. وزارت ارشاد به یک نقشه که در فیلم هست، ایراد گرفت. گفتند این نقشه کردستان بزرگ است و من گفتم که اگر لر بودم دیگر نمی‌گفتید که تو دنبال لرستان بزرگی یا اگر آذری بودم نمی‌گفتید به دنبال آذربایجان بزرگی. به آنها گفتم چون من کرد هستم شما حساسیت پیدا کرده‌اید. من نگاه جدایی‌طلبی ندارم و اگر داشتم هیچ وقت دنبال این نبودم که فیلم‌ام را در تهران اکران کنم و از بازیگران سینمای ایران استفاده کنم . این نگاه سانسور و حساسیت بی‌مورد حکومتی خیلی اذیتم کرد و یکی از دلایلی که باعث شد از ایران خارج شوم این مشکلات بود، چون عملا هیچ امیدی نداشتم که فیلم‌هایم در ایران اکران شود.

خلاصه فیلم‌های هفته گذشته آپارات 'شرقی خاموش، پوران فرخزاد' ساخته فریده کاکاوند و 'دوی منفی' ساخته هاجر خانقلی

خانواده فرخزاد، خانواده شناخته شده‌ای در هنر و ادبیات ایران به شمار می‌آیند. فروغ فرخزاد شاعری پرآوازه، که در تصادف کشته شد و فریدون فرخزاد ، مجری جُنگ‌های تلویزیونی و خواننده پاپ دهه پنجاه و شصت که در خارج از ایران به شکلی مرموزی به قتل رسید، اما در این خانواده عضو دیگری هم هست که در تمام این سالها به شکلی کاملا مستقل در عرصه ادبیات فعال بوده است . پوران فرخزاد نویسنده، مترجم، منتقد ادبی و پژوهشگر ایرانی است که تاکنون بیش از ۳۰ کتاب از او منتشر منتشر شده است. فریده کاکاوند مستند ساز سالها پیش به دیدار پوران فرخزاد رفته و روایت او از زندگی و شعرهایش را ثبت کرده است. حاصل آن مستند 'شرقی خاموش، پوران فرخزاد' است .

فیلم کوتاه داستانی 'دوی منفی' ساخته هاجر خانقلی درباره یک اتفاق آشنا در خیابن‌های تهران است. در این فیلم ما با یک زن جوان روبرو می‌شویم که ظاهراً برایش اتفاقی افتاده. هر کدام از عابرین با توجه به ظاهر زن درباه او قضاوتی می‌کنند و به او عکس‌العملی دارند ولی در آخر او راضی به خانه می‌رود.

نظرات بینندگان درباره فیلم‌های هفته گذشته

متاسفانه فیلم پوران فرخزاد فیلم خوبی نبود. پوران به نظرم پوران فرخزاد آدم متوهمی آمد که دائم در فیلم از خودش تعریف می‌کند.

ﻭﺟﻮﺩ ﺧﺎﻧﻢ ﭘﻮﺭاﻥ ﻓﺮﺧﺰاﺩ ﭘﺮ اﺯ ﺗﻨﺎﻗض است. ﺑﺨﺶ ﺑﺨﺶ ﮔﻔﺘﻪ‌ﻫﺎﺷاﻥ ﻧﻘﺾ ﺑﺨﺸﻬﺎی ﺩﻳﮕر حرف‌هایشان ﺑﻮﺩ. به ﻨﻆﺮ میﺮﺳد ایشان ﻫﻨﻮﺯ ﺑﻪ ﺑﻠﻮﻍ ﻓﻜﺮی ﻧﺮﺳﻴﺪه‌اند و ﺑﺎ ﺧﻴﻠی اﺯ ﺗﻔﻜﺮاﺕ ﺩﺭﻭنی‌ﺸاﻥ ﺩﺭ ﺟﻨﮓ ﻫﺴﺘند و اﻳﻦ ﻫﻤاﻥ ﭼﻴﺰی اﺴﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺟﻮاﺭ ﺩﻳﮕﺮاﻥ ﺁﺯاﺭﺷاﻥ می‌دهد و ﻧﻪ ﺣﻀﻮﺭ ﻓﻴﺰﻳکی اﻓﺮاﺩ. اﻧﺴﺎنی ﻛﻪ ﺑﺎ ﺧﻮﺩﺵ ﺑﻪ ﺻﻠﺢ و ﺁﺭاﻣﺶ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺑﺎشد، ﻓﺎﺭﻍ اﺯ اﻳﻨﻜﻪ ﻛﺠﺎ و ﺑﺎ ﻛﻲ ﺑﺎﺷد، ﺩﺭ ﺧﻠﻮﺕ ﺧﻮﺩﺵ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺁﺭاﻣﺶ ﺩاﺭد.

مسعود

درود بر پوران فرخزاد نازنین و با آرزوی سلامتی برایش.

فیلم پوران فرخزاد خیلی عالی بود. ثانیه به ثانیه را با بانو فرخزاد همزاد پنداری کردم.

به نظر من جا دارد که سخنان خانم پوران فرخ زاد، فارغ از جاذبه و بزرگی نام خواهر و برادر ایشان توسط کارشناسان جدی بررسی شود. چون ایشان تولید یک فرهنگ را به عهده داشته و تناقضات ذهنی ایشان، متاسفانه میتواند و توانسته یک جامعه ای را دچار تناقضات فکری کند

با وجود احترام به خانم پوران فرخزاد و تلاش ایشان در عرصه تولید فرهنگ ، به نظرم به‌خاطر شکست‌هایشان در زندگی شخصی و قرار گرفتن در یک فضای درونگرایانه ، حتی تحمل یک میهمان ساده را برای لحظاتی هم ندارند و دچار تناقضات عدیده و بعضا خطرناک شده‌اند . چون یک جمله ایشان جمله دیگر را نقض می‌کرد.

البته اگر خوب بنگریم ، خواهر ایشان و سهراب سپهری هم، در زمان خودشان به جنون و هرزگی متهم بودند و بعدها کم‌کم شناخته شدند .

چقدر با دانش‌اند این خانواده فرخ‌زاد. همین لحظه در حال دیدن این فیلم هستم و از پخش آن تشکر می‌کنم

از دیدن فیلم پوران فرخزاد لذت بردم. البته ساختن فیلم تنها کاشتن دوربین و نقل خاطرات نیست.

«دوی منفی» به نظرم فیلم خیلی بدی بود. از این جهت که می توانست روی مردم تاثیر بدی بگذارد و باعث شود این جامعه دیگر در هیچ شرایطی کمکی به کسی نکند. فیلم نشان می داد ایرانیان بسیار بد شده اند و حکومت در بد کردن این مردم نقشی ندارد.

"دو منفی" فیلم بدی بود. چه بازی های ضعیفی داشت. بازی‌ها کلیشه‌ای بود.

فیلم اوّل، «شرقی خاموش، پوران فرّخزاد» را علی رغم بعضی از گفته های پوران فرّخزاد، دوست داشتم؛ به خاطر این که هم بی واسطه بود و هم یک تصویر کمتر شناخته شده از زندگی "فرّخزادها" ارائه کرد

فیلم دوم «دوی منفی» واقعاً از هم گسیخته و بی سر و ته بود. نگاه کارگردان را که خواندم، کاملاً دریافتم که ایشان در انتقال جان‌مایه، ناموفّق بوده و اصولاً کار واقع‌گرایانه با این اندازه از خیال پردازی خوب از آب در نمی‌آید.

در نهایت پیشنهاد می کنم مثل این بار که یک مستند و یک فیلم داستانی نمایش دادید، در پخش های دو یا چند فیلم، ژانرهای مختلف نمایش ندهید، بلکه از یک ژانر پخش کنید تا ذهن بیننده درگیر یک ژانر باشد. بعضی اوقات بحث‌های بعد از فیلم‌ها، از خود فیلم‌ها جالب‌تر هستند.

برای دسترسی به صفحات برنامه‌های گذشته آپارات روی <link type="page"><caption> اینجا </caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/arts/2014/09/140924_aparat_archive" platform="highweb"/></link>کلیک کنید.

مشاهده برنامه از طریق وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی

این فیلم در ساعات اعلام شده در جدول زیر از طریق <link type="page"><caption> کلیک بر روی اینجا، لینک پخش زنده تلویزیون وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی</caption><url href="http://www.bbc.com/persian/tvandradio/2013/08/000001_bbcpersian_livetv" platform="highweb"/></link>

و یا <link type="page"><caption> اینجا، لینک پخش زنده تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی در کانال بی‌بی‌سی فارسی در یو‌تیوب</caption><url href="https://www.youtube.com/watch?v=YcoDq03h31c" platform="highweb"/></link> نیز قابل مشاهده است.

آدرس پست الکترونیک برنامه آپارات: <link type="page"><caption> [email protected]</caption><url href="mailto:[email protected]" platform="highweb"/></link>

آدرس فیس بوک برنامه آپارات: <link type="page"><caption> https://www.facebook.com/aparatonbbc</caption><url href="https://www.facebook.com/aparatonbbc" platform="highweb"/></link>

*ممکن است هنگام پخش خبر فوری، محتویات این صفحه و این برنامه بدون اعلام قبلی تغییر کند.