چین در برابر اعتراضات ایران؛ سکوت معنادار و پوشش محدود رسانه‌ای

رسانه‌های دولتی چین پوشش بسیار محدودی از اعتراضات رو به گسترش ایران داشته‌اند و خبر این اعتراض‌ها در برنامه شاخص خبری تلویزیون چین مشاهده نشده است.

تنها اظهار نظر رسمی درباره این وضعیت در بیانیه‌های منتشرشده در وب‌سایت وزارت خارجه حذف شده؛ اقدامی که در موضوعات حساس معمول است.

مقام‌های چین و رسانه‌های این کشور در قبال اعتراضات سراسری ایران که امروز ۹ ژانویه وارد سیزدهمین روز خود شد، رویکردی کاملا محتاطانه داشته‌اند.

این رویکرد در سکوت پکن برای اظهار نظر، غیبت این خبر در برنامه‌های اصلی تلویزیون، و تفاوت میان گزارش‌های چینی‌زبان و انگلیسی‌زبان مشهود است.

تنها اظهار نظر عمومی پکن تاکنون مربوط به ۵ ژانویه است؛ زمانی که لین جیان، سخنگوی وزارت خارجه چین، به خبرنگاران گفت: «امیدواریم دولت و مردم ایران بتوانند بر مشکلات فعلی غلبه کرده و ثبات ملی را حفظ کنند.»

این اظهارنظر توسط رسانه‌های دولتی مانند خبرگزاری چین و گلوبال تایمز منتشر شد، اما در جست‌وجوی خبرگزاری رسمی شین‌هوا یا متن‌های رسمی وزارت خارجه (به زبان چینی یا انگلیسی) در آن روز دیده نمی‌شود.

چنین حذف‌هایی در موضوعاتی که پکن آنها را حساس می‌داند، معمول بوده است.

نشانه‌هایی از فعالیت دیپلماتیک

فراتر از این اظهارنظر رسمی، نشانه‌هایی مبهم از تحرکات دیپلماتیک دیده شده است.

در ۳۰ دسامبر، وزارت خارجه چین در یک خبر کوتاه اعلام کرد که ژای جون، نماینده ویژه چین در امور خاورمیانه، با عبدالرضا رحمانی فضلی، سفیر ایران در چین، دیدار کرده تا درباره روابط چین و ایران و وضعیت خاورمیانه تبادل نظر کند.

در ۸ ژانویه نیز خبر مشابهی درباره «تقویت همکاری در حوزه‌های مختلف» پس از دیدار لیو های‌سینگ، رئیس دپارتمان بین‌الملل حزب کمونیست چین، با هیاتی به ریاست علی آقا‌محمدی، مشاور اقتصادی رهبر ایران، منتشر شد.

پوشش رسانه‌ای محدود

یکی دیگر از نشانه‌های کم‌اهمیت جلوه دادن اعتراضات، این است که خبر آنها در برنامه شاخص خبری تلویزیون چین، شین‌ون لیانبو، دیده نمی‌شود.

بولتن روزانه تلویزیون مرکزی چین در سال ۲۰۲۶ تنها یک خبر اعتراضی را پوشش داده است؛ مربوط به تظاهرات ۳ ژانویه در ژاپن علیه «اظهارات اشتباه و تلاش خطرناک برای احیای نظامی‌گری» نخست‌وزیر این کشور؛ عبارتی که پکن از زمان اظهارات نخست وزیر ژاپن در نوامبر درباره احتمال دخالت ژاپن در صورت حمله چین به تایوان، بارها استفاده کرده است.

در مورد ایران، گزارش‌های رسانه‌های دولتی عمدتا کوتاه و مبتنی بر پیام‌های رسمی ایران بوده‌اند.

این گزارش‌ها شامل قطع اینترنت در ۸ ژانویه، اعدام یک «جاسوس موساد اسرائیل» در ۷ ژانویه، و تبادل تهدیدها میان ترامپ و رهبران جمهوری اسلامی ایران بوده است.

نکته مهم این است که در گزارش‌های انگلیسی واژه «اعتراض» استفاده شده، اما در خروجی‌های چینی‌زبان اغلب واژه «شورش» به کار رفته است؛ رویکردی که پکن در انتقاد از ناآرامی‌ها، مانند اعتراضات دموکراسی‌خواهانه هنگ‌کنگ در سال ۲۰۱۹، به کار می‌برد.

یکی از تفاوت‌ها میان رسانه‌های داخلی چین و رسانه‌های برون‌مرزی، میزان ارائه زمینه و توضیح برای درک بهتر خبر بوده است.

در حالی که گزارش‌های انگلیسی شبکه‌ بین‌المللی تلویزیونی چین به «مشکلات اقتصادی طولانی‌مدت ایران» اشاره کرده‌اند، گزارش‌های چینی‌زبان کمتر به دلایل اعتراضات پرداخته‌اند.

چین خود در سال‌های اخیر با مشکلات اقتصادی قابل توجهی روبه‌رو بوده است.

همچنین در رسانه‌های اصلی دولتی چین، برخلاف موج گزارش‌ها درباره پیامدهای بازداشت نیکلاس مادورو توسط آمریکا، درباره اعتراضات ایران تحلیل چندانی دیده نمی‌شود.

در ۹ ژانویه، رسانه انگلیسی‌زبان چاینا دیلی در گزارشی درباره «تقابل ایران و غرب» به «تهدیدهای پنهان» اسرائیل و آمریکا و ابهام درباره تحریم‌ها اشاره کرد، اما هیچ اشاره‌ای به اعتراضات داخلی ایران نداشت.

انتقاد از دونالد ترامپ نیز در گزارشی از سی‌سی‌تی‌وی دیده شد که گفت او عملیات نظامی در هفت کشور انجام داده است: ایران، یمن، سوریه، عراق، سومالی، نیجریه و ونزوئلا.

واکنش‌های بلاگرها

وبلاگ‌های وابسته به رسانه نیمه‌ دولتی گوانچا، نگاه دقیق‌تری به اعتراضات داشتند. یکی نوشت: «صرف‌نظر از اینکه رژیم فعلی سقوط کند یا نه، بعید است مردم ایران آینده روشنی ببینند.» دیگری واشنگتن را به «ریاکاری» متهم کرد که «با تحریم‌ها باعث رنج فعلی شده و حالا شجاعت معترضان را ستایش می‌کند.»

یک مطلب دیگر با تیتر «ایران باید روی پای خود بایستد؛ خیال کمک چین را نداشته باشید!» تأکید کرد که چین «به هیچ وجه» نباید به کمک تهران برود.

در جریان درگیری ایران و اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵، بسیاری از کاربران شبکه‌های اجتماعی چین، ایران را به «نرم‌خویی» و ضعف متهم کردند.