چرا نخستوزیر سابق اسرائیل سلاحهای هستهای پاکستان را یک «تهدید» قلمداد کرد؟
منبع تصویر، Getty Images
اظهارات نفتالی بنت، نخستوزیر سابق اسرائیل با واکنش دولت پاکستان مواجه شده است. آقای بنت چند روز پیش در سخنانی مدعی شده بود که محور جدیدی در منطقه در حال شکلگیری است که شامل ترکیه، قطر، اخوانالمسلمین و پاکستان مجهز به سلاحهای هستهای است.
هنگامی که از سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان درباره آقای نفتالی بنت در خصوص پاکستان سوال شد، او پاسخ داد: «این سخنان کاملا مبتنی بر حدس و گمان است. ما درباره اظهارات مقامهای کشوری که آن را به رسمیت نمیشناسیم، اظهارنظر نمیکنیم.»
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین خاطرنشان کرد که «ماهیت سخنان نخستوزیر سابق اسرائیل اساسا بر پایه ادعاهایی بیاساس است.»
نفتالی بنت در نشست روسای سازمانهای یهودی آمریکایی در بیتالمقدس، مدعی شد که ائتلاف تازه به دشمنی با اسرائیل دامن میزند و تلاشهایی نیز برای تاثیرگذاری بر عربستان سعودی در جریان است.
نخستوزیر سابق اسرائیل چه مطالبی مطرح کرد؟
نفتالی بنت در این نشست هشدار داد که ترکیه به تهدیدی جدید برای اسرائیل تبدیل شده و دولت این کشور از این خطر غافل است.
نخستوزیر سابق اسرائیل گفت: «رجب طیب اردوغان حریفی خطرناک است که قصد محاصره اسرائیل را دارد؛ ما نباید دوباره نسبت به این موضوع غفلت کنیم.»
آقای بنت با انتقاد از عملکرد دولت اسرائیل گفت: «دولت کنونی بار دیگر در خواب غفلت است، در حالی که خطر بنیادگرایی در نزدیکی مرزهای ما در حال اوجگیری است. اکنون محوری از اخوانالمسلمین به رهبری ترکیه و با پشتوانه تسلیحات هستهای پاکستان در حال شکلگیری است.»
آقای بنت در ادامه افزود: «ما باید برای مقابله با تهدید ایران و دشمنیهای ترکیه، از راههای مختلف با یکدیگر همکاری کنیم؛ چرا که ترکیه، ایران جدید است.»
منبع تصویر، Getty Images
روابط نزدیک پاکستان با عربستان سعودی و ترکیه
سپتامبر سال گذشته، پاکستان و عربستان سعودی در زمینه همکاریهای دفاعی و امنیتی، یک «توافق راهبردی دفاع متقابل» امضا کردند. بر اساس این توافق، «هرگونه تجاوز خارجی به خاک یکی از این دو کشور، به منزله تجاوز به هر دو کشور تلقی خواهد شد.»
در همین راستا، رضا حیات هراج، وزیر مشاور در امور تولیدات دفاعی پاکستان، در ژانویه امسال اعلام کرد که پس از یک سال رایزنی میان پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه، پیشنویس یک توافق دفاعی سهجانبه تهیه شده است؛ البته او تاکید کرد که این توافق با پیمان امنیتی پیشین میان اسلامآباد و ریاض تفاوت دارد.
احتمال میرود سخنان نخستوزیر پیشین اسرائیل ناظر به همین توافق باشد؛ چرا که همگرایی میان عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه اکنون به عنوان اتحادی قدرتمند دیده میشود.
پاکستان تنها کشور مسلمان دارای قدرت هستهای است و همین موضوع، جایگاه و اهمیت این کشور را در جهان اسلام دوچندان میکند.
اسرائیل برنامه هستهای ایران، همسایه پاکستان را تهدیدی علیه خود تلقی میکند؛ تا جایی که سال گذشته به تاسیسات غنیسازی اورانیوم ایران نیز حمله کرد. با این حال، در داخل اسرائیل این نگرانی وجود دارد که تسلیحات هستهای پاکستان هم میتواند تهدیدی برای این کشور باشد.
پاکستان تاکنون از به رسمیت شناختن اسرائیل به عنوان یک کشور خودداری کرده است.
«سلاحهای هستهای پاکستان به همان اندازه خطرناک هستند که سلاحهای احتمالی ایران»
نهات علی اوزکان، از پژوهشگران اندیشکده «تپاو» در آنکارا، به رسانه آمریکایی بلومبرگ گفته است: «عربستان سعودی از قدرت مالی، پاکستان از توان هستهای و موشکهای بالستیک، و ترکیه از تجربه نظامی و صنعت دفاعی پیشرفته برخوردار است.»
آقای اوزکان میگوید: «با توجه به اینکه آمریکا در منطقه منافع خود و اسرائیل را در اولویت قرار میدهد، دگرگونی شرایط و تنشهای منطقهای، بسیاری از کشورها را ناچار کرده است تا برای بازشناسی دوست و دشمن، سازوکارهای جدیدی طراحی کنند.»
در ژوئن ۲۰۱۶، احمر مستیخان، روزنامهنگار و یک فعال بلوچ در روزنامه اسرائیلی جروزالم پست نوشته بود: «برای اسرائیل و جامعه جهانی یهود ضروری است درک کنند که سلاحهای هستهای پاکستان به همان اندازه خطرناک هستند که سلاحهای احتمالی ایران.»
منبع تصویر، Getty Images
آیا اتحاد پاکستان و عربستان سعودی علیه کشور خاصی است؟
یوئل گوزانسکی، پژوهشگر ارشد اندیشکده مطالعات امنیت ملی، در مقالهای در روزنامه جروزالم پست خاطرنشان کرد که نزدیکی روزافزون میان عربستان سعودی و پاکستان، علیه اسرائیل جهتگیری نشده است.
آقای گوزانسکی خاطرنشان کرده بود که توافق دفاعی میان عربستان سعودی و پاکستان در زمینه تسلیحات هستهای، همچنان مبهم و نامشخص است.
او گفته بود: «این اقدام شاید با برنامهریزی قبلی صورت گرفته باشد. سالها است که گمانهزنیهایی درباره چتر حمایتی هستهای پاکستان برای عربستان سعودی مطرح میشود. ریشه این شایعات به حمایتهای مالی ریاض از اسلامآباد، به ویژه در پیشبرد برنامه غنیسازی این کشور، بازمیگردد.»
آقای گوزانسکی در ادامه نوشت: «با وجود این، در متن توافق هیچ اشارهای به تسلیحات هستهای نشده است. پاکستان همچنان بر موضع رسمی خود پافشاری میکند که جنگافزارهای هستهای این کشور تنها برای مقابله با هند طراحی شدهاند.»
عربستان سعودی شاید به پاکستان به چشم یک پشتوانه هستهای نگاه کند، اما آیا پاکستان نیز چنین دیدگاهی دارد؟
نکته تاملبرانگیز این است که ریاض و اسلامآباد با علنی کردن این اتحاد، به این شایعات دامن زدهاند. مسائلی که پیش از این پشت درهای بسته درباره آنها گفتگو میشد، اکنون به صورت آشکار مطرح میشوند.
به اعتقاد آقای گوزانسکی، اسرائیل نباید این توافق را به معنای دشمنی مستقیم با خود تعبیر کند: «در مقابل، تصمیم عربستان برای پیوند با پاکستان نشاندهنده نگرانیهای رو به افزایش ریاض از وضعیت اعتبار آمریکا، زیادهخواهی ایران و بیثباتی در منطقه است.»
اما رسانههای اسرائیلی همچنان از تهدیدهایی که ممکن است از جانب پاکستان ایجاد شود، سخن میگویند.
سرجیو رستلی، کارشناس مسائل ژئوپلیتیک، در مقالهای در روزنامه تایمز اسرائیل در نوامبر سال گذشته نوشته بود که عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه با تقویت همکاریهای نظامی، فناوری و دیپلماتیک اسرائیل و هند، به یکدیگر نزدیکتر میشوند.
