داووس ۲۰۲۶؛ اجلاس رهبران در میانه آشوب جهانی

گرینلند، فراتر از شباهت در برف و دمای هوا، وجه مشترک چندانی با کوه‌های آلپ در سوئیس ندارد؛ اما نبرد بر سر آینده این جزیره، بر نشست سران کشورها و مدیران تجاری در مجمع جهانی اقتصاد سایه افکنده است.

در حقیقت، چنین به نظر می‌رسد که زمان‌بندی تهدید بی‌سابقه دونالد ترامپ با نگاهی به این نشست برنامه‌ریزی شده است.

دلبستگی آقای ترامپ به داووس با توجه به گرایش‌های پایگاه رای او، بسیار عجیب و غیرمنتظره جلوه می‌کند.

سال گذشته او تنها دو روز پس از ادای سوگند، از طریق ارتباط تصویری از کاخ سفید در برابر جمعی از مدیران اروپایی که غرق در بهت بودند، سخنرانی کرد.

هنگامی که او از جاه‌طلبی‌های سرزمینی‌اش نسبت به کانادا و گرینلند سخن گفت و به صادرکنندگان کالا به کشورش هشدار داد، فضا به طرز ناخوشایندی متشنج شد. او اعلام کرد: یا در خاک آمریکا کارخانه می‌سازید و یا با تعرفه‌های تریلیون دلاری مواجه می‌شوید: «تصمیم نهایی با خودتان است».

او این سخنان را با لبخند بر لب بر زبان آورد، بابت حضور غیرحضوری خود پوزش خواست و وعده داد که در نشست ۲۰۲۶ شخصا شرکت خواهد کرد.

روز چهارشنبه در حالی که بخش‌های وسیعی از جهان و به‌ویژه اروپا در بهت فرو رفته‌اند، او با حضور در اینجا بر پیام «تیم آمریکا» تاکید خواهد کرد.

او امروز چهارشنبه، شخصا در داووس خواهد بود تا پیام «تیم آمریکا» را در زمانی که بخش زیادی از جهان به‌ویژه اروپا در حالتی از سردرگمی به سر می‌برد، با قدرت مطرح کند.

دونالد ترامپ در حالی در بزرگ‌ترین گردهمایی داووس سخنرانی می‌کند که حضور و رویکردهای سیاسی او عاملی برای ایجاد تلاطم در نظم بین‌الملل شده است؛ پدیده‌ای که در نشست‌های تخصصی این مجمع از آن با عنوان «آشفتگی بزرگ جهانی» یاد می‌شود.

در حال حاضر آقای ترامپ عامل اصلی برهم زدن نظم موجود است و رهبران جهان و مدیران ارشد اقتصادی، او را بابت تلاش برای وادار ساختن اروپا به فروش گرینلند از طریق فشارهای اقتصادی، به چالش خواهند کشید.

این مجمع این روزها به کانون توجه جهانیان تبدیل خواهد شد؛ هرچند فضایی کاملا عجیب بر آن حاکم است.

«روحیه گفتگو» شعار رسمی این نشست است؛ و در حالی که چنین رویدادی قطعا فرصت‌هایی برای رایزنی‌های منحصر‌به‌فرد فراهم می‌کند، اما در رویکرد دولت آمریکا نشانه‌های بسیاری دیده می‌شود که با دعوت به همکاری جهانی، یعنی همان فلسفه وجودی این مکان، در تضاد است.

واقعیت این است که داووس در میان هواداران جنبش «عظمت را دوباره به آمریکا بازگردانیم»، جایگاه و اعتبار چندانی ندارد.

این کنفرانس در کوهستان آلپ سوئیس اغلب آماج حملاتی از نوع سخنان ران دسنتیس، فرماندار فلوریدا، قرار می‌گیرد؛ فردی که زمانی مدعی شد در ایالت تحت مدیریت او «دستور کار داووس پیش از اجرا شکست‌ خورده است» و وعده داد که در برابر «بانک‌های ووک» و «گوشت‌های آزمایشگاهی» این مجمع ایستادگی کند.

امسال گمانه‌زنی‌هایی وجود دارد مبنی بر اینکه کاخ سفید مجمع را تحت فشار قرار داده تا از اولویت‌های همیشگی خود نظیر توسعه سبز، توسعه جهانی و برنامه‌های «ووک» عدول کرده و تمرکز خود را بر مسائل جدی تجاری معطوف کند.

در همین حال، بزرگ‌ترین شرکت‌های آمریکایی تحت فشار قرار گرفته‌اند تا در کلیسایی، مکانی با عنوان «خانه آمریکا» برپا کنند؛ جایی برای میزبانی از هیئت‌های حاضر در داووس به مناسبت جشن‌های جام جهانی و دویست‌وپنجاهمین سالگرد استقلال ایالات متحده.

با توجه به مناقشات جهانی بر سر مرزها و حق حاکمیت از گرینلند تا کاراکاس و دونباس، و با حضور رهبران جهان، تصور برگزاری نشستی شبیه به یالتا در حاشیه این مجمع دور از ذهن نیست؛ همان نشست سال ۱۹۴۵ که در آن سران ایالات متحده، بریتانیا و روسیه برای طرح‌ریزی شکست آلمان گرد هم آمدند.

اکثر سران گروه هفت به همراه ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در این نشست حضور دارند. علاوه بر آن‌ها، ۶۵ رهبر جهان، ۸۵۰ نفر از برترین مدیران ارشد بین‌المللی و ده‌ها چهره پیشرو در عرصه فناوری نیز در این مجمع هستند.

خود آقای ترامپ در حالی وارد آلپ سوئیس می‌شود که پنج تن از وزرای کابینه، جمع کثیری از مقامات دولتی و چهره‌های شاخص اقتصاد آمریکا نظیر جنسن هوانگ از «ان‌ویدیا» و ساتیا نادلا از «مایکروسافت» او را همراهی می‌کنند.

اما اینجا برای رئیس‌جمهور ایالات متحده سرزمینی خودی و دوستانه محسوب نمی‌شود. عزم او برای تصاحب یا حتی تهاجم به گرینلند، به مذاق مخاطبان اروپایی خوش نخواهد آمد.

در مقابل، مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا، تصویری از آمریکای شمالی را ارائه داد که با ایده‌آل‌های قاره اروپا سازگاری بیشتری دارد.

آقای کارنی موفق شده است با وجود یک سال هرج‌ومرج تجاری با ایالات متحده، رشد اقتصادی کشورش را حفظ کند. او با جایگزین کردن شرکای تجاری جدید به جای آمریکا، به‌تازگی در کنار شی جین پینگ در چین مشاهده شد که از برقراری نظم نوین جهانی و صیانت از چندجانبه‌گرایی سخن می‌گوید.

خود چینی‌ها نیز در سطح وزیر دارایی در این نشست حضور دارند و کشورشان را، که دومین اقتصاد بزرگ جهان و در حال حاضر بزرگ‌ترین صادرکننده خودرو به شمار می‌رود، به عنوان «بزرگ‌ترهای عاقل» دنیا در عرصه جهانی به نمایش خواهند گذاشت.

داووس مکانی است که چینی‌ها هر سال صبورانه با نگاه به ساعت‌های خود، در انتظار صعود تدریجی‌شان در عرصه‌های اقتصادی، فناوری و ژئوپلیتیک نشسته‌اند.

به هر حال نباید درس‌های داووس سال گذشته را از یاد برد؛ در آن نشست، غرور و سرمستی آمریکایی‌ها در شروع هفته، در پی انتشار اخبار مربوط به یک چت‌بات هوش مصنوعی عجیب چینی به نام «دیپ‌سیک»، تا پایان هفته به کلی رنگ باخت.

ده سال پیش در همین نشست داووس بود که من برای نخستین بار با مفهوم کامپیوتر کوانتومی آشنا شدم.

علاوه بر این، حضور در نشستی پیرامون باتری‌های خودرو در سال گذشته، مرا به این یقین رساند که تولیدکنندگان خودرو در آمریکا و اروپا در دهه جاری هیچ بختی برای رسیدن به گرد پای فناوری چینی‌ها نخواهند داشت.

بسیاری از مردم علیه داووس جبهه می‌گیرند و به آن می‌تازند؛ با این حال، دنبال کردن اخبار آن ارزشمند خواهد بود، چرا که می‌توان ردی از آینده را در برخی از پرزرق‌وبرق‌ترین گوشه‌وکنارهای این مجمع پیدا کرد.