آیا آمریکا واقعا به سمت رکود اقتصادی می‌رود؟

دیربیل جردن، خبرنگار اقتصادی، بی‌بی‌سی

در روزهای اخیر، شاخص سهام در بازارهای جهانی به شدت افت کرده است.

صفحات نمایش خرید و فروش سهام در سراسر آمریکا، آسیا، و به میزانی کمتر در اروپا، پر از اعداد قرمز چشمک‌زن است که رو به کاهش دارند.

دلیل این تغییر ناگهانی افزایش نگرانی‌ها از کند شدن اقتصاد آمریکا- بزرگ‌ترین اقتصاد جهان- است.

کارشناسان می‌گویند دلیل اصلی این نگرانی، آمار اشتغال آمریکا در ماه ژوئیه است که روز جمعه منتشر شد و بسیار بدتر از حد انتظار بود.

با این حال، بعضی بر این باورند که صحبت از کند شدن اقتصاد، و احتمال رکود اقتصادی، کمی زودهنگام به نظر می‌رسد.

اما آمار و ارقام رسمی چه چیزی را به ما چه نشان می‌دهد؟ مثل همیشه در اقتصاد، هم خبر خوب‌های وجود دارد و هم خبرهای بد.

اول خبر بد. کارفرمایان آمریکایی در ماه ژوئیه ۱۱۴ هزار شغل ایجاد کردند که بسیار کمتر از ۱۷۵ هزار شغلی بود که پیش‌بینی می‌شد.

نرخ بیکاری به ۴/۳ درصد افزایش یافت، که بالاترین میزان در حدود سه سال گذشته بود و پدیده‌ای به نام «قانون سام» را فعال کرد.

این قانون که به اسم کلودیا سام، اقتصاددان آمریکایی نام‌گذاری شده، می‌گوید اگر میانگین سه‌ماهه نرخ بیکاری، نیم درصد بیشتر از پایین‌ترین سطح آن در طول ۱۲ ماه گذشته باشد، کشور در نقطه آغاز رکود اقتصادی قرار گرفته است.

در این مورد، نرخ بیکاری آمریکا در ماه ژوئیه افزایش یافت، و میانگین سه ماهه آن به ۴/۱ درصد رسید،‌ در حالی که پایین‌ترین سطح آن در ۱۲ ماه گذشته، ۳/۵ درصد بود.

تصمیم بانک مرکزی آمریکا برای ثابت نگه داشتن نرخ بهره و کاهش ندادن آن هم به نگرانی‌ها درباره وضعیت اقتصادی اضافه کرد.

دیگر بانک‌های مرکزی در اقتصادهای توسعه‌یافته، از جمله بانک مرکزی بریتانیا و بانک مرکزی اروپا، به تازگی نرخ بهره را کاهش داده‌اند.

بانک مرکزی آمریکا هزینه‌های وام‌ گرفتن را ثابت نگه داشت، اما جروم پاول، رئیس آن، اشاره کرد که کاهش نرخ بهره در ماه سپتامبر، در دستور کار قرار دارد.

با وجود این، انتقادها و گمانه‌زنی‌هایی درباره این موضوع مطرح شد که با توجه به وضعیت اقتصادی،‌ بانک مرکزی آمریکا خیلی دیر وارد عمل می‌شود.

کاهش نرخ بهره به این معناست که وام گرفتن ارزان‌تر می‌شود، و قاعدتا باید به عنوان یک عامل تقویت‌کننده برای اقتصاد عمل کند.

اگر آمار اشتغال نشان دهد که اقتصاد در حال حاضر رو به پایین در حرکت است، نگرانی از اقدام خیلی دیر بانک مرکزی آمریکا افزایش می‌یابد.

علاوه بر همه این‌ها، موضوع شرکت‌های فناوری و قیمت سهام آن‌ها نیز مطرح است. سهام این شرکت‌ها در مدتی طولانی‌ شاهد رشد بود که تا حدی با خوش‌بینی در مورد آینده هوش مصنوعی تقویت می‌شد.

هفته گذشته، شرکت اینتل، غول تولید تراشه در جهان، اعلام کرد که ۱۵ هزار شغل را تعدیل می‌کند،‌و هم‌زمان شایعات بازار حاکی از آن بود که انویدیا،‌ شرکت رقیب، ممکن است مجبور به تاخیر در عرضه تراشه جدید هوش مصنوعی خود شود.

نتیجه این تحولات، افت شدید شاخص نزدک در بازار سهام آمریکا بود که عمدتا مربوط به شرکت‌های فناوری است. این شاخص، که تنها چند هفته پیش به اوج رسیده بود، روز جمعه ۱۰ درصد سقوط کرد.

همین باعث شد که عامل ترس در بازارها افزایش یابد، و خطر هم در همین جا نهفته است.

اگر وحشت در بازار ادامه پیدا کند و ارزش سهام همچنان سقوط کند، بانک مرکزی آمریکا می‌تواند قبل از جلسه بعدی خود در ماه سپتامبر وارد عمل شود و نرخ بهره را کاهش دهد.

به گفته نیل شیرینگ، اقتصاددان ارشد در مرکز مطالعات اقتصادی «کپیتال اکونومیکس» این اتفاق در صورتی می‌افتد که «بی‌نظمی در بازار عمیق‌تر شود و شروع به تهدید ساختاری نهادهای مهم و/یا ثبات مالی به صورت گسترده‌تر کند."

حالا خبر (نسبتا) خوب.

کلودیا سام، کسی که قانون سام به نام اوست، خود می‌گوید «ما اکنون در رکود نیستیم.» او به شبکه سی‌ان‌بی‌سی گفت: «شتاب حرکت به این سمت است.»

اما افزود: «رکود اجتناب‌ناپذیر نیست و فضا برای کاهش نرخ بهره به میزان قابل توجهی وجود دارد.»

افراد دیگری هستند که درباره میزان بد بودن داده‌های اشتغال تردید دارند.

آقای شیرینگ می‌گوید: «گزارش بد بود اما آنقدرها بد نبود.»

«این احتمال وجود دارد که توفان بریل در پایین آمدن رقم پرداخت‌ها در ماه ژوئیه تاثیر داشته است. داده‌های دیگر، تصویری را از بازار کار نشان داد که چندان خوشایند نیست، اما در حال فروپاشی هم نیست.»

او می‌گوید به نظر نمی‌رسد که «افزایشی در میزان اخراج‌ها» وجود داشته باشد، و اضافه می‌کند که کاهش «اندک» میانگین ساعات کاری هفتگی در ماه ژوئیه، « کلمه رکود را فریاد نمی‌زند».

از نگاه سایمون فرنچ، اقتصاددان ارشد و رئیس بخش تحقیقات شرکت «پانمور لیبروم»، بعد از بررسی دقیق آمار اشتغال آمریکا، باید لحظه‌ای تامل کرد.

او می‌گوید: «یک قدم به عقب برداریم و ببینیم که آیا به طور ناگهانی درباره وضعیت بزرگ‌ترین اقتصاد جهان تجدید نظر کرده‌ایم؟ خیر، این طور نیست و نباید هم این کار را بکنیم.»

با وجود این او افزود: «این یک مجموعه داده دیگر در زمانی است که قدرت پرداخت بدهی‌ها کاهش یافته و شما دلایل زیادی برای نگرانی دارید.»