Faeces : विष्ठेमध्ये काय असतं? विष्ठेचं निरीक्षण करणं का आवश्यक आहे?

अरे.... शी... हा कसला विषय? शौच, शी, विष्ठा असे शब्दही उच्चारले तरी एक तीव्र प्रतिक्रिया व्यक्त केली जाते.

सार्वजनिक स्वच्छता आणि आरोग्य यांच्यावर विचार मांडताना विनोबा भावे यांनी 'प्रभाते मलदर्शनम'चा संदेश दिला होता. त्यामुळे विष्ठा ही आपल्या शरीरातून बाहेर पडणारी एक त्याज्य गोष्ट एवढीच मर्यादीत नाही. तर विष्ठा आपली प्रकृती, आपलं जीवन यांचा आरसाच असते. त्यामुळे कितीही किळस वाटली तरी विष्ठेवरती विचार करावाच लागणार.

विष्ठेमध्ये काय असतं?

पचन व्यवस्थेत अन्नाचं लहान भागांमध्ये विभाजन होतं. त्यातील लहान रेणू रक्ताच्या दिशेने जातात. हे रेणू शरीराला आवश्यक असणारे पोषण घटक वाहून घेऊन जातात.

पचन झालेल्या तसेच ज्यातून पोषक घटक शोषून घेतले आहेत अशा अन्नातील टाकाऊ भाग म्हणजे विष्ठा. विष्ठेला शास्त्रीय भाषेत faeces म्हटलं जातं.

तंतुमय पदार्थ (फायबर)

तंतुमय पदार्थ वनस्पतींमधून मिळतात. त्यांचं पचनव्यवस्थेत विभाजन होत नाहीत. ते अन्नाला वजन देतात आणि पचनव्यवस्थेत अन्न पुढे सरकण्यास मदत करतात.

पित्त

पित्त यकृतात तयार होतं. ते पिवळसर हिरव्या रंगाचं द्रवरुप असतं. मेद म्हणजे फॅट्सचे लहान लहान तुकडे करण्याचं काम करते तसंच तेलाच्या मोठ्या थेंबांचं लहान थेबांमध्ये विभाजन करण्याचं काम करतं.

बॅक्टेरिया

तुमच्या पोटामध्ये हजारो प्रकारचे बॅक्टेरिया (जीवाणू) राहात असतात. काही जीवाणू सर्वच लोकांच्या पोटात आढळतात. पण काही प्रजाती ठराविक लोकांमध्येच आढळतात. त्यामुळेच तुम्ही इतरांपेक्षा वेगळे ठरतात. तुमच्या आतड्यातील बॅक्टेरियासारखे बॅक्टेरिया दुसऱ्यांच्या पोटात असतीलच असे नाही.

अनेक प्रकारचे बॅक्टेरिया तुम्हाला निरोगी ठेवण्यात मदत करत असतात.

तुमची विष्ठा तुमच्याबद्दल काय सांगते?

तुमच्या प्रकृतीची माहिती घेण्यासाठी तसेच आजाराचे निदान करण्यासाठी तज्ज्ञ डॉक्टर्स तुमच्या विष्ठेचा आकार, रंग, वास, त्याचा पोत यांचा विचार करतात.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)