Украина: кандай курал-жарагы бар жана эмне жетпейт?

АКШ Конгрессинин Өкүлдөр палатасы бир нече айга созулган талкуудан кийин Украинага дээрлик 61 миллиард доллар аскердик жардам берүүгө добуш берди.

Бул Украинаны орус күчтөрүнүн согуш талаасында жеңишке жетишин токтотуу үчүн керектүү ракеталар жана снаряддар менен камсыз кылууга жардам берет.

Украинага кандай аскердик жардам убада кылынды?

Украинага аскердик жардам каралган мыйзам Сенаттан өтүп, президент Жо Байден ага кол койгону кабарланды.

Анда Украинаны ракеталар жана ок-дарылар менен кайра камсыз кылуу үчүн кеминде 8 миллиард доллар камтылган.

Украина бул акча "эртең эмес, бүгүн эмес, кечээ" керек экенин жана мындан ары АКШнын жардамысыз Орусияны жеңүү мүмкүн эмес экенин билдирди.

Германиянын Киль институтунун изилдөө уюмуна ылайык, 2022-жылдын февралынан 2024-жылдын январына чейин АКШ Украинага 45,6 миллиард доллар аскердик жардам берген.

Германия Украинага $19,1 млрд (£15,2 млрд), Улуу Британия $9,8 млрд (£7,8 млрд), Дания $9,1 млрд (£7,2 млрд) жана Европа Биримдиги (ЕБ) $6,1 млрд (£4,8 млрд) берген.

Украинага кайсыл куралдар жетишпейт?

АКШ президенти Жо Байдендин администрациясы Украинанын армиясына ок-дары жетишпейт, моралдык маанай начар деп эскертти.

Негизги өксүк - абадан коргонуу ракеталары.

Лондондун Кингс Колледжинен доктор Марина Мирон: "Украина Орусиянын коргонуу позицияларын жана жарандык буталарды сокку уруу үчүн колдонуп жаткан жардыргыч бомбаларына каршы туруу үчүн алыс аралыкка учуучу ракеталарга муктаж" дейт.

Улуу Британияда жайгашкан Royal United Services институтунун (RUSI) маалыматы боюнча, Украинанын куралдуу күчтөрү күнүнө 2000 снаряд атуу менен чектелет.

"Ал эми орусиялык күчтөр күнүнө 10 миңге чейин снаряд аткылашууда", деп белгиленет RUSI маалыматында. Анда орус аскерлери Орусиянын заводдорунан жана Түндүк Кореядан жылына дээрлик үч миллион снаряд алып жатканы айтылат.

Украина октябрдан бери өлкөнүн чыгышындагы 583 чарчы километр аймагын орус күчтөрүнө артиллериянын жетишсиздигинен улам тарттырып жиберди.

Анда Авдеевка шаарынын февраль айында басып алынышына абадан коргонуу жана артиллериялык снаряддардын жетишсиздиги негизги себеп болгону айтылган.

Евробиримдик марттын башына чейин Украинага бир миллион снаряд жөнөтүү планын аткара алган жок.

Бирок, март айында Чехия НАТО жана Евробиримдиктин 18 өлкөсүнөн турган топ үчүн 155 жана 122 мм калибрдеги 800 000 даана окту Евробиримдиктин чегинен тышкары сатып алуу боюнча 1,5 миллиард долларга келишим түздү.

Американын ок-дары менен камсыз кылууну кайра башташы Украина өзүнүн корумдарындагы артиллериялык снаряддарды колдоно башташы мүмкүн дегенди билдирет, - дейт Sibylline тобокелдиктерди изилдөө компаниясынан Жастин Крамп.

"Украин күчтөрү ушул убакка чейин снаряддарды колдонууну нормалап келген, анткени алар жаңы жүк качан келерин айта алышкан эмес", дейт ал.

Батыш өлкөлөрү Украинага кандай курал берди?

Танкка каршы куралдар

Батыш өлкөлөрү 2022-жылдын февраль айында Орусиянын баскынчылыгына жооп кылып, Украинанын куралдуу күчтөрүнө бронетранспорттук бригадаларга каршы тура алган коргонуу куралдарын берген.

АКШ менен Улуу Британия танкка каршы колдонулуучу миңдеген Javelin жана Nlaw ракеталарын жеткиришти.

Булар орус күчтөрүнүн Киевге илгерилешин токтотууда чечүүчү мааниге ээ болгон.

Абадан коргонуу системалары

Орусиянын абадагы артыкчылыгына жана анын Украинанын шаарларына жана инфраструктурасына кол салуусуна каршы туруу үчүн Батыш өлкөлөрү Украинага абадан коргонуу системасынын бир нече түрүн жөнөтүштү.

Бул жардам Улуу Британиянын кыска аралыкка атуучу Starstreak зениттик куралын жана Patriot ракеталык системасын камтыйт.

Patriot ракеталык системасын иштетүү кымбат - бир ракетанын баасы 3 миллион долларга жакын.

АКШ жана Норвегия да абадан коргонуу үчүн Nasams (Улуттук Advanced Surface-Air Raket System) менен камсыздашкан, Германия болсо Iris-Tни сунуш кылган.

Артиллерия жана ракеталар

Орусия Киевден чегингенден кийин согуш өлкөнүн чыгышына ооду. Эки тарап тең артиллерия менен ракеталарды катуу колдонушту.

Австралия, Канада, АКШ жана башкалар Украинага M777 гаубицасын жана ок-дарыларын жөнөтүшкөн.

АКШ менен Улуу Британия дагы Himars жана M270 MLRS сыяктуу узак аралыкка учуучу ракеталык системалар менен камсыз кылышты.

Украина Франциядан Scalp, Улуу Британиядан Storm Shadow жана АКШдан ATACMS сыяктуу узак аралыкка учуучу ракеталарды алды.

АКШ 2023-жылдын июль айында орус аскерлерин коргонуу позицияларынан сүрүп чыгаруу үчүн Украинага кассеталык бомбаларды жеткиргенин билдирген.

Көбүнчө артиллериялык снаряддар менен жеткирилген бул курал-жарактар бир нече бомбаларды чачат жана 100 ашуун өлкө тарабынан жарандарга зыян келтиргендиктен тыюу салынган.

Танктар

2023-жылдын башында Батыш өлкөлөрү Украинага танктарды жөнөтүүгө макул болушкан.

Алар Украинага Орусиянын коргонуу линиясын бузууга мүмкүндүк берет деп үмүттөнүшкөн. Улуу Британия Челленджер 2ни берди. АКШ 31 "Абрамс" танкасын, ал эми Европа өлкөлөрү Германияда жасалган бир нече "Леопард 2" танкасын жөнөттү.

АКШда жасалган M1 Abrams дүйнөдөгү эң күчтүү танк катары сыпатталат.

Бирок, бул жаңы курал-жарактардын бири да каршы чабуулда Украинага чоң жылыш жасоого мүмкүндүк берген жок.

Дрондор

Дрондор согуш учурунда байкоо, бутага алуу, ракета учуруу жана "камикадзе" куралы катары кеңири колдонулуп келет.

Түркия согуштун башталышында ракета атуу үчүн Байрактар TB2 учкучсуз учактарын, АКШ "Switchblade" камикадзе учкучсуз учактарын жана бир нече өлкө Кытайда жасалган DJI Mavic 3 сыяктуу коммерциялык байкоочу дрондорду жөнөттү.

Улуу Британиянын өкмөтү февраль айында Украинага байкоо жүргүзүүнү жана бутаны аныктоону "бир эле адам башкарган" миңдеген учкучсуз учактарды берүүгө даяр өлкөлөрдүн коалициясына кошуларын билдирген.

Согуштук учактар

Украина Орусиянын абадагы артыкчылыгына каршы туруу үчүн АКШдан согуштук учактарды сурап келет.

2023-жылдын май айында президент Жо Байден башка мамлекеттерге Украинаны АКШда жасалган F-16 учактары менен камсыз кылууга макул болгон.

Украиналык учкучтар 11 Батыш өлкөлөрүндө аларды кантип учууну үйрөнүп жатышат, Дания менен Нидерландия экөө тең F-16 учактарын белекке беришет. (МА)