Syria: Inyeshyamba zafashe umujyi ukomeye wa kabiri nyuma yuko ingabo za leta ziwuvuyemo

Ahavuye isanamu, AFP
- Umwanditsi, David Gritten
- Igikorwa, BBC News, i London
Inyeshyamba zo muri Syria zivuga ko ubu zigaruriye umujyi ukomeye wa kabiri wa Hama, nyuma yuko ingabo za leta ziwuvuyemo, ikaba ibaye indi ngorane kuri Perezida Bashar al-Assad.
Abu Mohammed al-Jawlani, umukuru w'umutwe wa Hayat Tahrir al-Sham (HTS) w'intagondwa zigendera ku mahame akaze y'idini rya Isilamu, yatangaje "intsinzi" mu mujyi wa Hama ndetse asezeranya ko "nta kwihorera" kuzabaho.
Mbere yaho, abarwanyi b'umutwe wa HTS n'abafatanya na bo bafashe gereza nkuru yo mu mujyi wa Hama, bafungura imfungwa, mu gihe habaga imirwano ikaze. Igisirikare kivuga ko cyimuriye ingabo hanze y'uwo mujyi.
Umujyi wa Hama utuwe n'abaturage miliyoni imwe. Uri mu ntera ya kilometero 110 mu majyepfo y'umujyi wa Aleppo, wa kabiri ukomeye muri Syria, izo nyeshyamba na wo zawufashe mu cyumweru gishize mu gitero gitunguranye zawugabyeho zivuye mu ndiri yazo mu majyaruguru ashyira uburengerazuba bwa Syria.
Komanda w'inyeshyamba yabwiye abatuye mu mujyi wa Homs, umuntu ahingukiramo mu majyepfo ku muhanda munini uva i Aleppo ujya mu murwa mukuru Damascus, ati: "Igihe cyanyu cyageze."
Mu gihe cyashize, Perezida Assad yagiye yishyingikiriza Uburusiya na Irani mu gusyonyora abatavuga rumwe n'ubutegetsi bwe.
Ariko mu gihe izo nshuti ze zombi zihugiye mu bibazo bwite byazo, ntibisobanutse ukuntu – cyangwa niba – azashobora guhagarika uku gutera intambwe kw'inyeshyamba, gushobora gushyira inkeke ku gukomeza kubaho kw'ubutegetsi bwe.
Abantu barenga 500,000 barishwe kuva iyi ntambara yo gusubiranamo kw'abasangiye igihugu yakwaduka mu mwaka wa 2011, nyuma yuko ubutegetsi bwa Assad bukoresheje urugomo mu guhashya abari bari mu myigaragambyo yo mu mahoro baharanira demokarasi.

Ahavuye isanamu, AFP
Inyeshyamba zameneye mu mirongo y'ubwirinzi bw'ingabo za Syria mu majyaruguru ya Hama nyuma y'imirwano ikomeye yari imaze iminsi myinshi.
Igisirikare cya Syria cyari cyohereje abasirikare muri uwo mujyi bo kugoboka abari bahari nyuma yuko umujyi wa Aleppo wigaruriwe n'inyeshyamba.
Ariko nubwo izo ngabo za leta zafashijwe n'ibitero byo mu kirere by'igisirikare cy'Uburusiya hamwe n'abarwanyi bo mu mitwe y'intagondwa ishyigikiwe na Irani, zananiwe kubuza ko Hama yigarurirwa n'inyeshyamba ejo ku wa kane.
Umuryango w'uburenganzira bwa muntu ufite icyicaro mu Bwongereza ukurikiranira hafi ibibera muri Syria (witwa Syrian Observatory for Human Rights, SOHR), uvuga ko abantu barenga 820 – biganjemo abarwanyi, ariko barimo n'abasivile 111 – bamaze kwicwa mu bice bitandukanye by'igihugu kuva igitero cy'inyeshyamba cyatangira mu minsi icyenda ishize.

Ahavuye isanamu, AFP
Umuryango w'Abibumbye (ONU) wavuze ko imirwano irimo "guhuhura ibintu byari bisanzwe biteye ubwoba ku basivile bo mu majyaruguru y'igihugu".
Abantu bagereranywa ko bagera ku 280,000 bataye ingo zabo, biganjemo abagore n'abana, ndetse abasivile bamwe baheze mu turere tuberamo imirwano aho bananiwe kuva ngo bagere ahantu hari umutekano.
Umunyamabanga mukuru wa ONU António Guterres yashishikarije "abo bose bafite ijambo gutanga uruhare rwabo" mu kurangiza iyi ntambara.
Yongeyeho ati: "Turimo kubona imbuto [ivyamwa mu Kirundi] zishaririye zo kunanirwa guhuriweho kwabaye karande kwa gahunda zabanje zo guhosha [imirwano], zananiwe kugeza ku gahenge nyako ko ku rwego rw'igihugu cyangwa ku nzira ikomeye [ifatika] ya politike."
"Ibi bigomba guhinduka."
Perezida Assad yasezeranyije "gusyonyora" inyeshyamba ndetse yashinje ibihugu bikomeye byo mu burengerazuba bw'isi (Uburayi n'Amerika) kugerageza gushushanya ikarita nshya y'ako karere, mu gihe inshuti ze zikomeye, Uburusiya na Irani, zamwemereye "ubufasha butizigamye".
Mu minsi ya vuba aha ishize, indege z'intambara z'Uburusiya zakajije umurego mu bitero zigaba mu turere tugenzurwa n'inyeshyamba, naho imitwe y'intagondwa ishyigikiwe na Irani yoherejeyo abarwanyi bo kongerera imbaraga ahari imirongo y'ubwirinzi bw'ingabo za leta ya Syria.
Irani yanavuze ko yiteguye kohereza abasirikare b'inyongera muri Syria niramuka ibisabwe.
Turukiya, ifasha abatavuga rumwe n'ubutegetsi muri Syria ariko yahakanye amakuru avuga ko ifite uruhare muri iki gitero kiyobowe n'umutwe w'intagondwa wa HTS, yashishikarije Assad kuyoboka inzira ya politike n'abamurwanya kugira ngo iyi ntambara yo muri Syria, imaze imyaka 13, irangire.














