Ambasaderi wa UK mu Rwanda yari yaburiye kutajya mu masezerano yo kohereza abasaba ubuhungiro

Mark Easton

Umwanditsi mukuru ku bibazo by'imbere mu Bwongereza

Inyandiko zitari zarigeze zibonwa mbere zo muri minisiteri y'ubutegetsi bw'igihugu y'Ubwongereza zijyanye n'amasezerano yakuruye impaka yo kohereza mu Rwanda abasaba ubuhungiro mu Bwongereza zagiye ahagaragara.

Inyandiko imwe ihishura ko isesengura rifatwa ko "ritarimo amarangamutima, ritabogamye kandi ryigenga" ku mutekano mu Rwanda ryakozwe n'itsinda rya minisiteri y'ubutegetsi bw'igihugu y'Ubwongereza ry'amakuru ku gihugu (Country Policy Information Team, CPIT), ryagejejwe kuri leta y'u Rwanda ngo igire icyo irivugaho n'icyarihindurwaho mbere yuko ritangazwa.

Mu gitekerezo cy'ingenzi cyagejejwe ku rukiko rukuru mu Bwongereza, abanyamategeko bunganira abamagana iyo gahunda yo kohereza mu Rwanda abasaba ubuhungiro bavuze ko ibyemejwe ko itsinda CPIT ryigenga "bigoye kubihuza n'ukuntu leta y'u Rwanda yahawe umwanya wo kugira icyo ivuga ku mushinga wa nyuma w'inyandiko [y'iryo sesengura], no gusaba ko hagira ibihindurwa mu nyandiko bijyanye n'imyitwarire yayo ku burenganzira bwa muntu".

Byanamenyekanye ko mu mwaka ushize, ambasaderi w'Ubwongereza mu Rwanda yoherereje ubutumwa bw'akazi (memo) minisiteri y'ubutegetsi bw'igihugu y'Ubwongereza ayigira inama yo kutagirana amasezerano n'amwe n'u Rwanda ku basaba ubuhungiro.

Yanenze uburyo u Rwanda rwitwara ku burenganzira bwa muntu n'uburyo inzego z'umutekano zikoresha "imbaraga z'umurengera", aburira ko amasezerano ashobora "guteza ibibazo ku izina ryiza [ry'Ubwongereza] no kugira ingaruka ku bushobozi bwacu, nkuko bugenwa n'abaminisitiri, bwo kubaza ubutegetsi [bw'u Rwanda] ibibazo bigoye".

Mu butumwa yatangaje kuri Twitter ku mugoroba wo ku wa gatatu, ambasaderi w'Ubwongereza mu Rwanda, Omar Daair, yavuze ku makuru yo mu bitangazamakuru avuga ku bufatanye bw'Ubwongereza n'u Rwanda no ku nyandiko zo mu kwezi kwa kabiri n'ukwa gatanu mu 2021.

Yavuze ko we yabaye ambasaderi mu Rwanda guhera mu kwezi kwa karindwi mu 2021, byumvikanisha ko izo nyandiko zivugwa ari iz'uwo yasimbuye kuri uwo mwanya, Jo Lomas.

Ariko yongeyeho ko ari "ibisanzwe" kuba abategetsi b'Ubwongereza baha amakuru abaminisitiri b'iki gihugu "mu gihe cyo gukora igenamigambi".

BBC ntibazwa ibivuye ku zindi mbuga.

Ambasaderi Daair yavuze ko igihugu cye kigishishikajwe no kohereza mu Rwanda abasaba ubuhungiro "mu rwego rwo gusenya ubucuruzi bw'ibico by'abagizi ba nabi no kurokora ubuzima", avuga ko u Rwanda ari igihugu "gitekanye".

Izo nyandiko zikubiyemo ko iyo gahunda yananenzwe n'abategetsi bo muri minisiteri y'ubutegetsi bw'igihugu n'abo muri minisiteri y'ububanyi n'amahanga y'Ubwongereza, baburira ko mu gihe ayo masezerano yaba ashyizweho umukono, "byasaba ko twitegura kugabanya aho Ubwongereza buhagaze ku kuntu u Rwanda rwitwara ku burenganzira bwa muntu, no kwirengera [kwemera] kunengwa n'inteko ishingamategeko y'Ubwongereza n'imiryango itegamiye kuri leta".