Comisiynwyr yr Heddlu a Throsedd: Gogledd Cymru

Ar 5 Mai bydd etholiadau Comisiynwyr yr Heddlu a Throsedd yn cael eu cynnal yng Nghymru a Lloegr.

Tasg y Comisiynydd fydd craffu ar lu a sicrhau ei fod yn atebol.

Fe fydd Comisiynydd hefyd yn gallu penodi a diswyddo'r prif gwnstabl a gosod cyllideb ar gyfer y llu.

Y deiliad presennol yn ardal y gogledd yw Winston Roddick, sydd ddim yn ceisio cael ei ail-ethol.

Cliciwch yma am ein canllawiau i:

Mae'r llu yn gyfrifol am blismona'r gogledd, o Aberdaron a Chaergybi yn y gorllewin i Lannau Dyfrdwy a Wrecsam yn y dwyrain.

Mae'r ardal yn cynnwys Parc Cenedlaethol Eryri ac mae 'na ardal sylweddol o arfordir.

Yn y dwyrain y mae'r ardaloedd mwya' poblog a diwydiannol, fel Wrecsam a Glannau Dyfrdwy.

Mae trefi glan môr fel Y Rhyl, Llandudno a Phwllheli yn denu twristiaid ac mae'r brif ffordd, yr A55, yn gyswllt pwysig gyda dinaosoedd poblog Lloegr fel Manceinion, Lerpwl a Birmingham.

Mae porthladd Caergybi yn darparu cyswllt pwysig rhwng Iwerddon a gwledydd Prydain.

Wrth wasanaethu poblogaeth o 675,000 o bobl mae'r llu yn gwasanaethu ardal o 6,300 cilomedr sgwâr.

Y prif gwnstabl presennol yw Mark Polin, sydd wedi gwasanaethu yr ardal ers 2009.

Mae yna 1,454 o swyddogion, 888 o staff a 232 o swyddogion cymorth cymunedol.

Cyfanswm y gyllideb ar gyfer 2016/17 yw £141m. Ar hyn o bryd mae'r heddlu yn rhagweld arbed £4.54m rhwng 2017/18 a 2019/20.

Praesept yr heddlu - yr arian sy'n mynd yn syth i'r llu - ar gyfer eiddo Band D yw £240.12.

Dyma'r uchaf yng Nghymru, o'i gymharu â £220.06 yng Ngwent, £207.85 yn Ne Cymru a £200.07 yn ardal Heddlu Dyfed-Powys.

Roedd 36,800 o droseddau yng ngogledd Cymru yn ystod y flwyddyn hyd at fis Medi 2015.

Roedd cynnydd bychan o 1% ers y flwyddyn flaenorol, y cynnydd lleiaf yn nifer y troseddau a gofnodwyd yng Nghymru ar gyfer y cyfnod hwnnw.

Roedd achosion o drais yn erbyn y person wedi codi 17%, er bod pob un ond un o heddluoedd wedi gweld cynnydd yn y categori hwnnw.

Roedd troseddau rhywiol wedi cynyddu 11%, difrod troseddol a llosgi bwriadol wedi codi 3% tra bod achosion o ladrad wedi gostwng 12% a byrgleriaeth wedi gostwng 10%.

Mae adroddiad diweddar gan Arolygiaeth Cwnstabliaeth Ei Mawrhydi yn dweud bod y llu wedi perfformio'n dda o ran atal troseddau ac ymddygiad gwrthgymdeithasol, a mynd i'r afael â throseddau difrifol a threfnedig. Fodd bynnag, mae angen i agweddau eraill o effeithiolrwydd yr heddlu i wella, meddai.

Mae rhai diffygion yn ei ddull o ymchwilio i droseddau, meddai'r Arolygiaeth, gyda'r polisi o ddyrannu trosedd i ymchwilwyr heb ei ddeall yn glir gan y gweithlu.

Canfuwyd enghreifftiau o swyddogion rheng flaen yn ymgymryd ag ymchwiliadau a oedd y tu hwnt i'w lefel o hyfforddiant a phrofiad, gan gynnwys achosion cam-drin domestig risg uchel.