Gwersi hunanamddiffyn 'wedi achub bywyd' mam i ddelio gyda'i mab

Dwy flynedd yn ôl doedd Emma Port, 43 o Donyrefail, ddim yn gwybod ble i droi.

Roedd ei mab sydd bellach yn saith oed, sy'n awtistig ac yn ddall, yn aml yn ymddwyn yn dreisgar tuag ati.

"Dyw e ddim yn gallu gweld a dyw e ddim yn gallu siarad," meddai Emma.

"Mae'n mynd yn frustrated llawer o'r amser a felly dyna'i ffordd i ddweud wrtha i bod e ddim yn hapus."

Ond mae'n dweud bod cael gwersi hunanamddiffyn - i "amddiffyn fy hun ond hefyd i gadw fe'n ddiogel" - wedi newid ei bywyd.

Mae elusen yn galw am gefnogaeth ariannol i allu helpu rhieni fel Emma sy'n cysylltu gyda nhw "yn ddyddiol".

Dywedodd Llywodraeth Cymru fod "Gweithdrefnau Diogelu Cymru yn cefnogi asiantaethau i ymateb i sefyllfaoedd teuluol cymhleth, gan gynnwys plant yn cam-drin rhieni".

Byddai mab Emma yn ei chnoi, tynnu ei gwallt ac yn ei bwrw ar adegau.

"Roeddwn i jest ddim yn gwybod beth i wneud gydag e," meddai.

"Roeddwn i'n eistedd ar y llawr yn crio gydag e. O'n i ddim yn gwybod lle i ddechrau, lle i gael yr help."

Wrth boeni am y dyfodol gyda'i mab fe ddechreuodd Emma fynychu sesiynau hunanamddiffyn gyda Counter Force ym Mhontypridd - sefydliad cymunedol sy'n cefnogi goroeswyr cam-drin a thrais domestig.

Maen nhw hefyd yn cynnig sesiynau i rieni â phlant niwrowahanol.

Dywedodd Emma: "Ti wir yn teimlo fel ti ar ben dy hun pan ti'n delio gyda phlentyn fel fy mab i - mae mor anodd.

"Felly roedd dod i'r sesiynau a chwrdd â phobl mewn sefyllfa fel fi, mae wedi helpu fi gymaint."

Fe ddysgodd Emma dechnegau syml i dawelu a rheoli tymer ei mab.

"Mae fy mab ond yn saith ond mae'n mynd i fod yn oedolyn un dydd, ac mae'n mynd i fod yn oedolyn mawr hefyd, felly mae angen i mi ddysgu'r sgiliau yma nawr.

"Mae'n ffordd i mi amddiffyn fy hun ond hefyd i gadw fe'n ddiogel."

Yn ogystal â'r elfen gorfforol mae Emma yn dweud bod y sesiynau wedi ei helpu'n feddyliol hefyd, ar ôl blynyddoedd o iselder.

"Roeddwn i'n teimlo fod bywyd yn anodd iawn i ddelio gyda.

"Ers dod i'r sesiynau nawr rydw i'n llawer fwy hapus yn fy hun. Doedd gen i ddim hyder a dwi nawr yn llawer fwy hyderus."

Ychwanegodd: "Dydw i wir ddim yn gwybod le fydden i nawr heb Counter Force. Maen nhw wir wedi newid fy mywyd."

Ar ôl cyfnod o gwnsela a meddyginiaethau i helpu gydag iselder, dywedodd fod "dim byd" wedi ei helpu fel mynychu sesiynau Counter Force.

"Dwi'n edrych ymlaen nawr i'r dyfodol a doeddwn i wir ddim o'r blaen, ond nawr mae gen i'r sgiliau i gadw fi a fe yn ddiogel.

"Dwi'n gallu edrych ar ôl e'n llawer gwell. Dwi ddim yn eistedd yn crio gyda fe rhagor."

Ar ôl cael ei gam-drin yn blentyn, penderfynodd Carl Fitzpatrick sefydlu Counter Force i helpu pobl oedd wedi bod trwy brofiadau tebyg.

Mae'n cynnal y dosbarthiadau mewn canolfan gymunedol yn Nhrehopcyn, gyda'r galw'n tyfu'n gyflym.

"Mae'n ddosbarth eithaf anghonfensiynol. Mae'r addysgu ar gael mewn sawl ffurf," meddai.

"Rydym hefyd yn gweithio ar addysg ar gyfer y meddwl a chadw pobl yn ddiogel."

Mae pwyslais ar gael hwyl yn ystod y sesiynau, gyda llawer yn cynnwys gwisgo i fyny - rhywbeth mae Carl yn dweud sy'n bwysig wrth ddelio â materion fel trais domestig.

"Mae yna wahanol ffyrdd o hyfforddi pobl. Mae'n llawer o hwyl a llawer o chwerthin. Dydyn ni ddim yn cymryd pethau o ddifrif o gwbl."

Yn ôl Beth Tingle o'r Behaviour Support Hub ym Mhontypridd, mae achosion fel rhai Emma "lawer mwy cyffredin" na'r hyn y mae pobl yn ei feddwl.

"Mae llawer o rieni ddim yn teimlo'n gyfforddus i ofyn am help, oherwydd maen nhw'n ofnus cael eu beio," meddai.

Mae'r elusen yn galw am fwy o fuddsoddiad gan Lywodraeth Cymru i allu cefnogi'r rheini sy'n cysylltu gyda nhw "yn ddyddiol".

Dywedodd bod rhai achosion yn cynnwys plant yn defnyddio "arfau" neu'n "torri esgyrn" eu rhieni, ac felly ei bod yn bwysig i rieni gael hyfforddiant i allu amddiffyn eu hunain a'u plant mewn ffordd ddiogel.

Mae Ms Tingle yn "credu'n gryf" y dylai pob ysgol gael hyfforddiant gorfodol ar anghenion ychwanegol "iddyn nhw ddeall beth sydd tu ôl i'r ymddygiad".

"Byddai hynny'n helpu'r plant i allu rheoli'r emosiynau yna, a phan maen nhw'n mynd adref maen nhw'n teimlo'n well."

Mewn ymateb fe ddywedodd Llywodraeth Cymru: "Mae Gweithdrefnau Diogelu Cymru yn cefnogi asiantaethau i ymateb i sefyllfaoedd teuluol cymhleth, gan gynnwys plant yn cam-drin rhieni.

"Disgwylir i bartneriaid diogelu ledled Cymru weithio gyda'i gilydd i asesu risg a rhoi cymorth priodol ar waith."

Os yw cynnwys yr erthygl hon wedi effeithio arnoch chi, mae gwybodaeth a chefnogaeth ar gael ar wefan Action Line y BBC.

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.