တောင်ကိုရီးယားရဲ့ နိုင်ငံရေးရှုပ်ထွေးမှုနဲ့မြန်မာနိုင်ငံသားတွေအပေါ်သက်ရောက်မှု

တောင်ကိုရီယားနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေးအရှုပ်အထွေးက တောင်ကိုရီးယားမှာရှိနေတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားအများစုကိုလည်းလုံခြုံရေးစိုးရိမ်ချက်ဖြစ်စေပါတယ်။

တဖက်မှာလည်း တောင်ကိုရီးယားရဲ့ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲကနေ အလုပ်အကိုင်အပါအဝင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေအတွက်အကောင်းဘက်ကိုပိုရောက်ဖို့မျှော်လင့်ချက်တွေလည်းရှိနေကြပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ တောင်ကိုရီးယားအတိုက်အခံခေါင်းဆောင် လီဂျေးမြောင် ရဲ့ အာဏာရပါတီက စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ကို ပြန်ပြီး ကြေညာလာနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ ပြောဆိုချက်ကြောင့်လည်း အခြေအနေတွေက မတည်ငြိမ်သေးဘူးလို့ ဆိုးလ်က မြန်မာနိုင်ငံသားတချို့က မှတ်ချက်ပြုပါတယ်။

သမ္မတနဲ့ အတိုက်အခံတွေကြား တင်းမာမှုကနေ နိုင်ငံတွင်းမှာ နိုင်ငံရေးငလျင်ငယ်တွေ ဆက်ရှိနိုင်တာကြောင့် မြန်မာတော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေနဲ့ မြန်မာအလုပ်သမားတွေ က အထူးသတိထားစောင့်ကြည့်နေကြပါတယ်။

ဒီဇင်ဘာ ၃ ရက် ညနှောင်းပိုင်းတောင်ကိုရီးယား သမ္မတယွန်းဆွတ်ယိုရဲ့ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကြေညာတဲ့အချိန်မှာ ဆိုးလ်မြို့မှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့မငြိမ်းပြည့် အလုပ်ကနေပြန်တဲ့အချိန်ဖြစ်ပါတယ်။

ဆိုးလ်မြို့ခံတွေက လွှတ်တော်ဘက်ကိုဦးတည်ပြီး စုရုံးသွားကြတာတွေကိုမြင်ရပေမဲ့ နိုင်ငံခြားသားတစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ မငြိမ်းပြည့်က သူ့အခန်းကိုသာ ပြန်လာပြီး သတင်းဌာနက သတင်းတွေတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်တာကိုပဲ ကြည့်နေခဲ့ပါတယ်။

“အဲဒီအချိန်မှာတော့ ကိုရီးယားမှာရှိနေတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေ စိတ်ပူနေကြတာတွေ လူမှုကွန်ရက်မှာ ပြောတာတွေတွေ့ရတယ်။ အပြောင်းအလဲက အရမ်းဆိုးဆိုးရွားမဖြစ်နိုင်ဘူးလို့တော့ ခန့်မှန်းတာပေါ့နော်”လို့ မငြိမ်းပြည့်က ပြောပါတယ်။

နာရီပိုင်းသာကြာခဲ့တဲ့ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကိုကြေညာခဲ့တဲ့ တောင်ကိုရီးယားသမ္မတယွန်းဆွတ်ယိုရဲ့ လက်ထက်မှာနိုင်ငံတွင်းစီးပွားရေးကျဆင်းပြီး အလုပ်အကိုင်ရှားပါးတဲ့ပြဿနာကို တောင်ကိုရီးယားရောက်မြန်မာနိုင်ငံသားတွေလည်းကြုံရပါတယ်။

ပုံမှန်ဆိုရင် မြန်မာနိုင်ငံသားအများစုက တောင်ကိုရီးယားကိုအစိုးရအစီအစဥ်နဲ့ ၅ နှစ်သက်တမ်းနဲ့အလုပ်သွားလုပ်ကြတာဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ မြန်မာမှာစစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးတဲ့နောက် စစ်တပ်ကိုဆန့်ကျင်တော်လှန်သူတွေက သက်တမ်းကုန်ပေမဲ့မပြန်ကြတော့ဘဲ ဆက်နေကြတာကြောင့်မြန်မာနိုင်ငံသားအလုပ်သမားအများစုကသက်တမ်းကျော်လွန်သူတွေဖြစ်နေကြပါတယ်။

ဒါကြောင့် အလုပ်အကိုင်ကိုကိုယ်တိုင်ရှာဖွေကြရပြီး တောင်ကိုရီးယားရဲ့ စီးပွားရေးပြဿနာကြောင့် အလုပ်အကိုင်ရှားပါးတာနဲ့ အလုပ်ရဖို့မလွယ်တဲ့ပြဿနာတွေကို မြန်မာနိုင်ငံသားအများစုလည်းရင်ဆိုင်နေကြရပါတယ်။

'' ဒီမှာက အလုပ်တွေအရမ်းရှားတယ်။ဆိုင်တွေပိတ်သွားတယ်။ စက်ရုံတွေရပ်သွားတာတွေရှိတယ်။ ၂၀၂၃ မှာစဖြစ်တာ။ ၂၀၂၄ မှာ အလုပ်ရှားပါးမှုပြဿနာကပိုဆိုးလာတယ်။ အရင်က အလုပ်သမားက အလုပ်ရှင်ကိုရွေးတာ။ အခုကျတော့ အလုပ်ရှင်က ပြန်ရွေးတာမျိုးဖြစ်လာတာ'' လို့ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ဆိုးလ်မြို့မှာနေထိုင်တဲ့ ကိုဝေဖြိုးကပြောပါတယ်။

တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှာ လက်ရှိအချိန်က ဆောင်းဦးရာသီဖြစ်တဲ့အတွက် အလုပ်အကိုင်တွေက အရင်ကထက် ပိုရှားလာတယ်လို့လည်း ကိုရီးယားရောက်နောက်ထပ်မြန်မာနိုင်ငံသားတစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ ကိုဇွဲထက်အောင်က ပြောပါတယ်။

“တကယ်လို့များ ဒီနိုင်ငံရေး အခြေအနေက ရှေ့မတိုးသာ နောက်မဆုတ်သာ ဖြစ်နေခဲ့မယ်ဆိုရင် ချောမွေ့တဲ့ အာဏာသစ်တစ်ရပ် ထွက်မလာရင် မြန်မာနိုင်ငံသားတွေရဲ့ အလုပ်ကိုင်တွေ ထိခိုက်မယ်လို့ ထင်တယ်”လို့ သူ့ရဲ့ စိုးရိမ်ချက်ကို ပြောပြပါတယ်။

တောင်ကိုရီးယားရောက်မြန်မာနိုင်ငံသား ၅ ဦးထက်မနည်းနဲ့ ဘီဘီစီကစကားပြောကြည့်တဲ့အခါ အချက် ၃ ချက်ကို အဓိကထားပြောကြပါတယ်။

ပထမအချက်က တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှာ နိုင်ငံရေးအရှုပ်အထွေးဖြစ်နေချိန်မှာ လုံခြုံရေးသတိထားဖို့၊ ဒုတိယအချက်က သက်တမ်းကျော်လွန်နေတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေအနေနဲ့ အပြင်ထွက်သွားလာတာတွေဆင်ခြင်ကြဖို့နဲ့ တတိယအချက်ကတော့ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရနဲ့ တောင်ကိုရီးယားအစိုးရကြားလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုတွေကို ထိခိုက်နိုင်မလားဆိုတဲ့ စဥ်းစားချက်တွေဖြစ်ပါတယ်။

အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရရဲ့ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာကိုယ်စားလှယ် ဦးရန်နိုင်ထွန်းကတော့ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံနဲ့ NUG အစိုးရရဲ့ လုပ်ငန်းတွေကိုထိခိုက်မှာမဟုတ်ဘူးလို့ပြောပါတယ်။

''တောင်ကိုရီးယားမှာက ကျွန်တော်တို့တော်လှန်ရေးအတွက်လှုပ်ရှားမှုတွေရှိတော့ မပြောကောင်းမဆိုကောင်းသာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးသာဖြစ်သွားခဲ့ရင် ကျွန်တော်တို့ စိုးရိမ်စရာရှိတယ်။ဒါပေမဲ့ အခုက သမ္မတရဲ့ အမိန့်ကပျက်ပြယ်သွားတဲ့အတွက်ကျွန်တော်တို့ အတွက် စိုးရိမ်စရာမရှိတော့ပါဘူး'' လို့ ဦးရန်နိုင်ထွန်းက ပြောပါတယ်။

လက်ရှိအာဏာရပါတီနဲ့အစိုးရထက် အတိုက်အခံပါတီဖြစ်တဲ့ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက မြန်မာအရေးနဲ့မြန်မာနိုင်ငံသားတွေအရေးကို ပိုအလေးထားဆောင်ရွက်သလို စိုးရိမ်စိတ်ပူမှုလည်းရှိတယ်လို့ သူကဆက်ပြောပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ တောင်ကိုရီးယားရောက်မြန်မာနိုင်ငံသားတွေအနေနဲ့ သတိထားရမယ့်အပိုင်းတွေလည်းရှိတယ်လို့ သူက အကြံပြုပါတယ်။

'' ကျွန်တော်ရဲ့ တောင်ကိုရီးယားမှာ နှစ် ၃၀ ကျော်နေခဲ့တဲ့ အတွေ့အကြုံအရ အခုလို နိုင်ငံရေးအစိုးရအပြောင်းအလဲကာလတွေမှာ နိုင်ငံခြားသားတွေကိုမျက်စိဒေါက်ထောက်ကြည့်တာရှိတယ်။ဒါကြောင့်သတိထားဖို့လိုတယ်။ ဗီဇာမရှိဘဲအနေထိုင်အသွားအလာတွေကိုမဆင်မခြင်မလုပ်ဖို့လိုတယ်။ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားတာမဖြစ်ဖို့လိုတယ်'' လို့ ဦးရန်နိုင်ထွန်းက သတိပေးပါတယ်။

ဆိုးလ်မြို့နားမှာရှိတဲ့ ဂယ်ဖော်မြို့မှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ ကိုငြိမ်းချမ်းဇာနည်ကတော့ တောင်ကိုရီးယားရဲ့ နိုင်ငံရေးအခြေအနေကို စိုးရိမ်စိတ်နည်းနည်းနဲ့ ချဥ်းကပ်ပါတယ်။

ကိုငြိမ်းချမ်းဇာနည်က သူ့ အလုပ်ထဲကကိုရီးယားနိုင်ငံသားတွေနဲ့ စကားပြောကြည့်တဲ့ အခါမှာ နိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးကျဆင်းတာကြောင့် လက်ရှိသမ္မတကို မကြိုက်နှစ်သက်တာတွေ ရှိနေတယ်လို့ဆိုပါတယ်။

သမ္မတကို နုတ်ထွက်ပေးဖို့ ဆန္ဒပြတောင်းဆိုမှုတွေက သူနေထိုင်တဲ့ ဂယ်ဖော်မြို့ လူစည်ကားတဲ့နေရာတွေမှာ ရှိနေသလို ဆိုးလ်မြို့ရဲ့ နေရာအများစုမှာလည်းရှိနေပါတယ်။

အမျိုးသား ညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ကိုရီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်ရုံးအဖွဲ့ဝင် စီမံရေးရာတာဝန်ခံ ဦးဝင်းပေါ် မောင်ကလည်း ဆန္ဒပြပွဲ၊ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုတွေက ဆက်ပြီးရှိနိုင်သလို လွှတ်တော်ထဲမှာလည်း လှုပ်ခတ်လာနိုင်တဲ့အတွက် အာဏာပိုင်တွေကလုံခြုံရေးတွေတိုးမြှင့်လာနိုင်တဲ့ အခြေအနေရှိတယ်လို့ သုံးသပ်ပါတယ်။

“ကျွန်တော်တို့ စိုးရိမ်တာကတော့ ကျွန်တော်တို့တွေရဲ့ မြေပြင်တော်လှန်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွေကတော့ နည်းနည်းတင်းကျပ်လာနိုင်ဖွယ်ရာရှိတယ်လို့တော့ ခန့်မှန်းမိတယ်။ ဒါကတော့ တိုင်းပြည်တစ်ခုလုံးရဲ့ လုံခြုံရေးကတိုးမြှင့်ထားတဲ့ အနေထားမှာရှိလို့ပါ”လို့ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံရေးနဲ့ ဆက်စပ်ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ အခြေအနေကို သူက မှတ်ချက်ပြုပါတယ်။

တောင်ကိုရီးယားမှာမြန်မာနဲ့ တောင်ကိုရီးယား အစိုးရချင်း သဘောတူထားတဲ့ အမှတ်ပေးစနစ်နဲ့ အလုပ်ခန့်တဲ့စနစ် (Recruitment Point System - EPS)နဲ့အလုပ်လုပ်ကိုင်သူက အများဆုံးဖြစ်ပါတယ်။

စစ်ကောင်စီရဲ့ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန ထုတ်ပြန်ချက်အရတော့ ၂၀၁၁ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း EPS စနစ်နဲ့ ကိုရီးယားနိုင်ငံမှာ အလုပ်လုပ်တဲ့မြန်မာနိုင်ငံသား ၆၅၀,၀၀၀ ကျော် ရှိနေပါတယ်။

အဲဒီအရေအတွက်ရဲ့ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်လောက်ဟာ ဗီဇာသက်တမ်းကျော်လွန်ပြီး တရားမဝင်နေထိုင်သူတွေ ဖြစ်နေတယ်လို့ အလုပ်သမားအရေး ကူညီပေးနေသူတွေက ဆိုပါတယ်။

တဖက်မှာလည်း မြန်မာ့တော်လှန်ရေးမှာပါဝင်တဲ့မြန်မာနိုင်ငံသားအချို့အတွက်တောင်ကိုရီးယားအစိုးရက နိုင်ငံရေးအရ ယာယီခိုလှုံနေထိုင်ခွင့်တွေကိုထုတ်ပေးတာကြောင့် တခြားနိုင်ငံရောက်မြန်မာတွေလိုဆက်လက်နေထိုင်ရေးအတွက်အခက်အခဲမရှိကြဘူးလို့ပြောကြပါတယ်။

ဒါအပြင် သက်တမ်းကုန်ပတ်စ်ပို့စာအုပ်တွေကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ(NUG) ရဲ့ ကိုရီးယား ကိုယ်စားလှယ်ရုံးကနေ ၂၀၂၄ ဩဂုတ်လကတည်းက ထောက်ခံစာပေးပြီး သက်တမ်းတိုးပေးတာတွေရှိနေတယ်လို့ တောင်ကိုရီးယားရောက်မြန်မာအသိုင်းအဝိုင်းက အစောပိုင်းကထုတ်ပြောထားကြပါတယ်။

ဒီသတင်းတွေကြောင့် ၂၀၂၄ နိုဝင်ဘာက ကိုရီးယားရောက်မြန်မာတွေအနေနဲ့ သက်တမ်းကုန်သွားတဲ့ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်(ပတ်စ်ပို့)စာအုပ်တွေကို တရားမဝင်တဲ့ တံဆိပ်တုံးတွေနဲ့ သက်တမ်းတိုးနေတဲ့အပေါ် ကိုရီးယားနိုင်ငံရဲ့ တရားဥပဒေနဲ့ အရေးယူဖို့ ဆောင်ရွက်နေတယ်လို့ ဆိုးလ်မြို့က စစ်ကောင်စီသံရုံးကနေ ထုတ်ပြန်ကြေညာပါတယ်။

ကိုရီးယားမှာအလုပ်လုပ်ကိုင်နေတဲ့ မြန်မာတချို့ကတော့ NUG ကိုယ်စားလှယ်ရုံးက ပတ်စ်ပို့သက်တမ်းတိုးပေးပေမယ့် အဲဒီနိုင်ငံကူးစာအုပ်နဲ့ ပြည်ပထွက်ခွာခွင့်တော့ မရှိဘူးလို့ ပြောပါတယ်။

“ကိုရီးယားနိုင်ငံထဲမှာ တရားဝင်ဆက်ပြီး အလုပ်လုပ်ကိုင်နိုင်အောင်ပဲ NUG က သက်တမ်းတိုးပေးတာ။ NUG ရုံးက ၂ နှစ်အထိ သက်တမ်းတိုးပေးထားတယ်’’ လို့ နိုင်ငံကူး လက်မှတ်သက်တမ်းတိုးခဲ့တဲ့ကိုရီးယားရောက်မြန်မာတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

ကိုရီးယားမှာ နေထိုင်အလုပ်လုပ်ကိုင်ပြီး စစ်အာဏာသိမ်းတာကို ဆန့်ကျင်တဲ့ မြန်မာတွေအနေနဲ့ တော်လှန်ရေးမှာပါဝင်တာကြောင့် စစ်ကောင်စီမြန်မာသံရုံးကနေ က Blacklist သွင်းလိုက်တဲ့သူတွေကို သက်တမ်းတိုးပေးတာဖြစ်ပြီး NUG ရဲ့ တရားဝင်တံဆိပ်တုံးနဲ့ ဆောင်ရွက်ပေးနေတာလို့ NUG ရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်ရုံးနဲ့ နီးစပ်သူတစ်ဦးက ရှင်းပြပါတယ်။

“ပတ်စ်ပို့သက်တမ်းမတိုးဘူးဆိုရင် ဘဏ်စနစ်တွေ အသုံးပြုလို့မရတော့တာ၊ ကျောင်းတက်နေတဲ့သူဆိုရင်လည်း နောက်ထပ် ကျောင်းတစ်ခုဆက်တက်လို့မရတာ၊ ကျန်းမာ‌‌‌ရေးကုသလို့မရတာ၊ အခွန်ကိစ္စနဲ့ အာမခံကိစ္စတွေ ဆောင်ရွက်မရတာ” စတဲ့အခြေအနေတွေနဲ့ တွေ့ကြုံရမယ်လို့ သူက ထပ်ပြောပါတယ်။

ဒါ့အပြင် NUG ဘက်က သက်တမ်းတိုးဆာင်ရွက်တဲ့အပေါ် “ကိုရီးယားလူဝင်မှုကြီးကြပ်‌‌ရေး(လဝက) ကနေလည်း လက်ခံတယ်၊ NUG ဘက်က ထုတ်ပေးလိုက်တဲ့ ထောက်ခံစာနဲ့ သက်တမ်းသွားတိုးရင် တရားဝင်ဆက်နေထိုင်ပြီး အလုပ်လုပ်လို့ရပါတယ်” လို့ ကိုရီးယား‌ရောက်မြန်မာတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ပတ်စ်ပို့စာအုပ်သက်တမ်းတိုးတဲ့အခါမှာလည်း NUG အနေနဲ့ ပတ်စ်ပို့စာအုပ်အသစ် ထပ်ထုတ်ပေးတာ မဟုတ်ဘဲ ရှိပြီးသား ပတ်စ်ပို့စာအုပ်ကိုပဲ သက်တမ်းထပ်တိုးပေးလိုက်တာလို့ သူက ပြောပြပါတယ်။

ဒီလိုလုပ်ငန်းစဥ်တွေရှိတာကြောင့် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံရဲ့နိုင်ငံရေးအရှုပ်အထွေးကြောင့် NUGနဲ့ တောင်ကိုရီးယားအစိုးရကြား လုပ်ငန်းတွေသက်ရောက်မှာကိုလည်းထည့်တွက်ကြတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေရှိပါတယ်။

အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရရဲ့ ကိုရီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ် ဦးရန်နိုင်ထွန်းကတော့လက်ရှိမှာတောင်ကိုရီးယားရောက်မြန်မာနိုင်ငံသားတွေရနေတဲ့အခွင့်အရေးတွေက ပြီးခဲ့တဲ့အစိုးရဟောင်း(လက်ရှိအတိုက်အခံဖြစ်နေတဲ့ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ) က လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့တာတွေဖြစ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

တောင်ကိုရီးယားမှာ ၂၀၁၇ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ သမ္မတမွန်းဂျေအင်က တာဝန်ယူခဲ့တာဖြစ်ပြီး ဒီမိုကရက်ပါတီကဖြစ်ပါတယ်။

'' အရင်ကဆို သမ္မတကလည်း ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီကပဲ။လွှတ်တော်အမတ်အများစုကလည်း ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီကပဲဆိုတော့ မြန်မာကဒီမိုကရေစီအင်အားစုတွေအတွက်အထောက်အပံ့ကောင်းတွေဖြစ်စေခဲ့တယ်။ စစ်ကောင်စီအာဏာသိမ်းချိန်မှာသူတို့ကစိတ်ပူခဲ့ကြတယ်။လက်ရှိရနေတာကလည်း သူတို့ခွင့်ပြုပေးခဲ့တာတွေပဲ''

'' အကယ်၍များလက်ရှိသမ္မတယွန်းဆွတ်ယိုပြုတ်ကျသွားပြီး လွှတ်တော်ထဲမှာရှိနေတဲ့ ဒီမိုကရက်တစ်အင်အားစုကသာသမ္မတပြန်ဖြစ်ခဲ့မယ်ဆိုရင် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီအရေးအတွက်အားပေးမှုထောက်ခံမှုက အရင်ထက်အဆပေါင်းများစွာတဟုန်ထိုးပြောင်းလဲသွားနိုင်တယ်'' လို့ ဦးရန်နိုင်ထွန်းက သုံးသပ်ပါတယ်။

တောင်ကိုရီးယားဟာလည်းနိုင်ငံရေးခရီးကြမ်းကိုဖြတ်ခဲ့ရတဲ့နိုင်ငံဖြစ်ပြီး မြန်မာလိုပဲနိုင်ငံရေးခရီးကြမ်းတွေကြုံရပါတယ်။ တောင်ကိုရီးယားသမ္မတတွေရဲ့ နိုင်ငံရေးကံကြမ္မာတွေကမကောင်းခဲ့ကြတာလည်း သာဓကတွေရှိပါတယ်။

မြန်မာအကဲခတ်တစ်ဦးကတော့ '' တောင်ကိုရီးယားသမ္မတအဆက်ဆက် ပြန်ကြည့်ရင် ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်လောက်က အခြေအနေမကောင်းကြဘူး။ အမြင်မှာသာကိုရီးယားဆိုတာနုရွနေတာ။သူ့နိုင်ငံရေးကတော့ကြမ်းပါတယ်။အကွေ့အကောက်တွေများပါတယ်။ယူတတ်ရင် သင်ခန်းစာချည်းပါပဲ''လို့မှတ်ချက်ပြုပါတယ်။

ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက် မနက်အစောပိုင်းမှာပဲ သမ္မတ ယွန်းရဲ့ ထိပ်တန်း ဝန်ထမ်းတွေဟာ သူတို့ရဲ့ ရာထူးကနေ နုတ်ထွက်ခွင့်ပေးဖို့ သမ္မတထံ နုတ်ထွက်စာ တင်လိုက်ပြီလို့ သိရပါတယ်။

သမ္မတနဲ့ အနီးဆုံးက အတွင်းဝန်တွေ ရာထူးကနေ နုတ်ထွက်စာ တင်ကြတာလို့ သမ္မတ အိမ်တော်ကကြေညာလာတာဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီထဲမှာ အိမ်တော်အရာရှိချုပ်၊ အမျိုးသားလုံခြုံရေးအကြံပေး ၊ အမျိုးသားမူဝါဒညွှန်ကြားရေးမှူးတို့ ပါဝင်ပြီး သူတို့ အားလုံးဟာ ဒီနေ့မနက်ပိုင်းမှာပဲ နုတ်ထွက်စာ တင်ကြတာလို့ ဆိုပါတယ်။

အဲဒီနုတ်ထွက်စာတွေကို ယွန်းက လက်ခံလိုက်ပြီဆိုတာနဲ့ စတင်အသက်ဝင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သမ္မတအနေနဲ့ ဒါကို လက်ခံ မခံဆိုတာကတော့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးပါဘူး။

တောင်ကိုရီးယားရဲ့ ဗရုတ်ဗယက်ဖြစ်နေတဲ့ နိုင်ငံရေးအခြေအနေကို မြောက်ကိုရီးယားဘက်က အသံတိတ်နေဆဲလို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။

မနေ့ညတုန်းက သမ္မတ ယွန်း ပြောခဲ့တဲ့ မိန့်ခွန်းဟာ မြောက်ကိုရီးယားကို ရည်ရွယ်ခဲ့တာကတော့ ရှင်းနေပါတယ်။ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် ကြေညာမှုဟာ ''မြောက်ကိုရီးယား ကွန်မြူနစ် အင်အားစုတွေရဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုကနေ ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံကို ကာကွယ်ဖို့'' ဖြစ်တယ်လို့ ပြောခဲ့တာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

''ကျွန်တော်တို့ လူထုရဲ့ ပျော်ရွှင်မှုနဲ့ လွတ်လပ်မှုကို လုယက်ယူငင်နေတဲ့ မြောက်ကိုရီးယားယိမ်း နိုင်ငံတော်ဆန့်ကျင်အင်အားစုတွေကို ချေမှုန်းဖို့လည်း ဖြစ်ပါတယ်'' လို့ သမ္မတက သူ့ မိန့်ခွန်းထဲ ထည့်ပြောခဲ့တာပါ။

ဒီလိုမှတ်ချက်စကားမျိုးဟာ မြောက်ကိုရီးယားဘက်ခြမ်းဆီကနေ မြန်မြန်တုံ့ပြန်မှုမျိုး ရတတ်ပေမဲ့ လက်ရှိ အချိန်အထိတော့ မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံပိုင် မီဒီယာကနေ တစုံတရာ ပြောတာမျိုး ရှိမနေသေးပါဘူး။

အကဲခတ်တွေကတော့ သမ္မတ ယွန်းဟာ မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေကို ဘာကြောင့် ပြောခဲ့လဲ ရှင်းရှင်းလင်းလင်းမရှိပေမဲ့ အများစုကတော့ တောင်နဲ့ မြောက် ကိုရီးယား နှစ်နိုင်ငံကြားက ရှိရင်းစွဲ တင်းမာမှုတွေအပေါ် ကောင်းတဲ့သက်ရောက်မှုတော့ ရှိမှာမဟုတ်ဘူးလို့ မှတ်ယူထားကြပါတယ်။