မချော တစ်ယောက် ကိုယ်နှစ်ယောက် - လူပြောများတဲ့ အိန္ဒိယ မင်္ဂလာပွဲ

အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဟိမဝန္တာဒေသက ကျေးရွာ တစ်ရွာမှာ သတို့သမီးတယောက်ဟာ အမျိုးသား နှစ်ဦးကြားထိုင်ပြီး ကင်မရာဘက်သို့ ပြုံးရယ်ဓာတ်ပုံ အရိုက်ခံခဲ့ပါတယ်။ သတို့သမီးဟာ သူနဲ့ လက်ထပ်လိုက်တဲ့သတို့သား နှစ်ယောက်ကြားမှာ ထိုင်နေတဲ့မြင်ကွင်းဟာ သာမန်လက်ထပ် မင်္ဂလာဓာတ်ပုံ တစ်ပုံတော့ မဟုတ်ပါဘူး။

Polygamy (တယောက်ထက်ပိုသော အိမ်ထောင်ဖက်တွေ ရယူခြင်း)နဲ့ Polyandry (အမျိုးသမီးတယောက်က ယောက်ျားညီအကိုတွေနဲ့ လက်ထပ်ခြင်း) တို့ကို တရားမဝင်တဲ့လုပ်ရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားတဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ ဒီလိုလက်ထပ်မှုဟာ ထူးခြားတဲ့ဖြစ်စဥ်ပါ။

ပြီးခဲ့တဲ့ ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်နေ့မှာ ဆူနီတာ စီ နဲ့ ညီအကိုတွေဖြစ်တဲ့ ကပီလ် အန်နဲ့ ပရာဒိပ် အန် တို့ရဲ့ လက်ထပ်တဲ့ဓာတ်ပုံ လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မျှဝေခံခဲ့ရပြီး တချို့ လူမှုကွန်ရက်အသုံးပြုသူတွေ မိသားစုကို စော်ကားတဲ့မှတ်ချက်တွေနဲ့ ဝိုင်းဝန်းတိုက်ခိုက်တာခံရတဲ့အပြင် လူမျိုးရေးဆိုင်ရာအငြင်းပွားမှုတွေကိုပါ ဖြစ်ပွားစေခဲ့တဲ့အထိ လှုပ်လှုပ်ခတ်ခတ် ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

လက်ထပ်သူ သုံးယောက်ဟာ ဟိမဝန္တာပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းနဲ့ ဥတ္တရခန်ဒေ့ချ်ပြည်နယ်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေဖြစ်တဲ့ ဂီရိမြစ်နဲ့ တွန်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွေမှာ အများဆုံးတွေ့ရှိတဲ့ဌာနေတိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ဟတ်တီ အသိုင်းအဝိုင်းက ဖြစ်ကြပါတယ်။

လူဦးရေ ၃၀၀,၀၀၀ ခန့်ရှိတဲ့ ဟတ်တီလူမျိုးစုဟာ အဲဒီဒေသက ကျေးရွာ ၄၀၀ လောက်မှာ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြပြီး "haats" ဟတ်စ် လို့ခေါ်တဲ့ ဒေသတွင်းဈေးတွေမှာ သီးနှံ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်နဲ့ သိုးမွေး ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားတဲ့ရှေးအစဉ်အလာ ဓလေ့ထုံးတမ်းနဲ့ နေထိုင်ကြသူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ သိုးမွေး ရက်လုပ်၊ ငွေရတနာပစ္စည်းတွေပြုလုပ်ပြီး အဆိုပါလူမျိုးစုတွေရဲ့ လယ်သမားတွေနဲ့ လက်မှုပညာရှင်အဖြစ် အသက်မွေးသူတွေကြောင့် ဒီလုပ်ငန်းတွေ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့ရပါတယ်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ တရားဝင် လူမျိုးစုပေါင်း ၇၀၀ ကျော်ကို အသိအမှတ်ပြုထားပြီး ဒါတွေက နိုင်ငံ့ လူဦးရေရဲ့ ၈.၆% ခန့်ကို ကိုယ်စားပြုလျက် ရှိပါတယ်။

၂၀၂၃ ခုနှစ်မှာတော့ အိန္ဒိယအစိုးရဟာ ဟတ်တီ လူမျိုးစုတွေကို "စီမံခန့်ခွဲထားသော လူမျိုးစု" အဆင့်အတန်းကို ခွင့်ပြုခဲ့ပြီး သူတို့တွေကို လူမှုရေးစီမံချက်တွေနဲ့ အလုပ်အကိုင်နဲ့ ပညာရေးအဖွဲ့အစည်းတွေမှာ ခွဲဝေပေးတဲ့ အချိုးအစားအတိုင်း ရယူခံစားခွင့် ရရှိစေခဲ့ပါတယ်။

ယေဘုယျအားဖြင့် သူတို့ကို ဟိန္ဒူတွေလို့ မှတ်ယူထာပေမဲ့ ဟတ်တီ လူမျိုးစုတွေဟာ ရိုးရာဟိန္ဒူအခမ်းအနားတွေနဲ့ သိသိသာသာ ကွဲလွဲတဲ့ လက်ထပ်မှု ဓလေ့ထုံးတမ်းတွေကို လိုက်နာကျင့်သုံးကြပါတယ်။

ဒေသတွင်း "jodidara" သို့မဟုတ် "jajda" လို့ လူသိများတဲ့ ဒီလို လက်ထပ်မှုတွေမှာ သတို့သမီးနဲ့ သတို့သားတို့ဟာ ဟိန္ဒူလက်ထပ်မှုတွေမှာ ကျင့်သုံးတဲ့ အတိုင်း သန့်ရှင်းသောမီးကို ခုနှစ်ပတ်ပတ်တာမျိုး မပြုလုပ်ဘဲ မျက်နှာအမူအယာနဲ့ ကတိသစ္စာပြုတာမျိုးတွေ ပြုလုပ်ကြပါတယ်။

အဓိက ဟိန္ဒူကျင့်သုံးမှုကနေ ကွဲထွက်တဲ့ တခြားဓလေ့တခုကတော့ သတို့သားရဲ့အိမ်ကို သတို့သမီးက ဦးဆောင်သွားရောက်တဲ့ လက်ထပ်မင်္ဂလာစည်းဝေးပွဲ ဖြစ်ပါတယ်။

မတူညီတဲ့မိသားစုဝင်အသီးသီးရဲ့ အလုပ်တာဝန်တွေဟာ အခုလိုမျိုး ထိမ်းမြားမင်္ဂလာ ဆက်ဆံရေး ကိစ္စတွေမှာ ညီညွတ်မှုကို ပြသရာရောက်ပါတယ်။

"အရင်ကဆိုရင် မောင်နှမထဲက တယောက်က တိရစ္ဆာန်တွေကို ထိန်းကျောင်းဖို့ လပေါင်းများစွာ ခရီးထွက်နေတဲ့အခါ မောင်နှမတွေထဲက နောက်တယောက်က သတို့သမီးနဲ့အတူ နေထိုင်ပြီး ခရီးထွက်သွားတဲ့သူ ပြန်လာတဲ့အခါ အလှည့်ကျ သတိုးသမီးနဲ့အတူ နေထိုင်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ခေတ်သစ်အခြေအနေမှာတော့ အဲဒီလို ကိစ္စရပ်တွေကို မိသားစုအတွင်း စုပေါင်းနားလည်မှုဖြင့် ဖြေရှင်းကြတယ်" လို့ ဟတ်တစ် အသိုင်းအဝိုင်းထဲက သတင်းသမား Sher Jung Chauhan က ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

"ကလေးရ လာရင်လည်း ဘယ်ကလေးက ဘယ်ဖခင်ရဲ့နာမည်ကို ယူမယ်" ဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို မိသားစုအတွင်း သဘောတူညီမှုဖြင့် ဆုံးဖြတ်ကြဆဲဖြစ်လို့လည်း သူကဆက်ပြောပါတယ်။

ကြမ်းတမ်းတဲ့ပတ်ဝန်းကျင်ရဲ့ ပုံသွင်းမှု အောက်က ဓလေ့ထုံးတမ်းတွေ

ဟတ်တီတွေရဲ့ဘာသာရေးအလေ့အထတွေဟာ ဟိန္ဒူဘာသာနဲ့ Animism နတ်ကိုးကွယ်မှု (အနန္တ စင်္ကြဝဠာမှာ ဝိညာဉ်တွေ ရှိနေတယ်လို့ ယုံကြည်တဲ့ဘာသာ) ထုံးတမ်းစဉ်လာတွေကို ရောနှောထားပြီး ဒေသတွင်း ရှမ်းမန်းနတ်ကွန်းများဟာ သူတို့ရဲ့ ထုံးတမ်းစဉ်လာတွေနဲ့ နေ့စဉ်ဘဝတွေရဲ့ အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှာ ပါဝင်နေပါတယ်။

အသိုင်းအဝိုင်း "haats" ဟတ်စ်တွေမှာ နှုတ်ပြောပုံပြင်တွေဟာ ဟိမဝန္တာဇာတ်မြစ်တွေအကြောင်း ဇာတ်လမ်းတွေကို အသက်သွင်းထားတာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ရိုးရာဝတ်စုံတွေ၊ အထူးသဖြင့် လက်ရက် သိုးမွေးအထည်တွေနဲ့ သူတို့ရဲ့ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာကို စွမ်းအားပြည့်ဝစေပြီး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်တဲ့မိသားစုစနစ်ဟာ ညီညွတ်မှုနဲ့ အရင်းအမြစ်တွေ မျှဝေခြင်းကို အားပေးတယ်လို့ သူတို့က ဆိုပါတယ်။

အရင်က ဟတ်တီ အသိုင်းအဝိုင်းဟာ မြေယာပိုင်ဆိုင်မှု ကွဲပြားတာကို ရှောင်ရှားဖို့ မိသားစုအတွင်းရှိ ညီအစ်ကိုတွေကို သတို့သမီးတယောက်နဲ့ ပူးပေါင်းလက်ထပ်ဖို့ အားပေးအားမြှောက်ပြုခဲ့ကြပါတယ်။ စိုက်ပျိုးမြေတွေ ရှားပါးပြီး ညီအစ်ကိုများစွာကြား ဘိုးဘွားပိုင်ပစ္စည်းတွေကို အမွေဆက်ခံမှုအဖြစ် ခွဲဝေခြင်းဟာ မိသားစုအရင်းအမြစ်တွေကို ပျက်ပြားစေနိုင်တယ်။

အိန္ဒိယဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဟာ ဟတ်ဟီ လို တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုတွေကို အစိုးရကနေအထူးတလည်တားမြစ်ခြင်းမရှိပါက သူတို့ရဲ့ ထုံးတမ်းစဉ်လာတွေကို ထိန်းသိမ်းခွင့်ပြုပါတယ်။

ဟိမဝန္တာပြည်နယ်ရဲ့ ပထမဆုံးဝန်ကြီးချုပ် လည်းဖြစ် ပညာရှင်တယောက်လည်းဖြစ်တဲ့ ယာရှန် ဆင်း ပါမာက သူရဲ့ "Polyandry in the Himalayas" စာအုပ်မှာ ''ရှိရင်းစွဲ မြေယာပိုင်ဆိုင်မှု အကန့်အသတ်ကို ဆက်ထိန်းထားနိုင်ရေးနဲ့ တောင်တန်းတွေကြားမှာ ခက်ခဲလှတဲ့ဘဝရှင်သန်နိုင်ရေးအခြေအနေတွေကြောင့် ဒီလိုရိုးရာအစဉ်အလာ ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်'' လို့ မှတ်ချက်ပြုပါတယ်။

အခုအခါမှာတော့ တယောက်ထက်ပိုတဲ့ အိမ်ထောင်ဖက်တွေ ရယူခြင်း ဒါမှမဟုတ် အပြိုင်ယူတဲ့ လက်ထပ်မှုတွေ ရှားရှားပါးပါးရှိလာပါတယ်။

စာတတ်မြောက်မှုနှုန်း မြင့်လာတာ၊ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာတာနဲ့ ခေတ်မီလာတာတွေဟာ ဒီလိုလက်ထပ်ထိမ်းမြားမှုတွေ ကျဆင်းလာစေတဲ့အကြောင်းရင်းတွေလို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေကမှတ်ယူထားကြပါတယ်။

ဒေသခံ ကာပီး ချောင်ဟန်ကတော့ ဒီဒေသမှာရှိတဲ့ ကျေးရွာတိုင်းက အနည်းဆုံး မိသားစု လေးစုကနေ ခြောက်စုလောက်အထိ ခင်ပွန်းသည်တစ်ဦးထက်မနည်း ယူထားတာတွေကို ဆက်လက်ကျင့်သုံးနေဆဲဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

"ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာနဲ့ ဂုဏ်ယူစရာအချက်ပါ။ ဒီကိစ္စမှာ သက်ဆိုင်သူ မိသားစုတွေအနေနဲ့ သက်တောင့်သက်သာရှိရင် အခြားသူတွေအနေနဲ့ ပြဿနာမရှိသင့်ပါဘူး" လို့ ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

ဒေသတွင်း လူမှုရေးအရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ Ramesh Singta ရဲ့ အပြောအရ "ယခုအခါမှာ ဒီလို လက်ထပ်မှု တော်တော်များများကို လူသိရှင်ကြားမဟုတ်ဘဲ တိတ်တဆိတ် ကျင်းပလျက်ရှိတယ်" လို့ ဆိုပါတယ်။

ကိုယ်ပိုင် ရွေးချယ်မှုလား၊ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး အသုံးချတာလား

ဒီလို လက်ထပ်မှုသတင်းတွေဟာ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သုံးလာတဲ့ လူမှုကွန်ရက် ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်မှာ အငြင်းပွားမှုကို ဖြစ်ပွားစေခဲ့ပါတယ်။

လူမှုကွန်ရက်သုံးစွဲသူ တော်တော်များများက သက်ဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်တွေရဲ့သဘောတူညီချက်နဲ့ ကိုယ်ပိုင်ရွေးချယ်မှုကိစ္စအဖြစ် မြင်ကြပေမဲ့ တချို့ကတော့ ဒီကိစ္စဟာ အမျိုးသမီးတွေရဲ့အခွင့်အရေးကို ချိုးဖောက်တာလို့ ငြင်းခုန်မှုတွေလည်း ရှိနေပါတယ်။

ဒီကိစ္စကို ထောက်ခံသူတွေက ဟတ်တီ အသိုင်းအဝိုင်းရဲ့ "jodidara" ရိုးရာဟာ မြေယာနဲ့ မိသားစုညီညွတ်မှုကို ထိန်းသိမ်းတာ၊ သဘောတူညီချက်နဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ကို အလေးပေးတာ တို့အတွက် ကာကွယ်ခဲ့ကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဝေဖန်သူတွေကတော့ ခေတ်သစ်ဆန်မှု၊ အိန္ဒိယဥပဒေအရ တရားဝင်မှုနဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်တွေကို မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ကြပြီး ဒါကို ခေတ်နောက်ကျတယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။ တချို့ကလည်း Polyandry ကို လက်ခံလိုက် ၊ တခြားနေရာမှာတော့ Polygamy ကို ရှုတ်ချလိုက်နဲ့ တသမတ်တည်း ဖြစ်နေတာတွေ ရှိနေပါတယ်။

မိသားစုဘက်ကတော့ သူတို့ရဲ့ ရိုးရာထိန်းသိမ်းရာလည်းရောက်၊ ဘဝပျော်ရွှင်မှုကို ရွေးချယ်ရာလည်းရောက်ဖို့ အခုလို လုပ်တာလို့ သူတို့ရဲ့ရွေးချယ်မှုလို့ ခုခံပြောဆိုပါတယ်။

ဒေသတွင်း နိုင်ငံရေးသမားနှင့် ပြည်နယ်စက်မှုဝန်ကြီး ဟာ့ရှ်ဝါဟန် ချောင်ဟန်ကတော့ ရိုးရာဓလေ့ကို ယုံကြည်သူဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအလေ့အထကို အသက်သွင်းခြင်းအားဖြင့် Pradeep နှင့် Kapil တို့ဟာ သူတို့ရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ကို ဂုဏ်ပြုခဲ့ကြတာလို့ သူက ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ဒီကိစ္စက အိမ်ထောင်စုအတွင်း အမျိုးသမီးတွေရဲ့ အဆင့်အတန်းကို တိုးတက်စေခြင်းရှိ၊ မရှိ လူတော်တော်များများက မေးခွန်းထုတ်ကြပြီး ဒီကိစ္စက ပိုမိုဆိုးရွားစေတယ်လို့ ငြင်းခုန်ပြောဆိုမှုတွေလည်း ရှိပါတယ်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာဒီမိုကရက်တစ်အမျိုးသမီးများအဖွဲ့ (All India Democratic Women's Association)ရဲ့ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး မာရီယမ် ဒါဝါလီက "ဒီအလေ့အထဟာ အမျိုးသမီးတွေကို ခေါင်းပုံဖြတ်တာဖြစ်ပြီး သူတို့ရဲ့အခြေခံအခွင့်အရေးတွေအပေါ် ချိုးဖောက်ခြင်းကို အားပေးအားမြှောက်ရာ ကျတယ်" လို့ ဆိုပါတယ်။

အမျိုးသမီးတယောက်ကို ကလေး များများမွေးဖို့ ဖိအားပေးတာမျိုးဖြစ်နိုင်တယ်လို့ သူက ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

ဒါပေမယ့် "jodidara" လက်ထပ်ထားသော ဒေသခံအမျိုးသမီး အာရှာ ဒေဗီကတော့ ဒီရိုးရာဟာ အမျိုးသမီးတွေရဲ့လွတ်လပ်မှုကို ထိခိုက်စေတာမရှိဘူးလို့ ခိုင်ခိုင်မာမာပြောဆိုထားပါတယ်။

မစ္စ ဒေဝီက ဘီဘီစီကို ပြောကြားရာမှာ "သာမန်အခြေအနေတရပ်ရပ်မှာ မှားယွင်းစွာ နားလည်ထားမှုရဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေနဲ့ အမျိုးသမီးတွေမှာ ဒီလို လက်ထပ်မှုတွေကို ငြင်းပယ်ပိုင်ခွင့် ဒါမှမဟုတ် ဒီအခြေအနေကနေ ထွက်ခွာသွားပိုင်ခွင့်ရှိပြီး ဘယ်သူ့ကမှ 'jodidara' အမျိုးသမီး ဒါမှမဟုတ် အမျိုးသားတယောက်ယောက်ကို အတင်းအကျပ် လုပ်လို့ မရဘူး" လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ဒီကိစ္စမှာ ပါဝင်ပတ်သက်နေတဲ့ သတို့သမီးနဲ့ သတို့သားတွေဟာ ရိုးရာအတိုင်း ကြီးပြင်း နေထိုင်ကြသူတွေ လုံးဝ မဟုတ်ကြပါဘူး။

ဆူနီတာဟာ Industrial Training Institute မှာ ပညာသင်ကြားခဲ့တဲ့ ၊ လေ့ကျင့်သင်ကြားထားတဲ့ နည်းပညာရှင်တယောက်ပါ။ ပရာဒိပ်ကတော့ ပြည်နယ်အစိုးရဝန်ထမ်းတယောက် ဖြစ်ပြီး ကပီလ်ဟာလည်း နိုင်ငံခြားမှာရှိတဲ့ဧည့်ခံဖျော်ဖြေရေးကဏ္ဍမှာ အလုပ်လုပ်ကိုင်သူ တယောက်ဖြစ်ပါတယ်။

သတို့သမီးက သူ့ဆန္ဒအလျောက် ဒီလို လက်ထပ်မှုကို လုပ်ဆောင်တာဖြစ်ကြောင်း သတင်းထောက်တွေကို ပြောကြားခဲ့ပြီး "ဒါဟာ ကျွန်မရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ပါ။ ကျွန်မဟာ ရှေးအစဉ်အလာဓလေ့ကို လက်ခံယုံကြည်သူပါ" ဟုဆိုပါတယ်။

သူရဲ့ ခင်ပွန်းသည်တွေကလည်း အလားတူ စိတ်ခံစားမှုရှိကြပြီး "ဒီဆက်ဆံရေးဟာ ရိုးရာကို ယုံကြည်မှုနဲ့ တယောက်ကိုတယောက် ဂရုစိုက်ဖို့ တာဝန်မျှဝေမှုကို ရောင်ပြန်ဟပ်နေပါတယ်" လို့ ပရာဒိပ်က အိန္ဒိယမီဒီယာတွေကို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

သူတို့ သုံးယောက်စလုံးဟာ သူတို့ရဲ့ ထူးခြားတဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအပေါ် တည်ငြိမ်တဲ့ ချစ်ခြင်းမေတ္တာနဲ့ သေသေချာချာ လိုက်နာသွားကြဖို့ ကတိပြုခဲ့ကြပါတယ်။

တခြားဓလေ့ထုံးတမ်းတွေမှာ လင်ပြိုင်ယူမှုရှိလား

Polyandry ဆိုတဲ့ တယောက်နဲ့အပြိုင်ထိမ်းမြားမှုဟာ ရှားရှားပါးပါးကိစ္စဖြစ်ပေမယ့် ဟိမဝန္တာဒေသမှာရှိတဲ့ ခင်နာရစ်နဲ့ တောင်ပိုင်းအိန္ဒိယမှာရှိတဲ့ တိုးဒက်စ် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု တချို့မှာလည်း ဒီရိုးရာကို ကျင့်သုံးကြပါတယ်။

တရုတ်နိုင်ငံ မိုဆို လူမျိုးတွေရဲ့ "walking marriages" (ယောက်ျားတွေ ညအချိန်မှာ မိန်းမတွေဆီ သွားရောက်လည်ပတ်ပြီး သူတို့ရဲ့ မိသားစုအိမ်ကို ပြန်သွားကြတဲ့) အလေ့အထနဲ့ တိဘက်မှာရှိတဲ့ ညီအကိုတွေရဲ့ Polyandry အပြင် နိုင်ဂျီးရီးယားရှိ အီရီဂွေး နဲ့ ဘော်ရိုရို တို့လို Amazonian လူမျိုးစုများအထိ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ လူမျိုးစုတွေရဲ့အလားတူ နမူနာတွေလည်းရှိကြပါတယ်။

အရှေ့အာဖရိကမှာရှိတဲ့ မာဆိုင်း လူမျိုးစုတွေမှာလည်း ဒီလိုမျိုး ပုံစံတူ ရိုးရာများစွာ ရှိတယ်လို့ မှတ်တမ်းတွေ ရှိပေမဲ့ နောက်ပိုင်းမှာ တရားမဝင်ဖြစ်သွားတာ ဒါမှမဟုတ် မှေးမှိန်ပျောက်ကွယ် သွားခဲ့ပါတယ်။

ဒီပတ် ရှာမာ လည်း ပါဝင်ရေးသားထားပါတယ်။