Gallwn ddefnyddio canrannau i gynyddu neu leihau swm mewn perthynas â’i faint, ee siopau’n tynnu canran oddi ar eu prisiau a’r llywodraeth yn cynyddu cost nwyddau trwy ychwanegu treth ganrannol.
Wrth gyfrifo arbrisiant a dibrisiant syml, mae’r gwerth yn aros yn sefydlog bob blwyddyn.
Enghraifft
Mae Anita yn buddsoddi £300 yn ei chyfrif cynilo. Mae’n ennill 2.5% o log syml y flwyddynBob blwyddyn, yn flynyddol., sy’n cael ei dalu i gyfrif ar wahân. Mae’n gadael yr arian hwn yn ei chyfrif am bum mlynedd. Beth yw cyfanswm y llog mae’n ei ennill a beth yw cyfanswm yr arian sydd ganddi nawr?
Ateb
1. Cyfrifa werth y llog am un flwyddyn:
£300 ÷ 100 × 2.5 = £7.50.
2. Lluosa hwn â nifer blynyddoedd y buddsoddiad:
£7.50 × 5 = £37.50.
Mae gan Anita £337.50 nawr.
Question
Mae Evan yn cymryd benthyciad o £1,000 dros dair blynedd. Codir llog syml o 8% pa (bob blwyddyn). Faint fydd ef wedi ei dalu’n ôl erbyn y diwedd?
Llog un flwyddyn: £1,000 ÷ 100 × 8 = £80.
Llog tair blynedd: 3 × £80 = £240.
Cyfanswm a dalwyd: £1,000 + £240 = £1,240.
Question
Mae Ynys Ffôn yn rhyddhau ffôn newydd bob blwyddyn. O ganlyniad, mae modelau blaenorol yn dibrisio (lleihau) 20% yn eu gwerth o’r pris gwreiddiol. Faint fyddai gwerth ffôn sy’n costio £200 ar ôl tair blynedd?
1. Cyfrifa 20% o’r gwerth gwreiddiol:
£200 ÷ 100 × 20 = £40.
2. Lluosa hwn â nifer y blynyddoedd:
£40 × 3 = £120.
3. Tynna hwn o’r gwerth gwreiddiol:
£200 − £120 = £80.
Gwerth ffôn sy’n costio £200 yn wreiddiol fyddai £80 ar ôl tair blynedd.
