Dadansoddi data meintiol
Os wyt ti wedi casglu data meintiol, bydd gen ti wybodaeth yn ymwneud â rhifau, a gelli di ddefnyddio technegau mathemategol i’w harddangos a’u dadansoddi.
Mae ystadegau yn helpu i droi data meintiol yn wybodaeth ddefnyddiol. Mae’n bosibl gwneud hyn drwy ddefnyddio:
- dadansoddiad amlder
- dadansoddiad canran
- dadansoddiad canol ac amrediad
Dadansoddiad amlder
Mae dadansoddiad amlder yn ymdrin â Pan mae data yn cael eu grwpio i greu categorïau.. Mae hyn yn digwydd pan mae’n bosibl grwpio data yn wahanol gategorïau. Er enghraifft, mae’n bosibl bydd grŵp o bobl yn cynnwys dau gategori – dynion a merched. Nifer y merched sydd yn y categori merched yw’r amlder.
Mae’n bosibl defnyddio tablau amlder i gyflwyno canfyddiadau, neu gall ymchwilydd eu troi’n graffiau neu siartiau bar i gael darlun mwy gweledol.
Byddai’n bosibl i ti ddefnyddio tabl neu siart bar i gyfleu’r atebion sy’n cael eu rhoi gan ddosbarth o blant 14 oed am eu swydd ddelfrydol.
Fformat tabl
| Swydd ddelfrydol | Amlder |
| Athro/athrawes | 5 |
| Peilot | 2 |
| Model | 2 |
| Cogydd | 3 |
| Meddyg | 6 |
| Nyrs | 2 |
| Cynllunydd ffasiwn | 1 |
| Swydd ddelfrydol | Athro/athrawes |
|---|---|
| Amlder | 5 |
| Swydd ddelfrydol | Peilot |
|---|---|
| Amlder | 2 |
| Swydd ddelfrydol | Model |
|---|---|
| Amlder | 2 |
| Swydd ddelfrydol | Cogydd |
|---|---|
| Amlder | 3 |
| Swydd ddelfrydol | Meddyg |
|---|---|
| Amlder | 6 |
| Swydd ddelfrydol | Nyrs |
|---|---|
| Amlder | 2 |
| Swydd ddelfrydol | Cynllunydd ffasiwn |
|---|---|
| Amlder | 1 |
Fformat siart bar
Dadansoddiad canran
Mae’n bosibl trosi data sydd mewn tablau amlder yn ganrannau er mwyn gwneud y data’n gliriach. Dyma'r fformiwla sydd angen ei defnyddio.
\({\percent}~{=}~\frac{Amlder}{Cyfanswm}~{\times}~{100}\)
Mae’r tabl hwn yn dangos yn glir mai’r categori mwyaf poblogaidd oedd bod yn feddyg. Ond mae hefyd yn rhoi gwybodaeth am amlder cymharol pob categori. Mae amlder cymharol yn golygu bod modd cymharu un amlder ag un arall, ee mae nyrs yn ddewis dwywaith yn fwy poblogaidd na chynllunydd ffasiwn.
| Swydd ddelfrydol | Amlder | Canran |
| Athro/athrawes | 5 | 23.8% |
| Peilot | 2 | 9.5% |
| Model | 2 | 9.5% |
| Cogydd | 3 | 14.3% |
| Meddyg | 6 | 28.5% |
| Nyrs | 2 | 9.5% |
| Cynllunydd ffasiwn | 1 | 4.9% |
| CYFANSWM | 21 | 100% |
| Swydd ddelfrydol | Athro/athrawes |
|---|---|
| Amlder | 5 |
| Canran | 23.8% |
| Swydd ddelfrydol | Peilot |
|---|---|
| Amlder | 2 |
| Canran | 9.5% |
| Swydd ddelfrydol | Model |
|---|---|
| Amlder | 2 |
| Canran | 9.5% |
| Swydd ddelfrydol | Cogydd |
|---|---|
| Amlder | 3 |
| Canran | 14.3% |
| Swydd ddelfrydol | Meddyg |
|---|---|
| Amlder | 6 |
| Canran | 28.5% |
| Swydd ddelfrydol | Nyrs |
|---|---|
| Amlder | 2 |
| Canran | 9.5% |
| Swydd ddelfrydol | Cynllunydd ffasiwn |
|---|---|
| Amlder | 1 |
| Canran | 4.9% |
| Swydd ddelfrydol | CYFANSWM |
|---|---|
| Amlder | 21 |
| Canran | 100% |
Dadansoddiad canol ac amrediad
Mae’r canol yn disgrifio gwerth nodweddiadol ac mae’r amrediad yn disgrifio pellter y data o’r canol.
Yr ystadegau mwyaf cyffredin i ddisgrifio canol yw:
- cymedr
- canolrif
- modd
Mae’r cymedr yn cael ei gyfrifo drwy adio’r gwerthoedd i gyd (21) a rhannu â nifer y gwerthoedd (5, 2, 2, 3, 6, 2, 1 = 7 gwerth). Y cymedr felly yw 21 ÷ 7 = 3.
Y canolrif yw’r gwerth yn y canol pan mae’r gwerthoedd i gyd yn cael eu gosod mewn trefn gronolegol. Mae hyn yn gwneud hanner y set ddata yn fwy na’r canolrif, a hanner y set ddata yn llai, ee 1,2,2,2,3,5,6. Dyma’r pwynt hanner ffordd - 1,2,2, 2, 3,5,6
Y modd yw’r gwerth data mwyaf poblogaidd. Yn yr enghraifft, y gwerth mwyaf poblogaidd yw 2.
Amrediad yw ystod y data. Dyma’r gwahaniaeth rhwng y gwerth lleiaf a’r gwerth mwyaf. Yn yr enghraifft, yr ystod yw 5.
Os yw’r amrediad yn fawr, mae’r canolrif a’r modd yn llai tebygol o fod yn gynrychiolwyr da o’r gwerthoedd gwreiddiol. Os yw’r amrediad yn fach, bydd y canolrif a’r modd yn fwy tebygol o fod yn gynrychiolwyr da o’r gwerthoedd yn y set ddata wreiddiol.
