Wo obìnrin mẹ́ta tó jẹ Awùjalẹ̀ nínú ọba 56 tó jẹ nílùú Ìjẹ̀bú Òde

Yoruba ni ori ti yoo de adé, kò ní ṣe alai dade, orí tí yóò wọ ìlẹ̀kẹ̀, kò kúkú ní ṣe alai wọ ọ, bẹ́ẹ̀ ni ibadi tí yóò wọ Mọ́sàajì, aṣọ ọba to jìnnà koro koro, kò kúkú ní ṣe aláì wọ ọ.

Ìdí ni pé orí ẹni lọ ń mú ní ti a fi ń de adé owó, ọ̀rọ̀ ẹni náà lọ ń mú ní tẹ ọ̀pá ìlẹ̀kẹ̀.

Bẹẹ ni ọ̀rọ̀ ipò ọba rí nílẹ̀ Yorùbá,torí orí ẹni lọ ń gbé ní de ipo ọlà.

Bi o tilẹ jẹ pe ni asiko yii, awọn ọkunrin nìkan ló ń jẹ ọba nílẹ̀ Yorùbá àmọ́ àwọn obìnrin náà tí jẹ ọba rí ní àwọn ìlú kan.

Lara awọn ilu ti obìnrin tí jẹ́ ọba ní ìlú Ilé-Ifè níbi tí Ọọ̀ni Luwo gbagida tí jọba.

Bákan náà, obìnrin mẹta lo tí jẹ Aláàfin rí nilu Oyo, àwọn náà ni Ọba Jomijomi, Ọba Jepojepo àti Alaafin Orompotoniyun.

Àwọn obìnrin mẹ́tẹ̀ẹ̀ta tó jẹ́ Awujalẹ ní Ìjẹ̀bú Òde

Bákan náà, ìtàn tún sọ fún wa nípa àwọn obinrin mẹta tí wọn ti jẹ Awujalẹ rí nílẹ̀ Ìjẹ̀bú.

Ọba Ore Gbadegun:

Àwọn obìnrin Awujale náà ni Ọba Ore Gbadegun to jẹ ọba ní ọdún 1644.

Oun si ni obìnrin àkọ́kọ́ tí yóò jẹ Awujalẹ, ọdún mẹ́wàá lo sì lo lórí ìtẹ́.

Ọbabìnrin Awujale àkọ́kọ́ yìí sí ní Awujalẹ kẹrindinlọgbọn ni Ijebu Ode.

Ọba Ore Jeje

Obìnrin kejì to tun jẹ Awujalẹ ní Ọba Ore Jeje, ẹni tó jọba lọ́dún 1749.

Ọdún kan ṣoṣo sì ni ọbabìnrin Ore Jeje lo lórí ìtẹ́, kò tó dara pọ mọ babanla rẹ.

Oun si ni Awujalẹ kejidinlogoji nílùú Ìjẹ̀bú Òde.

Ohun tó wà jẹ ìyàlẹ́nu ni pé ọbabìnrin méjì ló jẹ́ ọba Awujalẹ tẹle ara wọn nílùú Ìjẹ̀bú Òde.

Ìdí ni pé ní kété tí ọbabìnrin Awujale Ore Jeje wàjà, obìnrin miran lo tún joko lórí ìtẹ́ bíi Awujalẹ.

Ọba Sapennuwa Ruba Koye

Ọbabìnrin ọhun ni Awujalẹ Sapennuwa Ruba Koye to jẹ ọba lọ́dún 1750, òun sì ni obìnrin kẹta tí yóò jẹ Awujalẹ.

Awujalẹ Sapennuwa yìí ṣí ní Awujalẹ Kọkàndínlógójì.

Ọdún marun lo sí lo lórí ìtẹ́, kò tó wàjà, tí Ọba míràn to jẹ ọkùnrin sì jókòó lórí ìtẹ́ Awujalẹ.

Àmọ́ lẹ́yìn ọba Ruba Koye, obìnrin miran kò tíì gùn orí ìtẹ́ Awujalẹ mọ títí di àkókò yìí.

Àwọn obìnrin mìíràn dìde láti jẹ Awujale ni Ijebu Ode

Bi Ọba Sikiru Adetona, Awujalẹ ilẹ̀ Ijebu, ti wọ káà ilẹ̀ sùn, ijagudu wáyé láti mú Awujale miran ti yoo gun orí ìtẹ́ lẹyin rẹ.

Ọpọ eeyan sì ni ẹnu ń yà pé àwọn obìnrin kan náà jáde síta pé àwọn nifẹ lati jẹ Awujalẹ.

Àwọn akọni obìnrin mẹta to tí jẹ́ Awujalẹ ṣáájú sì lọ jẹ ìwúrí àti awokọse rere fún wọn láti ni ìgboyà láti kéde pé àwọn fẹ́ jẹ Awujalẹ.

Wo àwọn Awujalẹ tó ti jẹ nilu Ìjẹ̀bú Òde, títí dé orí Ọba Sikiru Kayode Adetona.

1. Ọba Olu-Iwa (Ta bá ní ká wo ó finni fínnífínní, a kò l3 p3 ọba Oluiwa ni Awujalẹ àmọ́ ó wà lára àwọn èèyàn tó ṣe àwárí ìlú Ìjẹ̀bú Òde)

2. Ọba Oshin (Oshin náà kii se Ọba, Adeleye lọ jẹ nígbà tí Oluiwa wàjà, òun sì lọ di ilé mú fún Obanta to rìnrìn àjò wa lati ilu Ile Ife)

3. Obanta – 1430

4. Ọba Guru – 1445

5. Ọba Munigbuwa – 1455

6. Obanta Kejì – 1460

7. Ọba Lọja – 1470

8. Ọba Lofin – 1482

9. Ọba Apasa – 1496

10. Ọba Ganju – 1508

11. Ọba Tewogboye – 1516

12. Ọba Ruwamuda – 1520

13. Ọba Ofinran – 1532

14. Ọba Lapengbua – 1537

15. Ọba Otutubiosun – 1537

16. Ọba Moko Idowa Ajuwakale – 1540

17. Ọba Adisa – 1552

18. Ọba Abimbola - 1555

19. Ọba Jewo – 1561

20. Ọba Elewu Ileke – 1576

21. Ọba Olumisodan Elewu Ileke – 1590

22. Ọba Mase – 1620

23. Ọba Olotuseso – 1625

24. Ọba Kola – 1635

25. Ọba Ajana – 1642

26. Ọba Ore Gadegun – 1644 (Obìnrin àkọ́kọ́ tí yóò jẹ Awujale)

27. Ọba Gunwaja – 1655

28. Ọba Jadiara tabi Olowojoyemeji – 1660

29. Ọba Sapokun – 1675

30. Ọba Falokun – 1687

31. Ọba Mekun – 1692

32. Ọba Gbodogi – 1702

33. Ọba Ojigi Amoyegeso – 1710

34. Ọba Liyewe Arojofaye – 1730

35. Ọba Moyege Olope – 1730

36. Ọba Ojora – 1735

37. Ọba Fesojoye – 1745

38. Ọba Ore Jeje – 1749 (Obìnrin kejì tí yóò jẹ Awujale)

39. Ọba Sapennuwa Ruba Koye – 1750 (Obìnrin kẹta tí yóò jẹ Awujalẹ)

40. Ọba Orodudu Joye – 1755

41. Ọba Tewogbuwa Kínní – 1758

42. Ọba Gbelegbuwa àkọ́kọ́ – 1760

43. Ọba Fusengbuwa – 1790

44. Ọba Setejoye – 1820

OBA ANIKILAYA

46. ⁠45. Ọba Figbajoye Agboogunsa – 1821

46. Ọba Afidipotemole Ademuyewo – 1850

47. Ọba Atunwase Adesinbo – 1886

48. Ọba Ogbagba Agbotewole Akọkọ – 1895

49. Ọba Fusigboye Adeona – 1906

50. Ọba Fesogbade Ademolu – 1916 (Wọn lé kúrò lórí ìtẹ́)

51. Ọba Adekoya Eleruja – 1916

52. Ọba Ademolu Fesogbade – 1917 (Wọn tún le kúrò ní orí ìtẹ́ Awujalẹ fún ìgbà kejì)

53. Ọba Adenuga Afolagbade – 1925

54. Ọba Ogunnaike Fidiwogba – 1929 sí 1933

55. Ọba Daniel Adesanya Gbelegbuwa Kejì – 1933 sí 1959

56. Ọba Sikiru Oluwakayode Adetona, Ogbagba Agbotewole Kejì – 1960 sí 2025