'Không kịp cấp cứu': Các bệnh viện Iran quá tải vì người biểu tình thiệt mạng và bị thương

Nhân viên tại ba bệnh viện ở Iran kể lại với BBC rằng các cơ sở y tế này đang rơi vào tình trạng quá tải do số lượng người chết và bị thương tăng cao khi các cuộc biểu tình chống chính phủ vẫn tiếp tục leo thang.

Một nhân viên y tế tại một bệnh viện ở Tehran cho biết có những người trẻ tuổi "bị bắn thẳng vào đầu và tim", trong khi một bác sĩ khác tiết lộ rằng một bệnh viện mắt ở thủ đô đã phải chuyển sang chế độ hoạt động khẩn cấp.

Hai nhân viên y tế trả lời phỏng vấn BBC xác nhận họ đã điều trị nhiều vết thương do trúng đạn, bao gồm cả đạn thật và đạn chì (đạn bi).

Vào hôm 9/1, Mỹ một lần nữa khẳng định rằng việc sát hại những người biểu tình sẽ phải đối mặt với một hành động đáp trả quân sự.

Chính quyền Iran cáo buộc Mỹ đã biến các cuộc biểu tình ôn hòa thành những gì họ gọi là "hành vi lật đổ bạo lực và phá hoại trên diện rộng".

Phản ứng trước những diễn biến mới nhất, Tổng thống Trump đã đăng tải trên mạng xã hội: "Người dân Iran đang hướng về TỰ DO, có lẽ mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Hoa Kỳ sẵn sàng hỗ trợ!!!"

Cảnh báo: Bài viết có chứa các mô tả chi tiết về thương vong và tử vong.

Làn sóng biểu tình bắt đầu tại thủ đô Tehran cách đây hai tuần do tình trạng kinh tế khó khăn. Đến nay, biểu tình đã lan rộng ra hơn 100 thành phố và thị trấn trên khắp các tỉnh thành của Iran. Ước tính có hàng trăm người biểu tình đã thiệt mạng hoặc bị thương, và rất nhiều người khác bị bắt giữ. BBC Tiếng Ba Tư đã xác nhận danh tính của 26 nạn nhân, trong đó có 6 trẻ em.

Phía lực lượng an ninh cũng ghi nhận có người thiệt mạng; một nhóm nhân quyền ước tính con số này là 14 người.

BBC Tiếng Ba Tư xác nhận có 70 thi thể đã được đưa đến Bệnh viện Poursina ở thành phố Rasht vào đêm 9/1. Do nhà xác tại đây đã quá tải, các thi thể buộc phải chuyển đi nơi khác.

Một nguồn tin từ bệnh viện cho biết chính quyền đã yêu cầu thân nhân người quá cố nộp 7 tỷ rial (khoảng 7.000 USD) mới cho phép nhận xác về chôn cất.

BBC và hầu hết các tổ chức tin tức quốc tế khác đều không thể tác nghiệp trực tiếp từ bên trong Iran.

Thêm vào đó, quốc gia này đã bị cắt đứt kết nối internet gần như hoàn toàn kể từ tối 8/1, khiến việc thu thập và xác minh thông tin trở nên vô cùng khó khăn.

Một nhân viên bệnh viện tại Tehran mô tả những "cảnh tượng kinh hoàng", nói rằng số lượng người bị thương đông đến mức nhân viên y tế không còn thời gian để thực hiện hồi sức cấp cứu (CPR).

"Khoảng 38 người đã tử vong. Nhiều người trút hơi thở cuối cùng ngay khi mới được đặt lên giường cấp cứu... họ bị bắn thẳng vào đầu và tim. Nhiều người thậm chí còn không kịp đến được bệnh viện."

"Số lượng thi thể quá lớn khiến nhà xác không còn chỗ trống; người ta phải xếp chồng các thi thể lên nhau. Khi nhà xác đã đầy, họ tiếp tục xếp chồng thi thể trong phòng cầu nguyện," cô kể lại.

Nhân viên y tế này cho biết hầu hết các nạn nhân tử vong hoặc bị thương đều còn rất trẻ: "Tôi không dám nhìn vào nhiều người trong số họ, họ chỉ mới tầm 20 đến 25 tuổi."

Một bác sĩ đã liên lạc với BBC qua kết nối vệ tinh Starlink vào đêm 9/1 cho biết: Bệnh viện Farabi – trung tâm chuyên khoa mắt lớn nhất Tehran – đã phải chuyển sang chế độ hoạt động khẩn cấp do các dịch vụ cấp cứu rơi vào tình trạng quá tải.

Vị bác sĩ này cho biết thêm, bệnh viện đã đình chỉ tất cả các ca nhập viện và phẫu thuật không thiết yếu, đồng thời huy động toàn bộ nhân viên để tập trung xử lý các ca cấp cứu.

Lực lượng an ninh Iran thường sử dụng súng săn trong đó có các hộp đạn chứa nhiều viên đạn bi nhỏ khi đối phó với người biểu tình.

'Tôi đã tận mắt thấy một người bị bắn trúng mắt'

Một bác sĩ khác đến từ thành phố Kashan, miền trung Iran, nói với BBC rằng nhiều người biểu tình đã bị bắn trúng mắt.

Các đồng nghiệp của ông tại các bệnh viện khắp thành phố cũng báo cáo về việc tiếp nhận rất nhiều người bị thương trong cuộc biến động vào đêm 9/1.

Tình hình vào đêm 8/1 cũng ghi nhận những câu chuyện tương tự.

Một bác sĩ tại một cơ sở y tế ở Tehran kể với BBC: "Số lượng người bị thương và tử vong là rất lớn. Tôi đã tận mắt thấy một người bị bắn trúng mắt, viên đạn xuyên ra tận sau gáy."

"Khoảng nửa đêm, cửa trung tâm đã đóng lại. Một nhóm người đã phá cửa và đẩy một người đàn ông bị trúng đạn vào bên trong rồi rời đi. Nhưng đã quá muộn – anh ấy đã tử vong trước khi đến bệnh viện và không thể cứu được nữa."

BBC cũng thu thập được một đoạn video và tin nhắn âm thanh từ một nhân viên y tế tại một bệnh viện ở thành phố Shiraz, phía tây nam Iran vào 8/1.

Người này cho biết một lượng lớn người bị thương đang được đưa vào bệnh viện, và cơ sở này không có đủ bác sĩ phẫu thuật để đáp ứng dòng người đổ về quá đông này.

Những hình ảnh lọt ra từ Iran cho thấy các đoàn người biểu tình tại Tehran đã xuống đường rầm rộ vào đêm 9/1, nhiều phương tiện bị đốt cháy và một tòa nhà chính phủ tại Karaj, gần thủ đô, cũng bị phóng hỏa.

Quân đội Iran sau đó tuyên bố sẽ phối hợp cùng các lực lượng an ninh để bảo vệ tài sản công.

Động thái này diễn ra sau khi có các báo cáo cho thấy lực lượng an ninh Iran đang bị huy động quá mức và phân tán mỏng do tình trạng bất ổn lan rộng trên toàn quốc.

Vào hôm 9/1, chính quyền Iran đã đồng loạt đưa ra hàng loạt cảnh báo tới người biểu tình. Hội đồng An ninh Quốc gia nước này khẳng định sẽ có biện pháp pháp lý "quyết liệt" đối với những đối tượng mà họ gọi là "những kẻ phá hoại có vũ trang".

Cảnh sát Iran khẳng định không có ai thiệt mạng tại Tehran vào đêm 9/1, mặc dù họ cho biết có 26 tòa nhà đã bị phóng hỏa, gây ra những thiệt hại trên diện rộng.

Một nhân chứng tham gia biểu tình vào đêm 8/1 và 9/1 tại Tehran trả lời truyền hình BBC Tiếng Ba Tư rằng thế hệ Gen Z tại Iran đóng vai trò then chốt trong việc khích lệ cha mẹ và những người lớn tuổi cùng xuống đường tuần hành, đồng thời kêu gọi họ đừng sợ hãi.

Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen hôm 10/1 cho biết châu Âu ủng hộ các cuộc biểu tình quy mô lớn của người dân Iran và lên án hành vi "đàn áp bạo lực" nhắm vào những người biểu tình.

Người phát ngôn Liên Hợp Quốc Stéphane Dujarric phát biểu vào hôm 9/1 rằng tổ chức quốc tế này hết sức quan ngại trước những tổn thất về nhân mạng.

Ông nói: "Người dân ở bất cứ đâu trên thế giới đều có quyền biểu tình ôn hòa, và các chính phủ có trách nhiệm bảo vệ cũng như đảm bảo quyền đó được tôn trọng."

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Anh Keir Starmer và Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã ra tuyên bố chung vào hôm 9/1 kêu gọi chính quyền Iran "cho phép tự do ngôn luận và hội họp ôn hòa mà không phải lo sợ bị trả đũa".

Lãnh đạo tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei vẫn giữ thái độ thách thức trong bài phát biểu trên truyền hình hôm 9/1, ông khẳng định: "Cộng hòa Hồi giáo lên nắm quyền bằng xương máu của hàng trăm ngàn con người đáng kính và sẽ không lùi bước trước những kẻ phủ nhận điều này."

Trong các phát biểu sau đó được phát sóng trên truyền hình nhà nước, ông Khamenei nhắc lại rằng chính quyền của ông "sẽ không né tránh việc xử lý những thành phần phá hoại", những người mà ông cho là đang "cố gắng làm hài lòng Tổng thống Mỹ".

Trong khi đó, con trai của vị vua cuối cùng của Iran, người bị lật đổ trong cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979, đã mô tả các cuộc biểu tình là "tráng lệ" và thúc giục người dân Iran tiếp tục xuống đường vào cuối tuần.

"Mục tiêu của chúng ta không còn chỉ là xuống đường nữa. Mục tiêu hiện tại là chuẩn bị để tiếp quản và kiểm soát các trung tâm thành phố," ông Reza Pahlavi nói trong một video trên mạng xã hội.

Ông Pahlavi, hiện đang sống tại Mỹ, cũng cho hay mình đang chuẩn bị để trở về nước.

Tuy nhiên, cựu Đại sứ Anh tại Iran, ông Simon Gass, chia sẻ với chương trình Today của BBC Radio 4 rằng "chúng ta thực sự không nên quá vội vàng" khi thảo luận về vấn đề thay đổi chế độ.

Ông cho rằng việc thiếu một phe đối lập có tổ chức bên trong Iran đồng nghĩa với việc người dân chưa có một nhân vật thay thế để tập hợp lực lượng trong tình hình hiện tại.

Dù vậy, ông lưu ý rằng các cuộc biểu tình lần này là "một phong trào lớn hơn nhiều" so với những đợt bùng phát trước đây – vốn nảy sinh từ việc người dân Iran nhận thấy "gần như không thể trang trải cuộc sống do nền kinh tế thảm họa".

Vào hôm 9/1, Tổng thống Trump đã lặp lại lời đe dọa đối với giới lãnh đạo Iran rằng Hoa Kỳ sẽ "giáng đòn cực mạnh" nếu họ "bắt đầu sát hại người dân".

Ông làm rõ rằng điều này không đồng nghĩa với việc "đưa quân bộ chiến vào thực địa". Năm ngoái, Hoa Kỳ đã thực hiện các cuộc không kích vào các cơ sở hạt nhân của Iran.

Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cho biết những cáo buộc từ Ngoại trưởng Iran rằng Washington và Israel đang kích động biểu tình chỉ là một "nỗ lực huyễn hoặc nhằm đánh lạc hướng" dư luận khỏi những thách thức mà chính quyền này đang phải đối mặt.

Taghi Rahmani, một nhà hoạt động chính trị người Iran từng bị bỏ tù 14 năm và có vợ là Narges Mohammadi – người đoạt giải Nobel Hòa bình mới bị bắt lại vào tháng 12 – cho rằng bất kỳ sự thay đổi bền vững nào cũng phải xuất phát từ chính người dân Iran thay vì sự can thiệp từ bên ngoài.

Các cuộc biểu tình lần này có quy mô lớn nhất kể từ sau cuộc nổi dậy năm 2022, vốn bùng phát sau cái chết trong khi bị giam giữ của Mahsa Amini – người bị cảnh sát đạo đức bắt giữ với cáo buộc không đeo khăn choàng đầu (hijab) đúng quy định.

Theo các nhóm nhân quyền, hơn 550 người đã thiệt mạng và 20.000 người bị bắt giữ trong đợt biến động đó.

Soroush Negahdari, Mallory Moench and Aleks Phillips tường thuật bổ sung.