Иосиф Сталин ёвуз даҳоми ё...?
Конибодомлик Мўминжон Дадажонов бундан бир неча йил олдин ташландиқ бир бинони таъмирлаб Иосиф Сталин номидаги чойхона очган.
Чойхонага кираверишда Сталин ҳайкали.
"Бу каби ҳайкалларнинг қанчасини бузиб, қанчасини кўмиб ташлашди. Мен бунисини ертўлага яшириб қўйгандим, кейин бу ерга олиб келиб ўрнатдим. Гуржситондан, яна аллақайси юртлардан сўраб келишди. Сотмадим. Ленин ва Сталин сиймолари туширилган гиламга иккита "Жип" деган машина беришмоқчи бўлишди. Алмашмадим", - дейди ғурур билан Мўминжон Дадажонов.
Иккинчи Жаҳон урушидан сўнг туғилган Мўминжон Дадажонов бир умр далада меҳнат қилиб келган. Ўзи айтмоқчи "Сталинни киноларда кўрган", у ҳақда китобларда ўқиган, қариялардан эшитган.
"Сталин бўлмаганда немиснинг қулига айланардик. Мен ҳаромхўрликни ёмон кўраман. Далада сувчи бўлиб ишлайман, қандай иш бўлса, қилиб кетавераман. Сталин ана шундай меҳнаткашларни доимо қўллаб келган», - дейди у
Чойхона биноси анчадан бери тузук-қуруқ таъмирланмагани кўриниб турибди.
Мўминжон Дадажонов бу чойхонага Тожикистон Коммунистик партиясининг ҳозирги раҳбарлари келиб-кетишгани, бу ер коммунистларнинг севимли даргоҳига айланганини айтади.
"Боболаримни Сталин қамаган эмас"
Конибодомлик Абдуллажон Нозимов ҳовлисининг кўринарли ерига қўйилган Сталин портретини авайлаб-асраб келади.
Унинг айтишича бири эшон ўғли , иккинчиси ер эгаси бўлган икки бобосининг бири Сталин даврида қамалган, иккинчиси сургун қилинган.
"Бир бобом лагерда ўтирган, Беломорканал қурилишида ишлаган. Бошқа бобом ўттизинчи йилдан 55 йилгача сургунда бўлган. Улар Сталин ўлганда кўм ғам чекишган" - дейди Абдуллажон Нозимов.
Унинг ишонишича боболарининг ноҳақ азоб чекишганидан Сталиннинг сира хабари бўлмаган.
"Биз 1955 йилда Конибодомга кўчиб келдик. Бобом ерда ўтирган бир чолни кўрсатиб, "мана шу одам ГПУнинг терговчиси эди, бизни сарсон қилган худди шу одам", дедилар. Боболаримни қамаган, сургун қилганлар ҳукумат, халқ душманлари бўлишган. Улар мансабларидан фойдаланишган, "қўлимдан ҳамма нарса келади", дея боболарим кабиларни ноҳақ жазолашган. Сталиннинг бу ишлардан қаердан хабари бўлсин", дейди Абдуллажон Нозимов.
Маҳаллий музейга келган тамошанбинлардан бири Мурод Абдуллаев фикрича эса, Сталин қрим татарларни фашистларга сотилган, дея юртидан кўчириб юборган шахсдир.
"Қанчадан-қанча қрим татар аёллар, болалар, қариялар ҳали жўнатилган манзилларига етмасдан, йўлдаёқ ҳалок бўлишган. Қримда эркакларнинг деярли ҳаммаси урушга кетиб, фақат аёллар, болалар, қариялар қолишганда кимни сотқинликда айблаш мумкин. Мен бунга сира ишонмайман", дейди Мурод Убайдуллаев.
Унга кўра, Иосиф Сталин 30 йил давлатга раҳбарлки қилган йиллари оддий халқ тўйиб овқатланмаган, миллионлаб зиёлийлар, ёзувчилар, шоирлар, давлат арбоблари қатағон қилинган. Ва агарда Сталиннинг сиёсий хатолари бўлмаганда Улуғ Ватан Уруши беш йилга қадар давом этмаган бўларди.
