ሕማም ሸሮኽ፡ ጠንቁን መከላኸሊኡን እንታይ እዩ?

ሕማም ሸሮኽ [ኮሌራ] ብባክተርያ ዝመጽእ ረኽሲ ኰይኑ፡ ከቢድ ተምላስን ድርቀትን ዘስዕብ ሕማም እዩ። ብቐሊሉ ዝፍወስ ሕማም’ኳ እንተዀነ እንተዘይተሓኪሙ ግን ኣብ ውሽጢ ሰዓታት ቀታሊ ክኸውን ይኽእል።

ውድብ ጥዕና ዓለም ሕማም ሸሮኽ ካብ ድኽነት ዝነቅል ከምዝዀነ ብምግላጽ፡ ብፍላይ ውሑስ ማይን መሰረታዊ ጽሬትን እኹል ተበጻሕነት ንዘይብሎም ሰባት የጥቅዕ ክብል ይገልጽ።

ብኣብዝሓ ድማ ኣብ ገለ ክፋል ኣፍሪቃ፡ ኤስያን ሀይቲን የጥቅዕ።

ውድብ ጥዕና ዓለም ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ካብ 1.3 ክሳብ ኣርባዕተ ሚልዮን ብሕማም ሸሮኽ ከምዝተለኽፉን፡ ኣብ መላእ ዓለም ድማ ካብ 21 ሽሕ ክሳብ 143 ሽሕ ብሰንኪ እዚ ሕማም ከምዝሞቱን ይግምት።

ጠንቂ ሕማም ሸሮኽ እንታይ እዩ?

ረኽሲ ሕማም ሸሮኽ ብ ‘ቪብርዮ ኮሌራ’ ዝበሃል ባክተርያ ዝመጽእ እዩ።

እዚ ድማ ኣብ ቀጢን መዓንጣ መርዛማት ነገራት ብምፍራይ ኣካላትና ኣዝዩ ብዙሕ ማይ ከም ዝፍኑ ይገብር፣ እዚ ድማ ናብ ተምላስን ኣብ ከቢድ ኵነታት ድማ ብቕልጡፍ ፈሳስን ጨውን ከም ዝስእን ይገብር።

መብዛሕትኡ ግዜ ምልክታት ድሕሪ ምልካፍ ካብ 12 ሰዓታት ክሳብ ሓሙሽተ መዓልታት ይጅምር። ውድብ ጥዕና ዓለም ግን ልዕሊ 80 ሚእታዊት ካብቶም በቲ ሕማም ዝተለኽፉ ምልክታት ከምዘየርእዩ ይገልጽ።

ውሑዳት ካብቶም ምልክታት ዘርእዩ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ካብ 20–30 ሚእታዊት፡ ኣብ ውሽጢ ሒደት መዓልታት ማይ ዝመስል ተምላስ ምስ ከቢድ ምውሓድ ማይ የጋጥሞም። እዚ ድማ እንተዘይተሓኪሙ ናብ ሞት ከብጽሕ ይኽእል።

ምልክታት እቲ ሕማም እንታይ እዮም?

ሕማም ሸሮኽ ብኸመይ ይላባዕ?

ሕማም ሸሮኽ ዝመሓላለፍ ሰብ ብባክተርያ ቪብሪዮ ኮሌራ ዝተበከለ ማይ ምስ ዝሰቲ ወይ ከዓ መግቢ ምስ ዝበልዕ እዩ። ምልክታት ዘየርእዩ ሕሙማት ንኻልኦት ናይ ምልካፍ ሓደጋ ኣለዎም።

ምልክታት ዘይብሎም ሕሙማት ነቲ ባክተርያ ኣብ ከባቢኦም ናይ ምብካል ተኽእሎኦም ልዑል እዩ።

ውድብ ጥዕና ዓለም ሰባት፡ ቀልቀል ወይ ተምላስ ናይ ሓደ ሕማም ሸሮኽ ዘለዎ ሰብ፡ ከምኡ’ውን ምስ ብሽንቲ ወይ ተምላስ ዝተበከሉ ነገራት ከይራኸቡ የጠንቅቕ።

ብተወሳኺ እቲ ትካል ምስ ሬሳ ብሕማም ሸሮኽ ዝሞተ ሰብ ብዘይ መከላኸሊ ምትንኻፍ ከይህሉ የጠንቅቕ።

ከመይ ጌርካ ኢኻ ንርእስኻ ክትከላኸል እትኽእል?

ሃገራዊ ኣገልግሎት ጥዕና ዓባይ ብሪጣንያ፡ ናብቲ ሕማም ሸሮኽ ዝርከበሉ ከባቢታት ኣብ እትገሸሉ እዋን ከመይ ጌርካ ከም ትከላኸል ዝሕብር ምኽርታት ይህብ፤

ብቐሊሉ ዝፍወስ ሕማም

ሕማም ሸሮኽ ቀልጢፍካ ኦኣርኤስ ብምስታይ ክሕከም ይኽእል።

ውድብ ጥዕና ዓለም፡ ኦኣርኤስ ካብ ሰራሕተኛታት ጥዕና ክትረኽቦ ወይ’ውን ኣብ ገዛኻ ከይተረፈ ሓደ ሊትሮ ውሑስ ማይ፡ ሽዱሽተ ማንካ ሻሂ ሽኮርን ፍርቂ ማንካ ሻሂ ጨውን ብምሕዋስ ክስራሕ ከም ዝኽእል ይመክር።

ዓበይቲ ሰባት ኣብታ ቀዳመይቲ መዓልቲ ማእከላይ ምውሓድ ማይ ንምፍዋስ ክሳብ ሽዱሽተ ሊትሮ ኦኣርኤስ ከድልዮም ይኽእል።

ኣብ ከቢድ ኵነታት፡ ሓደ ሕሙም ተወሳኺ ሕክምና ከድልዮ ይኽእል እዩ።

ብተወሳኺ ሕሙማት ንውሓት ግዜ ተምላስ ንምንካይ፡ ዘድሊ መጠን ሪሃይድሬሽን ፈሳሲ ንምንካይ፡ ከምኡ’ውን ናብ ቀልቀል ዝወጽእ መጠንን ንውሓት ግዜን ባክተርያ ኮሌራ ንምሕጻር ግቡእ ጸረ-ነፍሳት ይወሃቦም።

መብዛሕትኦም ሰባት ካብ ሕማም ሸሮኽ ብግቡእ ክንክን ብቕልጡፍ ይሓውዩ፤ መብዛሕትኡ ግዜ ድማ ሕሙማት ኣብ ውሽጢ ሰለስተ መዓልታት ካብ ትካላት ክንክን ጥዕና ይወጹ።

ሕማም ሸሮኽ ምውጋድ

በዓልቲ ሞያ ጥዕና ኣይሪን “መንግስታት ንማሕበረሰባት ብፍላይ ኣብ ትሑትን ማእከላይን እቶት ዘለወን ሃገራት ውሕሱን ጽሬቱ ዝሓለወን ማይ ኣብ ምቕራብ ወፍሪ ክገብሩ ኣለዎም” ትብል።

ሓባራዊ ጸብጻብ ውድብ ጥዕና ዓለም/ዩኒሴፍ ኣብ 2022፤

ኣብ ጥቅምቲ 2017፡ ዘይመንግስታውያን ትካላት፡ ኣካዳሚያዊ ትካላትን ትካላት ሕቡራት ሃገራትን ሓዊሱ ልዕሊ 50 ትካላት ዝሓቘፈ ዓለማዊ ሓይሊ ዕማም ምቍጽጻር ሕማም ሸሮኽ ስትራተጂ ምቍጽጻር ሕማም ሸሮኽ ኣበጊሱ።

እቲ ጕጅለ፡ ሞት ሕማም ሸሮኽ ብ90 ሚእታዊት ንምንካይን ክሳብ 2030 ኣብ 20 ሃገራት ሕማም ሸሮኽ ንምውጋድን ዝዓለመ እዩ።