"ฉันแยกความเจ็บปวดทางกายและใจออกจากกันไม่ได้" ผู้มีภาวะออทิสติกประสบความยากลำบากอย่างไรเมื่อมีประจำเดือน

ช่วงมีประจำเดือนอาจเป็นเวลาที่ยากลำบากสำหรับหลายคน เพราะต้องรับมือกับอาการปวดเกร็ง ฮอร์โมนที่แปรปรวน และอารมณ์ที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ทั้งยังต้องเลือกผลิตภัณฑ์สุขอนามัยที่เหมาะสมกับร่างกายและวิถีชีวิตที่แตกต่างกัน แต่ช่วงเวลานี้สำหรับผู้ที่มีภาวะออทิสติกนั้นยากยิ่งขึ้นไปอีก

ซาดาฟ หญิงสาวที่เติบโตในอัฟกานิสถานและปัจจุบันอาศัยอยู่ในกรุงลอนดอนเล่าว่า "ความเจ็บปวดทางร่างกายกับอารมณ์มักจะมาพร้อมกันจนแยกไม่ออก"

เธอเล่าว่า อาการปวดเกร็งทางร่างกายสามารถกระตุ้นให้เกิดปฏิกิริยาทางอารมณ์ เช่น "จู่ ๆ ก็รู้สึกเศร้าหรือตื่นตระหนก" โดยไม่มีสาเหตุที่ชัดเจน

ซาดาฟอธิบายว่าระบบการรับรู้ทางอารมณ์และประสาทสัมผัสของเธอมีความเชื่อมโยงกันอย่างใกล้ชิดเสียจนเธอแยกความรู้สึกทางกายและใจออกจากกันได้ยากยิ่ง

ดร.เอมี แกรนต์ อาจารย์ด้านสาธารณสุขจากมหาวิทยาลัยสวอนซี เป็นหัวหน้าคณะวิจัยในโครงการหัวข้อ "ออทิสติก: จากช่วงการมีประจำเดือนสู่วัยหมดประจำเดือน" ซึ่งมีระยะเวลาศึกษา 10 ปี ขณะนี้โครงการดังกล่าวได้สัมภาษณ์ผู้เข้าร่วมมากกว่า 200 คนแล้ว

ทั้งนี้เธอเองก็เป็นผู้มีภาวะออทิสติกเช่นเดียวกัน

เธออธิบายว่า ผู้ที่มีภาวะออทิสติกอาจเผชิญกับอุปสรรคมากกว่าคนอื่นในช่วงมีประจำเดือน เช่น ประสาทสัมผัสไวขึ้น ควบคุมอารมณ์ได้ยาก และปรับตัวลำบากเมื่อร่างกายเปลี่ยนแปลง

ประสาทสัมผัสไว

ในช่วงก่อนและระหว่างมีประจำเดือน ฮอร์โมนอาจแปรปรวนจนเกิดภาวะอารมณ์เปลี่ยนแปลง ผู้ที่มีภาวะออทิสติกอาจเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้รุนแรงและรับมือได้ยากกว่าเดิม

ในช่วงเวลาดังกล่าวจะมีสัญญาณที่เรียกว่า "อินเทอโรเซ็ปชัน" (interoception)" จากร่างกาย เป็นสัญญาณภายในที่ร่างกายส่งออกมาเพื่อบอกถึงความรู้สึกต่าง ๆ เช่น หิว หรือต้องการเข้าห้องน้ำ

ดร.เอมี แกรนต์ อธิบายว่าผู้ที่มีภาวะออทิสติกอาจ "รับรู้สัญญาณภายในได้อย่างเฉียบพลัน หรืออาจไม่รับรู้เลยจนกว่าจะเกิดความเจ็บปวดทางร่างกายตามมา"

หลายคนอาจรู้สึกปวดท้องเกร็งในระยะเริ่มต้น หรือรู้สึกหงุดหงิดจากอาการก่อนมีประจำเดือน (Premenstrual Syndrome - PMS) ชัดเจน แต่ผู้ที่มีภาวะออทิสติกบางคนอาจไม่รับรู้ความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้เลย จนกว่าอาการจะไปถึงจุดที่ "รู้สึกแย่มาก"

ลิลี วัย 32 ปี ซึ่งอาศัยอยู่ในประเทศสเปน เผชิญกับภาวะนี้เป็นประจำ เธอยกตัวอย่างว่า "ฉันต้องกินข้าว แต่ฉันไม่รู้สึกหิว (ต่อมา) ฉัน (หิวจน) ปวดหัว ฉันเชื่อมโยงอาการปวดหัวกับความหิวไม่ได้ ไม่เข้าใจว่าเกิดอะไรขึ้นกับร่างกาย พอเรื่องแบบนี้เกิดขึ้นในบริบทของประจำเดือนทุกอย่างก็รุนแรงขึ้นไปอีก"

ดร.แกรนต์ พบว่า ผู้ที่มีภาวะออทิสติกมีแนวโน้มเป็นโรคก่อนมีประจำเดือนแบบรุนแรง (Premenstrual Dysphoric Disorder - PMDD) มากกว่าคนทั่วไป ซึ่งเธออธิบายว่า "หมายความว่าก็จะมีอารมณ์ตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงของรอบเดือนที่รุนแรงมาก"

ยิ่งความไวต่อสิ่งเร้าเพิ่มขึ้นก็ส่งผลให้การใช้ผลิตภัณฑ์สุขอนามัยในช่วงมีประจำเดือนกลายเป็นเรื่องที่ท้าทายด้วย

ซาดาฟ วัย 38 ปี ซึ่งเพิ่งได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นออทิสติกไม่นาน กล่าวว่า เธออยากเปลี่ยนจากการใช้ผ้าอนามัยมาเป็นถ้วยอนามัย เพราะเธอมองว่าถ้วยอนามัยเป็นทางเลือกที่ยั่งยืนมากกว่า

เธอศึกษาวิธีใช้ถ้วยอนามัยอย่างละเอียด และเธอเตรียมตัวเตรียมใจอย่างเต็มที่ "แต่กว่าจะใส่กว่าจะถอดถ้วยอนามัยมันหนักหนาเกินไป" เธอจึงตัดสินใจใช้ผ้าอนามัยต่อไปในตอนนี้

ส่วนสำหรับลิลี ผลิตภัณฑ์ที่เธอรู้สึกว่าใช้ได้มักเปลี่ยนไปไม่เว้นแต่ละวัน "ฉันใช้ผลิตภัณฑ์สำหรับประจำเดือนหลายแบบในแต่ละวัน มีผ้าอนามัยแบบสอด ผ้าอนามัยทั่วไป กางเกงอนามัย และถ้วยอนามัย และจะเปลี่ยนสิ่งที่ใช้ตามความรู้สึกในแต่ละช่วงเวลา"

แม้แต่เปลี่ยนผ้าอนามัยก็อาจเป็นเรื่องยาก

ดร.แกรนต์ กล่าวว่า หลายคนที่มีภาวะออทิสติกมักรู้สึกสบายใจเมื่อได้อยู่กับสิ่งที่คุ้นเคยและมีความมั่นคง

อย่างไรก็ดี แม้แต่รอบเดือนที่สม่ำเสมอที่สุดก็ยังสามารถรบกวนกิจวัตรประจำวันของคนกลุ่มนี้ได้ เธอขยายความต่อไปอีกว่า "ยิ่งเป็นรอบเดือนที่ไม่แน่นอนก็ยิ่งอาจทำให้ผู้ที่มีภาวะออทิสติกจัดการชีวิตประจำวันได้ยากขึ้นอีก"

หนึ่งในสาเหตุคือ ผู้ที่มีภาวะออทิสติกมักประสบปัญหาเกี่ยวกับระบบการบริหารจัดการซึ่งเป็นทักษะทางจิตที่เกี่ยวข้องกับการวางแผนและการแก้ปัญหา ความบกพร่องในด้านนี้ทำให้การรับมือกับการเปลี่ยนแปลงกลายเป็นเรื่องยาก

บุคคลที่มีภาวะออทิสติกอาจรู้สึกหนักใจกับ "ความเหนื่อยล้าจากการตัดสินใจ" ในช่วงมีประจำเดือน เช่น การเลือกใช้ผลิตภัณฑ์สุขอนามัย

ซาดาฟกล่าวว่า "ฉันเหนื่อยที่ต้องจัดการเรื่องสุขอนามัย เช่น เปลี่ยนผ้าอนามัย หรือรับมือเวลาปวด เช่น ต้องกินยา หรือต้องใช้แผ่นประคบร้อน"

เธอใช้แอปฯ จดบันทึกในโทรศัพท์มือถือเพื่อช่วยติดตามและจัดการกับรอบเดือนของตัวเองให้สะดวกขึ้น

การศึกษา

องค์การอนามัยโลกเผยว่า มีเพียง 2 ใน 5 ของโรงเรียนทั่วโลก หรือเพียง 39% เท่านั้นที่ให้ข้อมูลเกี่ยวกับสุขภาวะของการมีประจำเดือน

อย่างไรก็ตาม แม้หลายคนอาจได้รับคำแนะนำเรื่องอนามัยเจริญพันธุ์จากครอบครัว แต่ยังมีผู้คนอีกหลายล้านคนที่เริ่มมีประจำเดือนโดยไม่มีข้อมูลเกี่ยวกับสภาวะนี้ล่วงหน้าเลย

ลิลี ซึ่งได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นออทิสติกเมื่ออายุ 27 ปี เล่าว่า เธอเคยเรียนเรื่องรอบเดือนเพียงเล็กน้อยขณะเรียนที่โรงเรียนในอิหร่าน แต่เนื้อหาส่วนใหญ่ "เป็นข้อมูลที่คลาดเคลื่อน" เธอเคยได้ยินคำกล่าวว่า "ร่างกายได้กรองเลือด และเลือดที่ไหลคือเลือดที่ร่างกายกรองออกมา"

เมื่อเธอเริ่มมีประจำเดือน เธอก็นำความรู้จากห้องเรียนมาปรับใช้ไม่ได้เลย

"ฉันคิดว่าร่างกำลังรั่วและกำลังจะตาย ฉันตกใจมาก" เธอกล่าว

ซาดาฟเล่าว่า เธอเชื่อว่าประสบการณ์มีประจำเดือนครั้งแรกของเธอแตกต่างจากคนทั่วไปอย่างมาก เธอเติบโตในอัฟกานิสถานซึ่งมีข้อห้ามทางวัฒนธรรมเกี่ยวกับเรื่องนี้ แล้วยังมีภาวะออทิสติกซึ่งทำให้ช่วงเวลานั้นยากยิ่งขึ้น

ดร.แกรนต์กล่าวเสริมว่า ต่อให้บางคนที่มีภาวะออทิสติกจะเคยเรียนรู้เรื่องรอบเดือน แต่หลายคนก็ยังไม่เข้าใจว่าจะรู้สึกอย่างไรเมื่อมีประจำเดือนจริง

ขณะที่ลิลียอมรับว่า เธอใช้เวลาหลายปีเผชิญกับอาการทางร่างกายและอารมณ์โดยไม่รู้ว่าอาการเหล่านั้นเกี่ยวข้องกับรอบเดือน และภาวะออทิสติกทำให้อาการรุนแรงขึ้น

แนวทางแก้ไขและวิธีรับมือ

รูบี สจ๊วต ผู้เขียนหนังสือ The Autism Friendly Guide to Periods [คู่มือเกี่ยวกับประจำเดือนสำหรับผู้มีภาวะออทิสติก] กล่าวว่า เด็กที่มีภาวะออทิสติกควรได้รับคำอธิบายเรื่องร่างกายอย่างตรงไปตรงมา โดยไม่ใช้คำเปรียบเปรยเพื่อให้บุคคลเหล่านี้เข้าใจว่าร่างกายทำงานอย่างไร ซึ่งเป็นเรื่องสำคัญอันจะทำให้จัดการกับประจำเดือนของตนเองได้

"เมื่อสอนเรื่องผ้าอนามัยแบบสอด ผู้สอนควรบอกว่าใส่เมื่อใด และควรใช้คำว่า 'ช่องคลอด' อย่างชัดเจน เพราะการใช้ภาษาที่คลุมเครืออาจทำให้เกิดอันตรายได้" สจ๊วตกล่าว เธอเองก็เป็นผู้ได้รับการวินิจฉัยว่ามีภาวะออทิสติกเช่นกัน

สำหรับลิลี เธอรู้สึกว่าเธอเข้าใจประสบการณ์เกี่ยวกับรอบเดือนของตัวเองมากขึ้นเมื่อได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นออทิสติก

เธอกล่าวว่า "ฉันเริ่มสังเกตสิ่งรอบตัวมากขึ้น เมื่อรู้ว่าตัวเองอยู่ในช่วงที่ไวต่อสิ่งเร้า ฉันก็พยายามควบคุมหรือลดความรู้สึกท่วมท้นจากประสาทสัมผัสเอง"

แต่ละคนมีวิธีรับมือที่ต่างกัน ลิลีใช้สมาธิและการฝึกสติเพื่อไม่ตอบสนองต่ออารมณ์อย่างรุนแรงทันที โดยเธอใช้ช่วงเวลานั้นเพื่อคิดและเข้าใจว่าอารมณ์นั้น ๆ ที่เกิดขึ้นมาจากอะไร

ซาดาฟเลือกใช้วิธีที่แตกต่างไป เช่น ร้องเพลง เต้นรำ และโยคะ เพื่อปรับสมดุลอารมณ์

เธอกล่าวว่า "ฉันปล่อยให้อารมณ์ไหลผ่านในพื้นที่ปลอดภัย แทนที่จะพยายามกดหรือควบคุมมัน"