อิหร่านเปิดฉากยิงขีปนาวุธถล่มอิสราเอล เรารู้อะไรบ้าง ?

อิหร่านได้ระดมยิงขีปนาวุธหลายร้อยลูกไปยังอิสราเอล โดยมีบางส่วนโจมตีสามารถทะลุเข้าไปในดินแดนอิสราเอลได้ นี่นับเป็นการโจมตีครั้งที่สองของอิหร่านในปีนี้ หลังจากที่อิหร่านยิงขีปนาวุธและโดรนหลายร้อยลำโดยมีอิสราเอลเป็นเป้าโจมตีในเดือน เม.ย.

เจ้าหน้าที่กองทัพอิสราเอลกล่าวว่า การโจมตีดูเหมือนจะสิ้นสุดลงแล้ว และไม่มีภัยคุกคามจากอิหร่าน" แล้วในตอนนี้" อย่างไรก็ตาม ยังไม่ชัดเจนว่า ความเสียหายที่เกิดขึ้นมีมากเพียงใด

นี่คือสิ่งที่เราทราบจนถึงตอนนี้

ระดับความรุนแรงของการโจมตี

กองทัพอิสราเอลรายงานว่า ขีปนาวุธที่ฝ่ายอิหร่านยิงเข้ามาในดินแดนของอิสราเอลมีราว 180 ลูก หากพิจารณาเทียบเคียงกับการโจมตีครั้งที่แล้วในเดือน เม.ย. มีขนาดใหญ่กว่าเพียงเล็กน้อย ซึ่งในครั้งก่อนอิหร่านยิงขีปนาวุธทิ้งตัว (ballistic missiles) ประมาณ 110 ลูก และขีปนาวุธร่อนอีก 30 ลูกไปยังอิสราเอล

ภาพจากสถานีโทรทัศน์อิสราเอลดูเหมือนจะแสดงให้เห็นขีปนาวุธบางส่วนที่บินเหนือกรุงเทลอาวีฟเล็กน้อยก่อนเวลา 19:45 น. ตามเวลาท้องถิ่นของวันที่ 1 ต.ค. [ช้ากว่าเวลาของไทยราว 4 ชั่วโมง]

เจ้าหน้าที่ทางทหารยืนยันว่า มีการบันทึกการโจมตีบางจุดในระหว่างการโจมตี โฆษกกองทัพกล่าวว่าอิสราเอลบันทึกได้ "การโจมตีเล็กน้อยในใจกลางและพื้นที่อื่น ๆ ทางตอนใต้ของประเทศ"

กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามของอิหร่าน หรือ IRGC กล่าวว่า กองกำลังของพวกเขาใช้ขีปนาวุธไฮเปอร์โซนิคเป็นครั้งแรก และอ้างว่าขีปนาวุธ 90% โจมตีเป้าหมายได้สำเร็จ แหล่งข่าวจาก IRGC ให้ข้อมูลกับสื่อของรัฐในกรุงเตหะรานว่าได้โจมตีฐานทัพของอิสราเอลสามแห่งในระหว่างการโจมตีนี้

แต่กองทัพอิสราเอลเน้นย้ำว่า ขีปนาวุธที่อิหร่านยิง "จำนวนมาก" ถูกสกัดกั้น แสงไฟที่ปรากฏในท้องฟ้าเหนือเทลอาวีฟดูเหมือนจะแสดงการสกัดกั้นการโจมตีในบางส่วน ในกรุงเยรูซาเลม นักข่าวบีบีซีรายงานว่าพวกเขาได้ยินการสกัดกั้นอย่างน้อยสองครั้ง

เจ้าหน้าที่พยาบาลอิสราเอลกล่าวว่า ยังไม่ได้รับรายงานผู้บาดเจ็บสาหัส แม้ว่าจะมีผู้ได้รับบาดเจ็บเล็กน้อยสองรายจากเศษซาก ขณะที่ทางการทหารก็รายงานในลักษณะเดียวกัน

สาเหตุที่ทำให้อิหร่านตัดสินใจโจมตีอิสราเอลคืออะไร

กองกำลัง IRGC กล่าวในแถลงการณ์ว่า การโจมตีดังกล่าวเป็นการตอบโต้การสังหารผู้บัญชาการระดับสูงของ IRGC และผู้นำกองกำลังติดอาวุธที่อิหร่านสนับสนุนในภูมิภาค โดยมีการกล่าวถึงการสังหาร นายฮัสซัน นัสรัลเลาะห์ หัวหน้ากลุ่มฮิซบอลเลาะห์ และนายอับบาส นิลโฟโรชานผู้บัญชาการ IRGC ในกรุงเบรุตเมื่อสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา

นอกจากนี้ยังอ้างถึงการสังหารนายอิสมาอิล ฮานิเยห์ผู้นำการเมืองของฮามาส ในกรุงเตหะรานเมื่อเดือน ก.ค. แม้ว่าอิสราเอลจะไม่ได้ยอมรับว่าอยู่เบื้องหลังการเสียชีวิตของนายฮานิเยห์ แต่หลายฝ่ายก็เชื่อว่า เป็นฝีมือของอิสราเอล

เจ้าหน้าที่อาวุโสของอิหร่านคนหนึ่งบอกกับสำนักข่าวรอยเตอร์ว่า นายอยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอีผู้นำสูงสุดของประเทศ ได้สั่งการให้โจมตีด้วยตัวเอง

การโจมตีครั้งนี้เป็นเพียงการยกระดับความขัดแย้งครั้งล่าสุดในสงครามเงาที่ดำเนินมานานระหว่างทั้งสองฝ่าย อิหร่านไม่ยอมรับสิทธิในการดำรงอยู่ของอิสราเอลและต้องการล้มล้างประเทศนี้ โดยใช้เวลาหลายปีในการสนับสนุนองค์กรติดอาวุธที่ต่อต้านอิสราเอล ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของแนวร่วมต่อต้านอิสราเอลของอิหร่าน

ในขณะเดียวกัน อิสราเอลมองว่า อิหร่านเป็นภัยคุกคามต่อการดำรงอยู่ของประเทศ และได้ดำเนินการปฏิบัติการลับต่อกรุงเตหะรานมาหลายปีแล้ว

ระบบป้องกันของอิสราเอลทำงานอย่างไร

ในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา อิสราเอลได้เผชิญกับการโจมตีด้วยขีปนาวุธจากกลุ่มฮามาสในฉนวนกาซา ฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอน และกลุ่มกบฏฮูตีในเยเมน และได้ใช้ระบบป้องกันขีปนาวุธทั้งหมดเพื่อตอบโต้การโจมตีเหล่านี้

ระบบป้องกันที่ใช้มีตั้งแต่ระบบไอเอิร์นโดม (Iron Dome) ที่ใช้จัดการกับขีปนาวุธพิสัยใกล้ ไปจนถึงระบบแอร์โรว์ (Arrow system) ซึ่งออกแบบมาเพื่อทำลายขีปนาวุธวิถีโค้งในชั้นบรรยากาศชั้นบนและนอกอวกาศของโลก

อิสราเอลมีระบบป้องกันทางอากาศหลายระบบ แต่ละระบบถูกออกแบบมาเพื่อสกัดกั้นขีปนาวุธที่เข้ามาในระดับความสูงและระยะทางต่าง ๆ

ไอเอิร์นโดม (Iron Dome) ซึ่งเป็นระบบป้องกันขีปนาวุธที่มีชื่อเสียงที่สุดของอิสราเอล ถูกออกแบบมาเพื่อสกัดกั้นจรวดพิสัยใกล้ รวมถึงกระสุนปืนใหญ่และปืนครก ในระยะตั้งแต่ 4 กิโลเมตรถึง 70 กิโลเมตรจากจุดปล่อยจรวด

เดวิดส์สลิง (David's Sling) ถูกออกแบบมาเพื่อทำลายจรวดพิสัยไกล ขีปนาวุธร่อน และขีปนาวุธแบบทิ้งตัวพิสัยกลางหรือพิสัยไกลในระยะถึง 300 กิโลเมตร

แอร์โรว์สองและสาม (Arrow 2, Arrow 3) มีไว้ป้องกันขีปนาวุธวิถีโค้งระยะกลางและระยะไกล ที่อยู่ในระยะไกลถึง 2,400 กิโลเมตร

ไอเอิร์นโดมทำงานอย่างไร ?

ไอเอิร์นโดมได้กลายเป็นระบบป้องกันทางอากาศที่ได้รับการทดสอบในการรบมากที่สุดในโลก อันเป็นผลจากจำนวนขีปนาวุธที่ถูกยิงเข้าใส่อิสราเอลในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา โดยกลุ่มฮามาสและกลุ่มติดอาวุธอื่น ๆ จากฉนวนกาซา รวมถึงฮิซบอลเลาะห์จากเลบานอน

มีการติดตั้งแบตเตอรีไอเอิร์นโดมกระจายอยู่ทั่วประเทศอิสราเอล โดยแต่ละแบตเตอรีมีเครื่องยิงจรวด 3 หรือ 4 เครื่อง แต่ละเครื่องบรรจุขีปนาวุธสกัดกั้นได้ 20 ลูก

ระบบไอเอิร์นโดมสามารถตรวจจับและติดตามจรวดที่เข้ามาด้วยเรดาร์ จากนั้นจะคำนวณว่า จรวดลูกไหนมีแนวโน้มจะตกในพื้นที่ที่มีประชากรอาศัยอยู่ จรวดสกัดกั้นของมันจะถูกยิงใส่จรวดเหล่านั้น ขณะที่จรวดที่เหลือของศัตรูจะถูกปล่อยให้ตกในพื้นที่เปิด

กองกำลังป้องกันประเทศอิสราเอลอ้างว่า ไอเอิร์นโดมสามารถทำลายจรวดได้ถึง 90% ของเป้าหมายที่ตรวจจับได้ โดยขีปนาวุธ "ทามีร์" (Tamir) ที่ใช้ในระบบนี้มีราคาประมาณ 50,000 ดอลลาร์สหรัฐต่อลูก (ราว 1.6 ล้านบาท)

ระบบนี้ถูกพัฒนาขึ้นหลังสงคราม "ฤดูร้อน" ปี 2006 ระหว่างอิสราเอลและฮิซบอลเลาะห์ ซึ่งในครั้งนั้นฮิซบอลเลาะห์ยิงจรวดเกือบ 4,000 ลูกเข้าใส่อิสราเอล ทำให้เกิดความเสียหายอย่างใหญ่หลวงและมีพลเรือนเสียชีวิตหลายสิบคน

ไอเอิร์นโดมถูกออกแบบโดยบริษัทอิสราเอล Rafael Advanced Defense Systems และ Israel Aerospace Industries โดยได้รับการสนับสนุนบางส่วนจากสหรัฐฯ มันถูกนำมาใช้งานครั้งแรกในปี 2011 และถูกใช้ในการสกัดกั้นจรวดที่ถูกยิงจากฉนวนกาซา ซึ่งอยู่ภายใต้การควบคุมของกลุ่มฮามาสตั้งแต่ปี 2007

นับตั้งแต่เดือน ต.ค. 2023 ขีปนาวุธของไอเอิร์นโดมได้สกัดกั้นจรวดหลายหมื่นลูกที่ถูกยิงจากกลุ่มฮามาสและกลุ่มติดอาวุธอื่น ๆ จากฉนวนกาซา รวมถึงจากฮิซบอลเลาะห์ในภาคใต้ของเลบานอน

เดวิดส์สลิงทำงานอย่างไร ?

ระบบป้องกันขีปนาวุธเดวิดส์สลิง (David’s Sling) ซึ่งในภาษาฮีบรูเรียกว่า "ไม้กายสิทธิ์" (Magic Wand) สามารถสกัดกั้นขีปนาวุธได้ไกลถึง 300 กิโลเมตร

ในเดือน ก.ย. 2024 ระบบนี้ถูกใช้ในการยิงสกัดขีปนาวุธแบบทิ้งตัวที่ถูกยิงโดยกลุ่มฮิซบอลเลาะห์จากเลบานอน กองทัพป้องกันอิสราเอลระบุว่า ขีปนาวุธดังกล่าวเป็นก็อดร์-1 (Qadr-1) ซึ่งผลิตโดยอิหร่าน และเป็นขีปนาวุธแบบทิ้งตัวพิสัยกลางที่สามารถบรรทุกหัวรบที่มีน้ำหนักระหว่าง 700 กิโลกรัมถึง 1,000 กิโลกรัมได้

กลุ่มฮิซบอลเลาะห์อ้างว่า ขีปนาวุธถูกเล็งไปที่สำนักงานใหญ่ของมอสซาดในกรุงเทลอาวีฟ ขณะที่กองทัพป้องกันอิสราเอลกล่าวว่า ขีปนาวุธกำลังมุ่งหน้าไปยังพื้นที่ที่พักอาศัย

ระบบป้องกันขีปนาวุธเดวิส์สลิง (David’s Sling) ถูกพัฒนาร่วมกันโดย Rafael Advanced Defense Systems ของอิสราเอลและ Raytheon ของสหรัฐฯ โดยเริ่มใช้งานในปี 2017

ขีปนาวุธ “Stunner” ที่ใช้ในระบบนี้ออกแบบมาเพื่อต่อสู้กับขีปนาวุธพิสัยใกล้ พิสัยกลางและพิสัยไกลในระดับความสูงต่ำ เช่นเดียวกับทั้งไอเอิร์นโดม เดวิดส์สลิงจะมุ่งเน้นสกัดขีปนาวุธที่เป็นภัยคุกคามต่อพื้นที่ที่มีประชากรหนาแน่นเท่านั้น

นอกจากการสกัดกั้นขีปนาวุธแล้ว เดวิดส์สลิงยังถูกออกแบบมาเพื่อต่อสู้กับเครื่องบิน โดรน และขีปนาวุธร่อน ขีปนาวุธแต่ละลูกมีราคาประมาณ 1 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 33 ล้านบาท)

ในเดือน พ.ค. 2023 ระบบป้องกัน เดวิดส์สลิงเป็นหนึ่งในระบบที่ใช้ตอบโต้การโจมตีของกลุ่มญิฮาดอิสลามปาเลสไตน์ (Palestinian Islamic Jihad) ซึ่งเป็นกลุ่มติดอาวุธในฉนวนกาซา ที่ยิงจรวดมากกว่า 1,100 ลูก อิสราเอลระบุว่าสามารถสกัดจรวดได้ถึง 96% ของจรวดที่เป็นภัยคุกคาม

ระบบแอร์โรว์ทำงานอย่างไร ?

ระบบป้องกันขีปนาวุธแอร์โรว์ 2 (Arrow 2) ถูกออกแบบมาเพื่อต่อสู้กับขีปนาวุธแบบทิ้งตัวพิสัยใกล้และกลาง ขณะที่กำลังบินผ่านชั้นบรรยากาศชั้นบน ประมาณ 50 กิโลเมตรเหนือพื้นโลก การพัฒนาระบบนี้เริ่มต้นขึ้นหลังจากสงครามอ่าวเปอร์เชียครั้งแรกในปี 1991 เมื่ออิรักยิงขีปนาวุธสกั๊ด (Scud) ที่ผลิตโดยสหภาพโซเวียตเข้าใส่อิสราเอล ระบบนี้เริ่มใช้งานในปี 2000

แอร์โรว์ 2 สามารถตรวจจับขีปนาวุธจากระยะ 500 กิโลเมตร และสามารถสกัดกั้นได้ในระยะค่อนข้างสั้น สูงสุดถึง 100 กิโลเมตรจากจุดปล่อย ขีปนาวุธของระบบนี้เดินทางด้วยความเร็วเก้าเท่าของความเร็วเสียง และสามารถยิงได้พร้อมกันสูงสุดถึง 14 เป้าหมาย ในปี 2017 มีรายงานว่า แอร์โรว์ 2 ถูกใช้ในการสกัดขีปนาวุธจากซีเรียเป็นครั้งแรก

แอร์โรว์ 3 (Arrow 3) ซึ่งเริ่มใช้งานครั้งแรกในปี 2017 ถูกออกแบบมาเพื่อสกัดกั้นขีปนาวุธแบบทิ้งต้วพิสัยไกลขณะที่กำลังเดินทางในจุดสูงสุดของวิถีโค้ง ซึ่งอยู่นอกชั้นบรรยากาศโลก มีระยะทำการ 2,400 กิโลเมตร

แอร์โรว์ 3 ถูกใช้ครั้งแรกในการรบในปี 2023 เพื่อตอบโต้ขีปนาวุธวิถีโค้งที่กลุ่มกบฏฮูตีในเยเมนยิงใส่เมืองเอลัต เมืองชายฝั่งทางใต้ของอิสราเอล

ระบบแอร์โรว์ 3 พัฒนาโดยบริษัท Israel Aerospace Industries ซึ่งเป็นรัฐวิสาหกิจของอิสราเอล โดยได้รับความช่วยเหลือจากบริษัท Boeing ของสหรัฐฯ ระบบป้องกันขีปนาวุธของอิสราเอลทั้งหมดถูกใช้ในการตอบโต้การโจมตีครั้งใหญ่ของอิหร่านด้วยโดรนและขีปนาวุธในเดือน เม.ย. 2024 กองทัพอิสราเอลพร้อมด้วยเครื่องบินรบจากสหรัฐฯ สหราชอาณาจักร และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ยิงสกัดขีปนาวุธอิหร่านได้ 300 ลูก