ท่าทีอิหร่านเป็นอย่างไร เมื่อฮิซบอลเลาะห์ถูกอิสราเอลโจมตีต่อเนื่อง

กลุ่มผู้มีแนวคิดอนุรักษ์นิยมหัวแข็งจํานวนมากในอิหร่านเริ่มไม่สบายใจ เนื่องจากยังไม่มีการดําเนินการใด ๆ ขณะที่อิสราเอลมุ่งเป้าการโจมตีไปที่กลุ่มติดอาวุธฮิซบอลเลาะห์ชาวเลบานอน ซึ่งถือเป็นพันธมิตรที่ใกล้ชิดและยาวนานที่สุดของอิหร่าน

ในตอนที่ประธานาธิบดีมาซูด เปเซซเคียน ของอิหร่าน กล่าวสุนทรพจน์ที่สมัชชาใหญ่องค์การสหประชาชาติเมื่อวันอังคารที่ผ่านมา เขาวิพากษ์วิจารณ์สงครามของอิสราเอลในฉนวนกาซา พร้อมกับเตือนว่าการโจมตีเลบานอนยังไม่ใช่คำตอบ

แต่นายเปเซชเคียน ซึ่งได้รับเลือกตั้งเป็นผู้นำอิหร่านเมื่อเดือน ก.ค. ได้ใช้น้ําเสียงที่ประนีประนอมมากกว่ารุ่นก่อนที่แข็งกร้าว โดยหลีกเลี่ยงวาทกรรมเกี่ยวกับการทําลายล้างศัตรูตัวฉกาจของสาธารณรัฐอิสลาม

“เราแสวงหาสันติภาพเพื่อคนทุกคนและไม่มีเจตนาที่จะขัดแย้งกับประเทศใด ๆ ” เขากล่าว

เขายังแสดงความพร้อมของรัฐบาลที่จะกลับมาเจรจานิวเคลียร์กับมหาอํานาจตะวันตก โดยกล่าวว่า “เราพร้อมที่จะมีส่วนร่วมกับผู้เข้าร่วมข้อตกลงนิวเคลียร์ปี 2015”

เจ้าหน้าที่อาวุโสของอิหร่านคนอื่น ๆ และผู้บัญชาการของกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิหร่าน (Islamic Revolution Guard Corps - IRGC) ก็ดูเหมือนจะมีท่าทีอดทนอดกลั้นอย่างผิดปกติ เมื่อแสดงความตั้งใจที่จะแก้แค้นอิสราเอลสำหรับการกระทําต่อประเทศของพวกเขา และพันธมิตรหลักอย่างกลุ่มฮามาสและกลุ่มฮิซบอลเลาะห์

ทั้งนี้ ที่ผ่านมาอิหร่านได้สนับสนุนอาวุธ ให้ทุนสนับสนุน รวมทั้งฝึกกลุ่มติดอาวุธทั้งสองกลุ่ม แต่ผู้นําอิหร่านหลายคนต่างพึ่งพากลุ่มฮิซบอลเลาะห์เพื่อเป็นตัวยับยั้งที่สําคัญในการป้องกันการโจมตีโดยตรงจากอิสราเอล

การสนับสนุนจากอิหร่านมีความสําคัญต่อการเปลี่ยนแปลงของฮิซบอลเลาะห์ให้เป็นกองกําลังติดอาวุธที่ทรงพลังที่สุดของเลบานอน และยังเป็นผู้เล่นทางการเมืองนับตั้งแต่ IRGC ช่วยก่อตั้งกลุ่มนี้ในปี 1980

นอกจากนี้ อิหร่านยังเป็นผู้จัดส่งอาวุธรายสำคัญ ซึ่งทำให้กลุ่มฮิซบอลเลาะห์สามารถต่อกรกับอิสราเอลได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งขีปนาวุธและโดรนขั้นสูง และก่อนหน้านี้สหรัฐฯ ได้กล่าวหาว่า อิหร่านยังให้เงินทุนสนับสนุนกลุ่มดังกล่าวมากถึง 700 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อปี หรือราว 22,600 ล้านบาท

เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว นายมอจตาบา อามานี เอกอัครราชทูตอิหร่านประจําเลบานอนได้รับบาดเจ็บสาหัสเมื่อเพจเจอร์ของเขาระเบิดเมื่อสัปดาห์ที่แล้วที่สถานทูตในกรุงเบรุต เพจเจอร์และวิทยุสื่อสารวอล์คกี้ทอล์คกี้อีกหลายพันเครื่องที่ใช้โดยสมาชิกฮิซบอลเลาะห์ก็เกิดระเบิดในการโจมตีสองครั้งที่คร่าชีวิตผู้คนไปทั้งหมด 39 คน

อิหร่านกล่าวโทษอิสราเอล แต่ไม่ได้ขู่ว่าจะตอบโต้ต่อสาธารณะในทันที

ในทางตรงกันข้าม เมื่ออิสราเอลโจมตีสถานกงสุลอิหร่านในกรุงดามัสกัสของซีเรียในเดือน เม.ย. ที่ผ่านมา และสังหารผู้บัญชาการหน่วยรบพิเศษคุดส์ (Quds) ระดับสูง 8 คน ซึ่งเป็นกองกำลังในสังกัดกองกําลัง IRGC อิหร่านกลับตอบโต้อย่างรวดเร็วด้วยการยิงโดรนและขีปนาวุธหลายร้อยลําไปยังอิสราเอล

อิหร่านยังสาบานว่า จะตอบโต้หลังจากกล่าวโทษอิสราเอลในการลอบสังหาร นายอิสมาอิล ฮานิเยห์ ผู้นําทางการเมืองของกลุ่มฮามาสในกรุงเตหะรานเมื่อปลายเดือน ก.ค. ที่ผ่านมา แม้ว่ายังไม่มีแถลงการณ์ใด ๆ ออกมาระบุว่าดำเนินการอะไรไปแล้วบ้าง

อดีตผู้บัญชาการ IRGC บอกกับบีบีซีว่า การขู่อิสราเอลอย่างซ้ำ ๆ โดยไม่มีมาตรการตามมา กําลังทําลายความน่าเชื่อถือของกองกําลังนี้ในหมู่ผู้สนับสนุนภายในอิหร่าน และกลุ่มตัวแทนในต่างประเทศด้วย

เมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา ประธานาธิบดีเปเซซเคียน บอกกับสมาชิกสื่อของสหรัฐฯ ในนครนิวยอร์กว่า อิสราเอลกําลังพยายามดึงอิหร่านเข้าสู่สงคราม

“อิหร่านพร้อมที่จะคลี่คลายความตึงเครียดกับอิสราเอลและวางอาวุธ หากอิสราเอลทําเช่นเดียวกัน” เขายืนยัน

กลุ่มอนุรักษ์นิยมหัวแข็งบางคนที่ใกล้ชิดกับ อยาตอลเลาะห์ คาเมเนอี ผู้นําสูงสุดของอิหร่านวิพากษ์วิจารณ์ประธานาธิบดีที่พูดถึงการลดความตึงเครียดกับอิสราเอล โดยยืนยันว่าเขาควรตระหนักถึงจุดยืนของเขา และหลีกเลี่ยงการให้สัมภาษณ์สด

ประธานาธิบดีเปเซซเคียน มีกําหนดจัดงานแถลงข่าวในนิวยอร์กในวันพุธที่ผ่านมา แต่ถูกยกเลิกในภายหลัง ยังไม่ชัดเจนว่าเขาถูกบังคับให้ยกเลิก เพราะความคิดเห็นของเขาหรือไม่

ส่วนในอิหร่าน อํานาจอยู่ในมือของ อยาตอลเลาะห์ คาเมเนอี และกองกำลัง IRGC พวกเขาเป็นผู้ตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ที่สําคัญ ไม่ใช่ประธานาธิบดี

เป็นที่น่าสังเกตว่า อยาตอลเลาะห์ คาเมเนอี ไม่ได้กล่าวถึงแผนการตอบโต้ใด ๆ หรือประกาศว่าจะคุกคามต่ออิสราเอล ซึ่งค่อนข้างผิดปกติสําหรับเขา เมื่อเขาต้องกล่าวสุนทรพจน์ต่อทหารผ่านศึกเมื่อวันพุธที่ผ่านมา

นายบารัก ราวิด นักข่าวชาวอิสราเอลจากเว็บไซต์ข่าว Axios ของสหรัฐฯ รายงานเมื่อวันอังคารว่า เจ้าหน้าที่อิสราเอลสองคนและนักการทูตตะวันตกระบุว่า กลุ่มฮิซบอลเลาะห์กําลังเรียกร้องให้อิหร่านเข้ามาช่วยเหลือโดยโจมตีอิสราเอล เจ้าหน้าที่อิสราเอลอ้างว่า อิหร่านได้บอกฮิซบอลเลาะห์ว่า "ยังไม่ใช่เวลาถูกต้อง" ตามคํากล่าวของราวิด

เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว พิธีกรรายการโทรทัศน์ทางอินเทอร์เน็ตของอิหร่านชื่อว่า เมย์ดาน (Maydan) ซึ่งเป็นที่ทราบกันดีว่ามีความสัมพันธ์กับกองกำลัง IRGC อ้างถึงแหล่งข่าวกรองอิหร่านที่อ้างว่าอิสราเอลได้ "ดําเนินปฏิบัติการพิเศษเมื่อเดือนที่แล้ว และสังหารสมาชิกกองกำลัง IRGC รวมทั้งได้ขโมยเอกสารไป"

เขายืนยันว่า สื่อมวลชนอิหร่านถูกห้ามไม่ให้รายงานเหตุการณ์ซึ่งถูกกล่าวหาว่าเกิดขึ้นภายในอิหร่าน และทางการกําลังพยายามควบคุมการรายงานข่าวนี้

เพื่อตอบสนองต่อการกล่าวอ้างดังกล่าว ทางสํานักข่าว Tasnim ซึ่งมีส่วนเชื่อมโยงกับกอง IRGC ได้ออกมาปฏิเสธสิ่งที่รายงานดังกล่าวอ้างถึง

อย่างไรก็ตาม อิหร่านพบว่า ตัวเองอยู่ในสถานการณ์ที่ล่อแหลม และยังมีความกังวลว่า การโจมตีอิสราเอลอาจกระตุ้นการตอบสนองทางทหารของสหรัฐฯ และลากประเทศเข้าสู่ความขัดแย้งที่กว้างขึ้น

ด้วยเศรษฐกิจอ่อนแอเนื่องจากมาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจของสหรัฐฯ ประกอบกับความไม่สงบในประเทศอย่างต่อเนื่อง การโจมตีที่อาจเกิดขึ้นของสหรัฐฯ ต่อกองกำลัง IRGC อาจทําให้เครื่องมือรักษาความปลอดภัยของระบอบการปกครองอ่อนแอลง ซึ่งอาจทําให้ฝ่ายตรงข้ามชาวอิหร่านกล้าลุกฮือขึ้นมาต่อต้านรัฐบาลอีกครั้ง

อย่างไรก็ตาม หากอิหร่านละเว้นจากการแทรกแซงโดยตรงในความขัดแย้งของกลุ่มฮิซบอลเลาะห์กับอิสราเอล ก็เสี่ยงที่จะส่งสัญญาณไปยังกองกําลังติดอาวุธพันธมิตรอื่น ๆ ในภูมิภาคว่า ในช่วงวิกฤต อิหร่านอาจให้ความสําคัญกับการอยู่รอดและผลประโยชน์ของตนเองมากกว่าของพวกเขา ซึ่งสิ่งนี้อาจทําให้อิทธิพลและพันธมิตรของอิหร่านทั่วทั้งภูมิภาคอ่อนแอลง