การสังหารผู้นำฮามาสจะทำให้สงครามอิสราเอล-กาซา ขยายวงหรือไม่

กลุ่มฮามาสออกแถลงการณ์ว่า นายอิสมาอิล ฮานิเยห์ หัวหน้าฝ่ายการเมืองของขบวนการฮามาส ถูกสังหารในกรุงเตหะรานของอิหร่าน จากการบุกสังหารของอิสราเอล

แถลงการณ์ที่เผยแพร่ออกมาในช่วงเช้าวันพุธ (31 ก.ค.) ระบุว่า นายอิสมาอิล ฮานิเยห์ ถูกสังหารในที่พำนักของเขาที่กรุงเตหะรานระหว่างที่กำลังไปร่วมพิธีสาบานเข้ารับตำแหน่งของนายมาซูด เปเซชเคียน ประธานาธิบดีคนใหม่ของอิหร่านเมื่อวันอังคารที่ผ่านมา

แถลงการณ์ของฮามาส องค์กรของปาเลสไตน์ที่ควบคุมฉนวนกาซา ระบุว่า ผู้นำฮามาส "ถูกสังหารในการบุกจู่โจมของขบวนการไซออนิสต์ที่ทรยศ"

“ขบวนการฮามาสขอไว้อาลัยต่อชาวปาเลสไตน์ผู้ยิ่งใหญ่ของเรา ไว้อาลัยต่อประชาคมอาหรับและชาติอิสลาม และต่อประชาชนที่มีเสรีภาพทุกคนในโลก” แถลงการณ์ของฮามาสระบุ

ทางด้านอิสราเอลยังไม่ได้ออกมาชี้แจงต่อเนื้อหาที่กลุ่มฮามาสแถลงการณ์แต่อย่างไร

ทางด้านนายนาสเซอร์ คานาอานี โฆษกกระทรวงการต่างประเทศของอิหร่าน ได้ออกมาแสดงความเสียใจต่อการตายของนายฮานิเยห์ และได้ยกย่องเขาว่าคือ “นักรบที่น่าภูมิใจ” พร้อมระบุว่าเลือดของฮานิเยห์ที่หลั่งไหล “จะไม่สูญเปล่า”

โฆษกกระทรวงการต่างประเทศของอิหร่าน ระบุด้วยว่า อิหร่านกำลังสอบสวนเหตุดังกล่าว แต่การตายของเขาจะยิ่ง “เพิ่มความแข็งแกร่งให้กับความผูกพันที่ลึกซึ้งและไม่สามารถทำลายได้” ระหว่างอิหร่านและปาเลสไตน์

ผู้นำฮามาสส่วนใหญ่มักจะเก็บตัวไม่เปิดเผยต่อสาธารณะ ในขณะที่คนอื่น ๆ ใช้เวลาส่วนใหญ่ในช่วงชีวิตเพื่อหลีกเลี่ยงการพยายามลอบสังหารโดยอิสราเอล

หลังการโจมตีอิสราเอลของฮามาสเมื่อวันที่ 7 ต.ค. 2023 ซึ่งทำให้มีผู้เสียชีวิต 1,200 คน และตัวประกันถูกจับตัวไปหลายร้อยคน บรรดาผู้นำอิสราเอลได้ประกาศว่าจะ "บดขยี้และทำลายฮามาส"

เชื่อว่ามีผู้นำกลุ่มฮามาสหลายคนถูกอิสราเอลสังหารนับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา รวมถึงนายซาเลห์ อัล อารูรี รองผู้นำฝ่ายการเมืองของกลุ่มฮามาส และนายมาร์วาน อิซซา รองผู้บัญชาการปีกทหารของฮามาส

ส่วนครอบครัวของนายฮานิเยห์ ลูกชายของเขา 3 คน และหลานอีก 4 คน ได้ถูกสังหารจากการโจมตีทางอากาศของอิสราเอลที่ฉนวนกาซาเมื่อเดือน เม.ย. ที่ผ่านมา

อิสมาอิล ฮานิเยห์ คือใคร

อิสมาอิล ฮานิเยห์ ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางว่า เป็นผู้นำของกลุ่มฮามาส และเป็นสมาชิกคนสำคัญของขบวนการมาตั้งแต่ปี 1980

ทั้งนี้ ชื่อเต็มของเขา คือ อิสมาอิล อับเดล ซาเลม อัล ฮานิเยห์ มีชื่อเล่นว่า “อัล อับด์” เกิดในค่ายผู้ลี้ภัยชาวปาเลสไตน์ ต่อมาในปี 1989 ทางการอิสราเอลสั่งคุมขังเขาเป็นเวลาสามปี และในปี 1992 ได้สั่งเนรเทศเขากับผู้นำฮามาสคนอื่น ๆ ให้ไปอยู่ในดินแดนไร้ผู้ครอบครอง (no man’s land) ระหว่างอิสราเอลและเลบานอนเป็นเวลาหนึ่งปีเต็ม ซึ่งเขาต้องใช้ชีวิตที่นั่นด้วยความยากลำบากและเสี่ยงตายหลายครั้ง

เขาเคยรอดชีวิตจากการพยายามลอบสังหารอิสราเอลมาแล้วครั้งหนึ่งเมื่อปี 2003 พร้อมกับผู้ก่อตั้งกลุ่มฮามาส

ในช่วงปี 2006 นายฮานิเยห์ได้ขึ้นดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีขององค์การบริหารปาเลสไตน์ แต่เพียงหนึ่งปีต่อมา เขาถูกขับออกจากตำแหน่งโดยนายมาห์มูด อับบาส ประธานองค์การบริหารรัฐปาเลสไตน์ในตอนนั้น เนื่องจากกองพัน อิซ อัลดิน อัลคัสซัม บุกเข้ายึดครองฉนวนกาซาและขับไล่กลุ่มฟาตาห์ของอับบาสออกไป ทำให้เกิดการสู้รบนองเลือดที่ยาวนานถึงหนึ่งสัปดาห์

เขาได้รับการแต่งตั้งให้เป็นหัวหน้าฝ่ายการเมืองของขบวนการฮามาสในปี 2017 ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา และกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ได้ขึ้นบัญชีให้เขาเป็นผู้ก่อการร้ายในปี 2018

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เขาใช้ชีวิตไป ๆ มา ๆ ระหว่างตุรกีและกาตาร์

นายฮานิเยห์ ยังเป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการเจรจาข้อตกลงหยุดยิงในฉนวนกาซา

การสังหารอิสมาอิล ฮานิเยห์ เป็นพัฒนาการที่อันตราย

นายฮิวโก บาเชกา ผู้สื่อข่าวบีบีซีประจำภูมิภาคตะวันออกกลาง ซึ่งปักหลักอยู่กรุงเบรุตของเลบานอน ชี้ว่าการสังหารนายฮานิเยห์ ในกรุงเตหะราน ซึ่งเขากำลังไปเข้าร่วมพิธีสาบานตนประธานาธิบดีคนใหม่ของอิหร่านเป็นพัฒนาการที่ "สำคัญและอันตราย" ที่จะรื้อฟื้นความหวาดวิตกว่าความรุนแรงจะยกระดับขึ้นไปทั่วทั้งภูมิภาคตะวันออกกลาง

ขบวนการฮามาสระบุว่า นายฮานิเยห์ ถูกอิสราเอลสังหาร ขณะที่อิสราเอลยังไม่ได้ให้ความเห็นใด ๆ

เหตุการณ์ที่ผู้นำฮามาสรายนี้ถูกสังหารเกิดขึ้นเพียงไม่กี่ชั่วโมงหลังจากอิสราเอล เปิดปฏิบัติการโจมตีในกรุงเบรุตของเลบานอน โดยพุ่งเป้าโจมตีฐานทางการทหารสำคัญที่อิหร่านหนุนหลังและกลุ่มฮิซบอลเลาะห์

กองทัพอิสราเอลอ้างว่าได้สังหาร นายฟูอัด ชูกร์ ผู้บัญชาการทหารระดับสูงที่เป็นมือขวาของผู้นำกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ อย่างไรก็ตาม กลุ่มฮิซบอลเลาะห์ยังไม่ได้ออกมาชี้แจงต่อเหตุดังกล่าว

ยังไม่แน่ชัดว่า กลุ่มฮิซบอลเลาะห์ซึ่งมีจรวดและขีปนาวุธราว 150,000 ลูก จะตอบโต้อย่างไร แต่การที่บุคคลระดับสูงของขบวนการตกเป็นเป้าในฐานที่มั่นของตัวเอง อาจถูกมองว่าเป็นการยั่วยุที่มากเกิน และปฏิกิริยาโต้ตอบกลับคืนก็แทบจะหลีกเลี่ยงไม่ได้

จนถึงขณะนี้เหตุรุนแรงส่วนใหญ่ระหว่างอิสราเอลและกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ กินพื้นที่ยาวขึ้นบริเวณชายแดนระหว่างเลบานอนและอิสราเอล แต่มีความหวาดกลัวว่าการสู้รบจะยกระดับรุนแรงขึ้นกลายเป็นความขัดแย้งครั้งใหญ่ และเกี่ยวพันกับกลุ่มติดอาวุธอื่น ๆ ที่อิหร่านหนุนหลังอยู่ในตะวันออกกลาง

จนถึงตอนนี้ ทั้งอิสราเอลและฮิซบอลเลาะห์ ได้ชี้ให้เห็นว่าพวกเขาต่างก็ไม่เต็มใจที่จะถูกดึงเข้าสู่สงครามเต็มรูปแบบ ซึ่งอาจส่งผลร้ายแรงต่อเลบานอน อิสราเอล และภูมิภาคโดยรวม

ผู้เชี่ยวชาญอังกฤษมองการสังหารผู้นำฮามาสช่วยให้อิสราเอลหาทางลงได้

ลอร์ด ปีเตอร์ ริกเกตต์ส อดีตที่ปรึกษาฝ่ายความมั่นคงของสหราชอาณาจักร วิเคราะห์ว่า การลอบสังหารนายฮานิเยห์เป็น “การแสดงถึงความสามารถของอิสราเอลในการแทรกซึมเข้าถึงทั่วทั้งภูมิภาคได้อย่างทรงพลัง”

แม้ว่าอิสราเอลยังไม่ออกมาให้ความเห็นใด ๆ แต่ก่อนหน้านี้เคยประกาศว่าจะกำจัดเหล่าผู้นำของขบวนการฮามาส

นายริกเกตต์ส ระบุว่า มันทำให้อิสราเอลมี “พื้นที่ทางการเมืองที่จะค่อย ๆ เริ่มลดระดับปฏิบัติการในฉนวนกาซา เพราะ (นายเบนจามิน เนทันยาฮู นายกรัฐมนตรีอิสราเอล) สามารถพูดได้ว่า เขาได้กำจัดอำนาจการนำของนายฮานิเยห์ได้แล้ว”

อย่างไรก็ตาม นายริกเกตต์ส กล่าวว่า “ยังคงเป็นช่วงเวลาที่อันตรายอย่างมากสำหรับภูมิภาคตะวันออกกลาง เพราะฮามาสไม่มีแนวโน้มที่จะต้องการเจรจาหยุดยิง”