ฮิซบอลเลาะห์ อิสราเอล และที่ราบสูงโกลัน: เกิดอะไรขึ้นและทำไมถึงเป็นเช่นนี้ ?

การโจมตีสนามเด็กเล่นที่ที่ราบสูงโกลันซึ่งถูกยึดครองโดยอิสราเอลอย่างร้ายแรงได้ยกระดับความกลัวอย่างรวดเร็ว ในการเกิดสงครามครั้งใหม่ในภูมิภาคนี้

อิสราเอลกล่าวว่า กลุ่มนักรบฮิซบอลเลาะห์ซึ่งมีฐานที่มั่นอยู่ในเขตเลบานอนอยู่เบื้องหลังการโจมตีครั้งนี้ แม้ว่ากลุ่มดังกล่าวจะปฏิเสธการกล่าวหาดังกล่าว

เกิดอะไรขึ้นในการโจมตีที่ที่ราบสูงโกลัน?

ในเย็นวันเสาร์ที่ 27 ก.ค. เกิดระเบิดขึ้นในสนามเด็กเล่นในเมืองมัจดาล ชามส์ คร่าชีวิตเด็กและเยาวชน 12 คนจากชุมชนชนกลุ่มน้อยดรูซ

นี่เป็นเหตุการณ์ที่มีผู้เสียชีวิตมากที่สุดในหรือรอบ ๆ ชายแดนอิสราเอลกับเลบานอนนับตั้งแต่ความขัดแย้งระหว่างอิสราเอลและฮิซบอลเลาะห์ทวีความรุนแรงขึ้นในเดือน ต.ค.

การโจมตีครั้งนี้ ซึ่งมีเหยื่อเป็นเยาวชนสร้างความโกรธและความตกตะลึงในอิสราเอลและทั่วโลก

อิสราเอลกล่าวว่า ฮิซบอลเลาะห์เป็นโจมตีด้วยจรวดที่ผลิตในอิหร่าน ซึ่งถูกยิงจากระยะใกล้ในเลบานอน สหรัฐฯ ก็กล่าวหาว่า ฮิซบอลเลาะห์อยู่เบื้องหลังเหตุการโจมตีครั้งนี้เช่นเดียวกัน

อย่างไรก็ตาม กลุ่มฮิซบอลเลาะห์ได้ปฏิเสธการมีส่วนเกี่ยวข้องอย่างหนักแน่น

ฮิซบอลเลาะห์คือใคร ?

ฮิซบอลเลาะห์เป็นขบวนการทางการเมืองและกองกำลังติดอาวุธที่มีอำนาจอย่างมากในเลบานอน ซึ่งเป็นประเทศเพื่อนบ้านทางเหนือของอิสราเอล

กองกำลังทหารของฮิซบอลเลาะห์เป็นหนึ่งในกองกำลังที่ทรงอิทธิพลที่สุดในภูมิภาค โดยมีกำลังติดอาวุธที่มีขีปนาวุธและจรวดถึง 200,000 ลูก รวมทั้งโดรนโจมตีอีกด้วย ฮิซบอลเลาะห์แยกออกจากกองทัพเลบานอนและมีความแข็งแกร่งมากกว่า

นอกจากนี้ ฮิซบอลเลาะห์ยังมีอิทธิพลทางการเมืองในรัฐบาลเลบานอนอย่างมาก

ขบวนการฮิซบอลเลาะห์ยึดตามศาสนาอิสลามนิกายชีอะห์ และได้รับการสนับสนุนทางการเงิน ยุทโธปกรณ์ และการฝึกฝนจากอิหร่าน ซึ่งเป็นสาธารณรัฐอิสลามนิกายชีอะห์ที่มีอิทธิพลมากที่สุดในตะวันออกกลาง

ฮิซบอลเลาะห์และผู้สนับสนุนมองว่าตนเองเป็นขบวนการต่อต้านอิสราเอลอย่างถูกกฎหมาย โดยอ้างว่าอิสราเอลยังคงยึดครองดินแดนบางส่วนของเลบานอน ฮิซบอลเลาะห์ยังสนับสนุนฮามาสและชาวปาเลสไตน์อย่างแข็งขัน และปฏิเสธสิทธิในการดำรงอยู่ของอิสราเอล

ขบวนการนี้ถูกแบนและถูกจัดเป็นองค์กรก่อการร้ายโดยชาติตะวันตก อิสราเอล ประเทศอาหรับในอ่าวเปอร์เซีย และสันนิบาตอาหรับ

ที่ราบสูงโกลันคืออะไรและทำไมอิสราเอลถึงอยู่ที่นั่น?

ที่ราบสูงโกลันเป็นพื้นที่ภูเขาหินในตะวันตกเฉียงใต้ของซีเรีย ซึ่งขยายไปทางตะวันออกเฉียงเหนือของอิสราเอล

ในสงครามตะวันออกกลางปี 1967 อิสราเอลยึดครองพื้นที่ประมาณ 1,200 ตารางกิโลเมตร ของที่ราบสูงโกลัน ซึ่งซีเรียเคยใช้โจมตีอิสราเอล

อิสราเอลได้ผนวกพื้นที่นี้ในปี 1981 แต่การกระทำนี้ไม่ได้รับการยอมรับจากประชาคมระหว่างประเทศส่วนใหญ่ จนกระทั่งในปี 2019 รัฐบาลทรัมป์ได้ยอมรับอธิปไตยของอิสราเอลเหนือที่ราบสูงโกลัน ซึ่งเป็นการฉีกนโยบายของสหรัฐฯ ที่ดำเนินมานานหลายทศวรรษ

ซีเรียกล่าวว่าที่ดินนี้เป็นของตนเองเสมอมาและสาบานว่าจะทวงคืนดินแดนดังกล่าว ขณะที่อิสราเอลกล่าวว่าที่ราบสูงโกลันมีความสำคัญต่อการป้องกันประเทศและจะคงอยู่ในมือของตนตลอดไป

ปัจจุบัน มีชาวยิวประมาณ 20,000 คนอาศัยอยู่ในที่ราบสูงโกลัน ซึ่งยังเป็นที่ตั้งของฐานทัพและจุดฟังการณ์ของอิสราเอล การตั้งถิ่นฐานเหล่านี้ถือว่าผิดกฎหมายภายใต้กฎหมายระหว่างประเทศ แม้ว่าอิสราเอลจะโต้แย้งก็ตาม

ชาวดรูซคือใคร ?

ชาวดรูซเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่พูดภาษาอาหรับและยังเป็นกลุ่มทางศาสนา ซึ่งส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในเลบานอน อิสราเอล จอร์แดน และซีเรีย โดยส่วนหนึ่งของชุมชนนี้อาศัยอยู่บนที่ราบสูงโกลันมานานหลายศตวรรษ

ชาวดรูซที่อยู่บนที่ราบสูงโกลันเปลี่ยนจากการอยู่ภายใต้การปกครองของซีเรียมาเป็นการปกครองของอิสราเอลในเดือน มิ.ย. 1967 เมื่ออิสราเอลยึดครองพื้นที่ส่วนใหญ่ของที่ราบสูงนี้ ในจำนวนเมืองสำคัญสี่แห่ง มัจดาล ชามส์ เป็นเมืองใหญ่ที่สุดที่มีชาวดรูซอาศัยอยู่เป็นส่วนใหญ่

อิสราเอลเสนอให้สัญชาติแก่ผู้อยู่อาศัยทั้งหมดในที่ราบสูงโกลัน แม้ว่าหลายคนเลือกที่จะรักษาความภักดีต่อซีเรีย ประมาณ 20% ของชาวดรูซประมาณ 21,000 คนที่อาศัยอยู่ในปัจจุบันได้รับหรือสืบทอดสัญชาติอิสราเอล ผู้ที่ยังคงมีสัญชาติซีเรียจะมีสถานะเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ในอิสราเอล โดยมีสิทธิส่วนใหญ่เช่นเดียวกับพลเมืองอิสราเอล ยกเว้นสิทธิในการลงคะแนนเสียง

นอกเหนือจากที่ราบสูงโกลันที่ถูกยึดครอง ยังมีชาวดรูซที่เป็นพลเมืองอิสราเอลเต็มตัวประมาณ 110,000 คน ซึ่งพวกเขาเป็นชุมชนที่ไม่ใช่ชาวยิวที่ใหญ่ที่สุดที่รับใช้ในกองกำลังป้องกันประเทศอิสราเอล (IDF) ตามข้อบังคับการเกณฑ์ทหารของประเทศ

มีชาวดรูซประมาณหนึ่งล้านคนทั่วโลก แม้ว่าประมาณการอาจแตกต่างกันไป ศาสนาของพวกเขาเป็นสาขาหนึ่งของอิสลามนิกายชีอะห์ แต่เป็นศาสนาที่มีแนวทางปฏิบัติและความเชื่อเฉพาะตัว

เหตุใดฮิซบอลเลาะห์มีโอกาศยิงโจมตีที่ราบสูงโกลัน ?

ฮิซบอลเลาะห์ยิงเป้าหมายในอิสราเอลในวันถัดจากที่อิสราเอลถูกโจมตีโดยฮามาสทางตอนใต้เมื่อวันที่ 7 ต.ค. ฮิซบอลเลาะห์กล่าวว่าการกระทำดังกล่าวเป็นการแสดงความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันกับชาวปาเลสไตน์

ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา ทั้งสองฝ่ายได้ยิงปะทะกันอย่างสม่ำเสมอทุกวัน ทำให้ผู้คนหลายพันคนในเลบานอนและอิสราเอลต้องหลบหนีออกจากบ้านเพื่อเอาตัวรอด

เจ้าหน้าที่ความมั่นคงของอิสราเอลกล่าวว่าจรวดที่คร่าชีวิตเยาวชนเป็นส่วนหนึ่งของการยิงชุดใหญ่ที่โจมตีหลายสถานที่บนที่ราบสูงโกลันซึ่งถูกยึดครอง โดยเกิดขึ้นหลังจากการโจมตีของอิสราเอลที่สังหารนักรบฮิซบอลเลาะห์สี่คนในภาคใต้ของเลบานอน

การโจมตีส่วนใหญ่ของฮิซบอลเลาะห์ตั้งแต่วันที่ 8 ต.ค. ได้โจมตีทางตอนเหนือของอิสราเอล โดยมีการโจมตีที่ราบสูงโกลันน้อยกว่า แต่ฮิซบอลเลาะห์ได้โจมตีตำแหน่งทางทหารของอิสราเอลซ้ำ ๆ บนส่วนหนึ่งของที่ราบสูงโกลันที่เรียกว่า ชีบา ฟาร์ม/ภูเขาดอฟ ซึ่งอยู่ห่างจากเมืองมัจดาล ชามส์เพียงไม่กี่ไมล์

ฮิซบอลเลาะห์อาจคำนวณว่าปฏิกิริยาระหว่างประเทศต่อการโจมตีพื้นที่ที่ถือว่าอยู่ภายใต้การยึดครองของอิสราเอลจะค่อนข้างไม่หนักหนานัก ในขณะที่ยังคงได้กดดันรัฐบาลและกองทัพอิสราเอลซึ่งกำลังต่อสู้ในสงครามที่ฉนวนกาซา

ความสัมพันธ์ระหว่างฮิซบอลเลาะห์และสงครามในกาซาเป็นอย่างไร ?

ฮิซบอลเลาะห์สนับสนุนกลุ่มฮามาส ซึ่งอยู่ในสงครามกับอิสราเอลตั้งแต่วันที่ 7 ต.ค. เมื่อกลุ่มติดอาวุธฮามาสโจมตีอิสราเอลอย่างไม่เคยมีมาก่อน ทำให้มีผู้เสียชีวิตประมาณ 1,200 คน และจับตัวประกัน 251 คนกลับไปยังกาซา

ฮิซบอลเลาะห์เปิดแนวรบที่สองแบบจำกัดพื้นที่ในทางเหนือของอิสราเอลในวันถัดมาและทั้งสองฝ่ายได้ยิงปะทะกันตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

ฮามาสและฮิซบอลเลาะห์ได้รับการสนับสนุนจากอิหร่าน (แม้ว่าฮามาสจะเป็นกลุ่มมุสลิมสุหนี่และฮิซบอลเลาะห์เป็นกลุ่มชีอะห์) ทั้งสองเป็นส่วนหนึ่งของสิ่งที่อิหร่านเรียกว่า "กลุ่มอักษะแห่งการต่อต้าน" (axis of resistance) ซึ่งเป็นพันธมิตรที่จับมือกันแบบหลวม ๆ ของกลุ่มที่มีแนวคิดเดียวกันที่ได้รับการสนับสนุนจากอิหร่านทั่วตะวันออกกลาง ซึ่งปฏิบัติการต่อต้านอิสราเอลและพันธมิตรหลักของอิสราเอลในภูมิภาค นั่นคือ สหรัฐอเมริกา

ฮิซบอลเลาะห์ไม่ได้เข้าไปมีส่วนร่วมโดยตรงในสงครามที่กาซา และกล่าวว่าจะหยุดยิงใส่อิสราเอลหากมีการหยุดยิงระหว่างอิสราเอลและฮามาส