เทียบกำลังทางทหาร อิหร่าน-อิสราเอล ใครมีมากกว่าใคร

การโจมตีอิสราเอลด้วยจรวดมิสไซล์และโดรนของอิหร่านเมื่อคืนวันที่ 13 เม.ย. ได้ทำให้เกิดความกังวลว่าจะนำไปสู่สงครามระดับภูมิภาคในตะวันออกกลาง แม้ว่าจะไม่ได้มีผู้เสียชีวิตมากอย่างมีนัยสำคัญในอิสราเอล แต่การยิงโดรนและจรวดมากกว่า 300 ลำ/ลูก ก็ได้แสดงให้เห็นถึงความสามารถของอิหร่านในการโจมตีจากระยะไกล

สถานการณ์ถือว่าตึงเครียดเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ เมื่อเทียบกับช่วงก่อนหน้านี้ที่ทั้งสองชาติใช้สงครามตัวแทน ซึ่งกลุ่มติดอาวุธที่เป็นพันธมิตรกับอิหร่านโจมตีอิสราเอล ในขณะที่การโจมตีไปยังเป้าหมายที่เชื่อมโยงกับอิหร่านก็ถูกกล่าวหาว่าเป็นฝีมือของอิสราเอล

อิสราเอลกำลังติดพันกับสงครามในกาซา และยังต้องเผชิญการต่อสู้ข้ามพรมแดนที่หนักขึ้นจากกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอน ดังนั้นหากสถานการณ์กับอิหร่านยกระดับขึ้น ก็อาจเป็นความเสี่ยงต่ออิสราเอลได้

พันโท เฮอร์เซ ฮาเลวี เสนาธิการทหารของกองทัพอิสราเอล บอกก่อนหน้านี้ว่า อิสราเอลจะตอบโต้การโจมตีของอิหร่านเมื่อวันเสาร์ แต่ไม่ได้ให้รายละเอียดเพิ่มเติม

ในขณะเดียวกัน รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศของอิหร่าน นายอาลี บักเฮรี คานี ก็บอกกับสถานีโทรทัศน์ของทางการอิหร่านว่า หากอิสราเอลโจมตีมา อิหร่านจะโต้ตอบกลับไปในเวลาหลักวินาที ไม่ใช่หลายชั่วโมง

ฝ่ายไหนมีแต้มต่อ

บีบีซีพยายามตอบคำถามนี้โดยใช้แหล่งข้อมูลที่ระบุด้านล่าง แม้ว่าแต่ละประเทศอาจมีแสนยานุภาพทางการทหารอื่น ๆ ที่ซ่อนเอาไว้อีกก็ตาม

สถาบันนานาชาติเพื่อการศึกษายุทธศาสตร์ (International Institute for Strategic Studies: IISS) ได้เปรียบเทียบแสนยานุภาพทางการทหารของกองทัพทั้งสองประเทศ โดยใช้วิธีประเมินที่หลากหลายเพื่อให้ได้ผลลัพธ์ใกล้เคียงความจริงที่สุดเท่าที่จะทำได้

องค์กรอื่น ๆ เช่น สถาบันวิจัยสันติภาพนานาชาติสต็อกโฮล์ม (Stockholm International Peace Research Institute) ได้ทำการประเมินเรื่องนี้เช่นกัน แต่ความแม่นยำในการประเมินก็แตกต่างกันไป เนื่องจากหลายประเทศไม่ได้เปิดเผยข้อมูลในเรื่องนี้

อย่างไรก็ตาม นิโคลัส มาร์ช จากสถาบันวิจัยสันติภาพออสโล (Peace Research Institute Oslo: PRIO) บอกว่าการประเมินของ IISS ถือว่าได้รับความเชื่อถืออย่างกว้างขวางในการประเมินความแข็งแกร่งทางการทหารของประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก

IISS ระบุว่า อิสราเอลมีงบด้านกลาโหมสูงกว่าอิหร่าน และทำให้อิสราเอลมีความแข็งแกร่งอย่างมากไม่ว่าจะต้องเผชิญหน้ากับความขัดแย้งใด

IISS บอกว่า งบด้านกลาโหมของอิหร่านอยู่ที่ประมาณ 7,400 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในปี 2022 และ 2023 ในขณะที่อิสราเอลมีงบด้านกลาโหมมากกว่านั้นเกินเท่าตัวที่กว่า 19,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สัดส่วนงบด้านการป้องกันประเทศเมื่อเทียบกับจีดีพีของอิสราเอล ก็มากกว่าของอิหร่านเท่าตัว

ความได้เปรียบด้านเทคโนโลยี

ข้อมูลจาก IISS แสดงให้เห็นว่าอิสราเอลมีเครื่องบินรบ 340 ลำ ที่พร้อมเข้าสู่การสู้รบ นี่ทำให้อิสราเอลมีความได้เปรียบในการโจมตีทางอากาศ

ในบรรดาเครื่องบินรบเหล่านี้ มีทั้งเครื่องบินเอฟ-15 ที่สามารถโจมตีระยะไกลได้ เครื่องบินเอฟ-35 ที่ล้ำสมัยและสามารถหลบการตรวจจับของเรดาร์ได้ รวมถึงเฮลิคอปเตอร์เพื่อการรบ

IISS ประเมินว่าอิหร่านมีเครื่องบินรบประมาณ 320 ลำ แต่เครื่องบินเจ็ทหลายลำถูกผลิตและใช้งานมาตั้งแต่ทศวรรษที่ 1960 ทั้งเครื่องบินเอฟ-4, เอฟ-5 และเอฟ-14 โดยลำหลังสุดเป็นเครื่องบินรุ่นที่โด่งดังที่ปรากฏอยู่ในภาพยนตร์เรื่อง Top Gun ในปี 1986 นำแสดงโดย ทอม ครูซ

นิโคลัส มาร์ช จาก PRIO บอกว่า มันไม่ชัดเจนนักว่าเครื่องบินเก่า ๆ เหล่านี้กี่ลำที่ยังสามารถขึ้นบินได้ เนื่องจากการหาอะไหล่มาซ่อมเครื่องบินเก่าเหล่านี้เป็นเรื่องยากมาก

ไอเอิร์นโดมและระบบแอร์โรว์

แกนกลางของระบบป้องกันของอิสราเอลคือไอเอิร์นโดมและระบบแอร์โรว์

อูซี รูบิน วิศวกรจรวดมิสไซล์ คือผู้ก่อตั้งองค์กรป้องกันมิสไซล์อิสราเอล ซึ่งอยู่ภายใต้กระทรวงกลาโหมของอิสราเอล

ตอนนี้เขาเป็นนักวิจัยอาวุโสอยู่ที่สถาบันเพื่อยุทธศาสตร์และความมั่นคงเยรูซาเล็ม เขาบอกกับบีบีซีว่า เขารู้สึก "ปลอดภัย" เมื่อเห็นระบบไอเอิร์นโดมและพันธมิตรนานาชาติช่วยกันทำลายจรวดมิสไซล์และโดรนที่อิหร่านยิงมาเมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมาจนเกือบหมด

"ผมรู้สึกพอใจและมีความสุขอย่างมาก... มันใช้งานได้ผลอย่างยิ่งกับจรวดและโดรนที่ถูกยิงมา มันเป็นระบบป้องกันมิสไซล์วิถีใกล้ มันแตกต่างจากระบบป้องกันอื่น ๆ"

อิหร่านอยู่ห่างจากอิสราเอลแค่ไหน

อิสราเอลอยู่ห่างจากอิหร่านมากกว่า 2,100 กิโลเมตร จรวดมิสไซล์จึงเป็นอาวุธหลักที่อิหร่านจะใช้โจมตีไปถึงประเทศอิสราเอลได้

อิหร่านถือว่ามีจรวดมิสไซล์ในครอบครองมากที่สุดและหลากหลายที่สุดในตะวันออกกลาง

ในปี 2022 นายพลเคนเนธ แมคแคนซี จากกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ บอกว่าอิหร่านมีขีปนาวุธในครอบครอง "มากกว่า 3,000 ลูก"

ทั้งนี้ จากข้อมูลของโครงการป้องกันมิสไซล์ CSIS อิสราเอลส่งออกมิสไซล์ไปยังหลายประเทศ

จรวดมิสไซล์และโดรนของอิหร่าน

อิหร่านได้มุ่งพัฒนาจรวดมิสไซล์และโดรนของตัวเองอย่างมาก นับตั้งแต่สงครามกับประเทศเพื่อนบ้านอย่างอิรัก ในช่วงปี 1980-1988

อิหร่านได้พัฒนาจรวดมิสไซล์และโดรนทั้งวิถีใกล้และไกล โดยจำนวนหนึ่งถูกยิงไปยังอิสราเอลเมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมาด้วย

นักวิเคราะห์ที่ศึกษาจรวดมิสไซล์ที่ยิงโดยกลุ่มกบฏฮูตีไปยังซาอุดีอาระเบีย ได้ข้อสรุปว่าจรวดมิสไซล์ดังกล่าวผลิตขึ้นในประเทศอิหร่าน

"ลงโทษ" ผ่านการโจมตีระยะไกล

ทิม รีปลีย์ บรรณาธิการของ Defence Eye ซึ่งเป็นเว็บไซต์รวบรวมความเคลื่อนไหวและบทวิเคราะห์ในวงการความมั่นคงและการทหาร บอกว่าไม่น่าเป็นไปได้ที่อิสราเอลจะทำการรบทางบกกับอิหร่าน "สิ่งที่อิสราเอลได้เปรียบมากที่สุดคือแสนยานุภาพทางอากาศและอาวุธนำวิถี ดังนั้นอิสราเอลจึงมีศักยภาพที่จะทำการโจมตีทางอากาศไปยังเป้าหมายในอิหร่าน"

ริปลีย์ บอกว่า สิ่งที่น่าจะเกิดขึ้นคือ อิสราเอลจะสังหารเจ้าหน้าที่และทำลายโครงสร้างพื้นฐานที่เกี่ยวกับน้ำมันของอิหร่าน โดยใช้การโจมตีทางอากาศ

"แก่นของเรื่องนี้คือ 'การลงโทษ' ผู้นำทางการเมืองและกองทัพอิสราเอลใช้คำดังกล่าวตลอดเวลา มันเป็นส่วนหนึ่งของปรัชญาของพวกเขา ว่าพวกเขาจะต้องทำให้ฝ่ายตรงข้ามได้รับความเจ็บปวด เพื่อให้ศัตรูคิดให้ดีก่อนต่อต้านอิสราเอล"

ในอดีต เจ้าหน้าที่ทางการทหารและบุคคลสำคัญของอิหร่านเคยถูกสังหารด้วยการโจมตีทางอากาศมาก่อน นี่รวมถึงการโจมตีสถานกงสุลของอิหร่านในซีเรียเมื่อวันที่ 1 เม.ย. ด้วย ซึ่งเป็นต้นเหตุที่ทำให้อิหร่านต้องโจมตีอิสราเอล

อย่างไรก็ตาม อิสราเอลไม่ได้ออกมาแสดงความรับผิดชอบว่าเป็นผู้อยู่เบื้องหลังการโจมตีดังกล่าว หรือการโจมตีครั้งอื่น ๆ ที่พุ่งเป้าไปที่เจ้าหน้าที่ระดับสูงของอิหร่าน แต่อิสราเอลก็ไม่เคยปฏิเสธว่าไม่ได้เป็นผู้กระทำเช่นกัน

กองทัพเรือ

กองทัพเรือที่ล้าสมัยของอิหร่านมีเรือราว 220 ลำ ในขณะที่อิสราเอลมีกองเรือประมาณ 60 ลำ ตามข้อมูลในรายงานของ IISS

การโจมตีทางไซเบอร์

อิสราเอลจะสูญเสียมากกว่าอิหร่าน หากมีการโจมตีทางไซเบอร์

ระบบป้องกันของอิหร่านล้าสมัยกว่าระบบป้องกันของอิสราเอล ดังนั้นการโจมตีทางไซเบอร์ไปยังกองทัพอิสราเอลจะสร้างความเสียหายได้มากกว่า

สำนักอำนวยการไซเบอร์แห่งชาติของรัฐบาลอิสราเอล บอกว่า "ความถี่ของการโจมตีทางไซเบอร์นั้นมีมากกว่าที่ผ่านมา มากกว่าอย่างน้อยสามเท่า และยังโจมตีอิสราเอลในทุกภาคส่วน การร่วมมือกันระหว่างอิหร่านและฮิซบอลเลาะห์เพิ่มขึ้นในช่วงสงคราม"

มีรายงานว่าเกิดเหตุโจมตีทางไซเบอร์ไปยังอิสราเอลกว่า 3,380 ครั้ง ในช่วงระหว่างวันที่ 7 ต.ค. ถึงสิ้นปี 2023

ภัยคุกคามนิวเคลียร์

เป็นที่สันนิษฐานกันว่าอิสราเอลมีอาวุธนิวเคลียร์เป็นของตัวเอง แต่เลือกที่จะใช้นโยบายไม่เปิดเผยว่ามีอาวุธนิวเคลียร์ในครอบครองหรือไม่

ส่วนอิหร่าน เชื่อว่าขณะนี้ยังไม่มีอาวุธนิวเคลียร์ และอิหร่านเองก็ปฏิเสธว่าตนไม่ได้พยายามจะใช้โปรแกรมพัฒนานิวเคลียร์สำหรับจุดประสงค์อื่น เพื่อพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์

ภูมิศาสตร์และประชากร

อิหร่านเป็นประเทศที่มีขนาดใหญ่กว่าอิสราเอลมาก และมีประชากรเกือบ 89 ล้านคน มากกว่าอิสราเอลที่มีประชากรไม่ถึง 10 ล้านคน

อิหร่านยังมีทหารประจำการมากกว่าอิสราเอลหลายเท่า โดยอิหร่านมีทหารประจำการมากกว่า 600,000 นาย ส่วนอิสราเอลมีเพียง 170,000 นาย ตามข้อมูลของ IISS

อิสราเอลจะตอบโต้ได้อย่างไรบ้าง

กลุ่มติดอาวุธที่อิหร่านให้การสนับสนุนซึ่งอยู่ในประเทศเพื่อนบ้าน มักโจมตีเป้าหมายที่เกี่ยวข้องกับอิสราเอลอยู่เสมอ โดยกลุ่มติดอาวุธเหล่านี้อาจตกเป็นเป้าหมายการตอบโต้ของอิสราเอลได้

เจเรมี บินนี ผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงในตะวันออกลาง เชื่อว่าอิสราเอลคงจะไม่แก้แค้นในทันที "เป็นไปได้ว่า อิสราเอลมีทางเลือกที่หลากหลายหากพวกเขาต้องการที่จะแก้แค้น อย่างเช่นการโจมตีเป้าหมายในเลบานอนหรือซีเรีย"

เบนนีกังขากับข้อเสนอแนะว่าอาจเกิดสงครามเต็มรูปแบบขึ้น "กองทัพบกจะไม่ได้ต่อสู้ กองทัพเรือก็เช่นกัน ทั้งอิหร่านและอิสราเอลอยู่ห่างไกลจากกันและกันมาก"

"เรากำลังได้เห็นสถานการณ์ที่ทั้งสองฝั่งมีความสามารถในการโจมตีระยะไกล และต้องต่อสู้กับระบบป้องกันการโจมตีทางอากาศของอีกฝั่ง เราได้เห็นสถานการณ์เช่นนี้แล้วหนึ่งครั้งเมื่อการโจมตีระยะไกลของอิหร่านปะทะกับระบบป้องกันของอิสราเอลเมื่อวันเสาร์และวันอาทิตย์"

เขาบอกว่า อิสราเอลต้องละเมิดน่านฟ้าของหลายประเทศ ไม่ว่าจะเป็น ซีเรีย จอร์แดน และอิรัก หากต้องการโจมตีทางอากาศไปยังอิหร่าน

อย่างไรก็ตาม อิสราเอลมีสายลับที่มีประสบการณ์ ที่สามารถทำภารกิจลับในอิหร่านได้ด้วย

ไพ่ของอิหร่าน

ทาริก สุไลมาน ผู้เชี่ยวชาญด้านตะวันออกกลาง บอกกับบีบีซีภาษาเออร์ดูว่า เขาเชื่อว่าไม่มีโอกาสที่สงครามครั้งนี้จะยกระดับและรุนแรงขึ้น

แต่เขาก็เตือนด้วยว่า มีสมาชิกที่สนับสนุนการทำสงครามอยู่ในรัฐสภาและคณะรัฐมนตรีของอิสราเอล และพวกเขาเหล่านั้นก็กดดันให้นายกรัฐมนตรีของอิสราเอลต้องทำอะไรสักอย่าง "เมื่อใดก็ตามที่เนทันยาฮูรู้สึกว่าตัวเองตกอยู่ในความไม่มั่นคงทางการเมือง เขาสามารถหยิบเรื่องอิหร่านมาใช้ได้ทันที"

โพลสำรวจโดยมหาวิทยาลัยฮีบรูวในอิสราเอลพบว่า เกือบสามในสี่ของสาธารณชนอิสราเอลต่อต้านการโจมตีตอบโต้อิหร่าน หากการโจมตีดังกล่าวทำให้ความร่วมมือด้านความมั่นคงของอิหร่านกับชาติพันธมิตรอ่อนแอลง

มหาวิทยาลัยที่ทำโพลดังกล่าวระบุว่า การสำรวจครั้งนี้จัดทำขึ้นระหว่างวันที่ 14-15 เม.ย. ทางอินเทอร์เน็ตและโทรศัพท์ และมีกลุ่มตัวอย่างทั้งเพศชายและเพศหญิง 1,466 คน และมีตัวแทนจากทั้งชาวอิสราเอล ชาวยิว และชาวอาหรับ