อิหร่านโจมตีอิสราเอล: เรารู้อะไรบ้าง ?

นี่คือครั้งแรกในประวัติศาสตร์ที่อิหร่านเปิดฉากโจมตีไปยังดินแดนของอิสราเอล

ช่วงกลางดึกของคืนวันเสาร์ที่ผ่านมา เสียงสัญญาณเตือนภัยดังระงมไปทั่วอิสราเอล พลเมืองต่างได้รับคำแนะนำให้หาที่หลบภัย ท่ามกลางเสียงระเบิดที่เกิดขึ้นเมื่อระบบป้องกันทางอากาศถูกใช้งาน

การสกัดกั้นทำให้ท้องฟ้ายามค่ำคืนสว่างวาบในหลายพื้นที่ทั่วประเทศ โดยพบว่าทั้งโดรนและขีปนาวุธจำนวนมากต่างถูกยิงจนตกโดยพันธมิตรของอิสราเอล ก่อนที่พวกมันจะเข้าถึงดินแดนของอิสราเอล

มีอย่างน้อย 9 ประเทศ ที่เข้ามาข้องเกี่ยวกับการยกระดับทางการทหารครั้งนี้ โดยขีปนาวุธส่วนหนึ่งถูกยิงออกมาจากอิหร่าน อิรัก ซีเรีย และเยเมน ขณะที่อิสราเอล สหรัฐอเมริกา ฝรั่งเศส และจอร์แดน ร่วมกันสกัดกั้นขีปนาวุธเหล่านี้

มีการใช้โดรน ขีปนาวุธร่อน และขีปนาวุธนำวิถี

กองทัพอิสราเอลกล่าวเมื่อวันอาทิตย์ว่า อิหร่านยิงโดรนและขีปนาวุธมากกว่า 300 ลำ/ลูก มายังอิสราเอล

การโจมตีประกอบไปด้วยโดรน 170 ลำ ขีปนาวุธร่อน (cruise missiles) อีก 30 ลูก ซึ่งทั้งหมดนั้นไม่สามารถเข้ามายังดินแดนของอิสราเอลได้ นอกจากนี้ ยังมีการยิงขีปนาวุธนำวิถี (ballistic missiles) อีก 110 ลูก โดยในจำนวนนี้ มีเพียงเล็กน้อยที่สามารถทะลวงเข้ามายังดินแดนของอิสราเอลได้ จากการกล่าวอ้างของ พล.ร.ต. แดเนียล ฮาการี โฆษกกองกำลังป้องกันอิสราเอลหรือไอดีเอฟ (Israel Defence Force-IDF) ผ่านช่องโทรทัศน์ของรัฐบาล ซึ่งบีบีซีไม่สามารถตรวจสอบข้อมูลดังกล่าวได้อย่างอิสระ

ระยะทางจากอิหร่านมาถึงอิสราเอลที่สั้นที่สุดมีระยะทางประมาณ 1,000 กิโลเมตร ข้ามผ่านอิรัก ซีเรีย และจอร์แดน

การโจมตีที่กระหน่ำมาจากหลายประเทศ

ทางกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิหร่านหรือไออาร์จีซี (Iran's Revolutionary Guards Corps-IRGC) ออกมาระบุว่าพวกเขาเป็นคนปล่อยโดรนและขีปนาวุธเมื่อคืนวันเสาร์ที่ผ่านมา

แหล่งข่าวด้านความมั่นคงชาวอิรักบอกกับรอยเตอร์ว่า ทิศทางการยิงขีปนาวุธนั้น พบว่ามันถูกยิงข้ามอิรักไปยังทิศทางของอิสราเอล

IRGC กล่าวว่าขีปนาวุธนำวิถีถูกยิงออกไปราว ๆ หนึ่งชั่วโมงหลังจากที่ปล่อยโดรนซึ่งเคลื่อนที่ได้ช้ากว่าออกไปแล้ว เพื่อให้การโจมตีอิสราเอลทั้งหมดเกิดขึ้นในเวลาใกล้เคียงกัน

กระทรวงกลาโหมของสหรัฐฯ ระบุว่า กองกำลังของสหรัฐฯ สามารถสกัดกั้นขีปนาวุธและโดรนได้หลายสิบลูก/ลำ ที่ถูกปล่อยออกมาจากอิหร่าน อิรัก ซีเรีย และเยเมน

ด้านฮิซบอลเลาะห์ ซึ่งเป็นองค์กรทางการเมือง สังคม และการทหารของมุสลิมนิกายชีอะห์ ในเลบานอน ซึ่งมีอิหร่านเป็นผู้หนุนหลัง กล่าวว่า พวกเขายิงจรวดออกไปสองลูก โดยพุ่งเป้าไปที่ฐานทัพของอิสราเอลในพื้นที่ยึดครองที่ราบสูงโกลัน ซึ่งเป็นที่ราบที่อิสราเอลได้ผนวกจากซีเรียในความเคลื่อนไหวที่ไม่ได้รับการยอมรับจากประชาคมระหว่างประเทศส่วนใหญ่

โฆษกไอดีเอฟอ้างอิสราเอลและชาติพันธมิตรสามารถสกัดกั้นโดรนและขีปนาวุธได้เกือบทั้งหมด

พล.ร.ต. ฮาการี อ้างว่าพวกเขาสามารถสกัดกั้นขีปนาวุธที่ยิงมาได้เกือบ 99% ทั้งที่สกัดกั้นได้นอกน่านฟ้าอิสราเอลและภายในประเทศ

ขีปนาวุธเหล่านี้รวมไปถึงโดรนและขีปนาวุธร่อนซึ่งบินเป็นแนวราบ และส่วนใหญ่เป็นขีปนาวุธนำวิถีซึ่งถูกยิงเป็นแนวโค้งเพื่อใช้แรงโน้มถ่วงในการเร่งให้ถึงความเร็วสูงสุด

ด้านนายโจ ไบเดน ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา ระบุในแถลงการณ์ว่า กองกำลังสหรัฐฯ "ช่วยอิสราเอลสกัดโดรนและขีปนาวุธที่อิหร่านยิงมาได้เกือบทั้งหมด" โดยเขากล่าวว่า สหรัฐฯ ได้เคลื่อนย้ายเครื่องบินและเรือรบไปยังภูมิภาคนี้ ก่อนจะเกิดเหตุโจมตีที่ไม่เคยมีมาก่อน

กองกำลังสหรัฐฯ จากฐานทัพลับในภูมิภาค ยิงสกัดโดรนของอิหร่านหลายลำตกเหนือพื้นที่ภาคใต้ของซีเรีย บริเวณชายแดนติดกับจอร์แดน ตามรายงานของแหล่งข่าวความมั่นคงกับรอยเตอร์

เครื่องบินขับไล่ไทฟูนของกองทัพอากาศอังกฤษ (RAF) ก็ถูกส่งมาเพื่อสกัดโดรนเช่นกัน โดยบินผ่านน่านฟ้าอิรักและซีเรีย แต่ไม่ได้บินเหนืออิสราเอล

จอร์แดนซึ่งมีสนธิสัญญาสันติภาพกับอิสราเอล แต่เคยวิพากษ์วิจารณ์การสู้รบของอิสราเอลกับกลุ่มฮามาสในกาซาอย่างหนัก ได้ทำการสกัดวัตถุบินที่รุกล้ำน่านฟ้าเพื่อความปลอดภัยของพลเมือง จากแถลงการณ์ของคณะรัฐมนตรีจอร์แดน

กองทัพอิสราเอลเผยว่า ฝรั่งเศสให้การสนับสนุนการลาดตระเวนน่านฟ้า แต่ยังไม่ชัดเจนว่าพวกเขาได้ยิงสกัดโดรนหรือขีปนาวุธใด ๆ บ้าง

มีขีปนาวุธจำนวนมากแค่ไหนที่หลุดรอดเข้ามาโจมตีอิสราเอลได้ ?

ผู้สื่อข่าวประจำกรุงเยรูซาเล็มของบีบีซีรายงานว่า พวกเขาได้ยินเสียงสัญญาณเตือนภัยทางอากาศ และเห็นระบบป้องกันภัยทางอากาศไอเอิร์นโดมของอิสราเอลทำงาน โดยระบบนี้ใช้เรดาร์ติดตามจรวด และมันสามารถจำแนกความแตกต่างระหว่างจรวดที่คาดว่าจะโจมตีพื้นที่ที่มีประชากรหนาแน่นกับพื้นที่ที่ไม่มีประชากรอาศัย

ขีปนาวุธสกัดกั้น (interceptor missiles) จะถูกยิงเพื่อสกัดเฉพาะจรวดที่คาดว่าจะโจมตีพื้นที่ที่มีประชากรอาศัยเท่านั้น

พล.ร.ต.ฮาการี กล่าวว่า จรวดบางลูกสามารถหลุดรอดผ่านระบบป้องกันภัยทางอากาศ และเข้ามาโจมตีดินแดนของอิสราเอล

เขาอ้างว่าขีปนาวุธหนึ่งในนั้น "สร้างความเสียหายเล็กน้อยมาก" ต่อฐานทัพอากาศเนวาทิม ซึ่งตั้งอยู่ในทะเลทรายเนเกฟทางภาคใต้ของอิสราเอล โดย พล.ร.ต.ฮาการี บอกว่า ฐานทัพดังกล่าว "ยังคงใช้งานได้"

ขณะที่ สำนักข่าว IRNA ของอิหร่าน รายงานว่า การโจมตีครั้งนี้สร้าง "ความเสียหายอย่างหนัก" ให้กับฐานทัพอากาศ

ด้าน พล.ร.ต.ฮาการี บอกว่า มีผู้ได้รับบาดเจ็บทั้งหมด 12 คนในอิสราเอล ในจำนวนนี้มีเด็กหญิงชาวอาหรับเบดูอิน วัย 7 ขวบ จากชุมชนใกล้เมืองอาราด ทางใต้ของอิสราเอล ซึ่งได้รับรายงานว่าได้รับบาดเจ็บจากสะเก็ดระเบิด หลังโดรนของอิหร่านถูกยิงสกัดกั้นกลางอากาศ ขณะนี้เธอกำลังพักรักษาตัวอยู่ในห้องไอซียู

ทางการจอร์แดนยังรายงานว่า สะเก็ดระเบิดบางส่วนตกลงบนดินแดนของตนเอง "โดยไม่ก่อให้เกิดความเสียหายร้ายแรงหรือมีพลเมืองได้รับบาดเจ็บ"

ขีดความสามารถทางทหารของอิหร่านและอิสราเอล

อิหร่านมีขนาดใหญ่กว่าหากเทียบในทางภูมิศาสตร์ และมีประชากรเกือบ 90 ล้านคน ซึ่งมากกว่าอิสราเอลเกือบ 10 เท่า แต่สิ่งนี้ไม่ได้บ่งชี้อานุภาพทางทหาร

อิหร่านลงทุนในขีปนาวุธและโดรนอย่างมาก มีคลังแสงขนาดใหญ่เป็นของตัวเอง และยังจัดหาอาวุธให้กับตัวแทนหรือพันธมิตร เช่น กลุ่มฮูติในเยเมนและฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอน

สิ่งที่อิหร่านไม่มีคือระบบป้องกันภัยทางอากาศอันทันสมัยและเครื่องบินขับไล่ แต่เชื่อกันว่ารัสเซียร่วมมือกับอิหร่านเพื่อพัฒนาสิ่งเหล่านั้น เพื่อแลกกับการสนับสนุนทางทหารของเตหะรานที่มอบให้มอสโกในการทำสงครามของรัสเซียในยูเครน โดยอิหร่านจัดหาโดรนโจมตีชาเฮดให้กับรัสเซีย และมีรายงานว่ารัสเซียเองก็พยายามตั้งโรงงานผลิตอาวุธของตัวเอง

ในทางตรงกันข้าม อิสราเอลมีกองทัพอากาศที่ทันสมัยที่สุดแห่งหนึ่งของโลก ตามรายงานของ IISS ระบุว่าอิสราเอลมีเครื่องบินไอพ่นอย่างน้อย 14 ฝูง รวมถึง F-15, F-16 และเครื่องบินล่องหน F-35 รุ่นใหม่ล่าสุด นอกจากนี้อิสราเอลยังมีประสบการณ์การโจมตีลึกเข้าไปในดินแดนที่ไม่เป็นมิตรมาก่อน

อิหร่านและอิสราเอลมีนิวเคลียร์หรือไม่

อิสราเอลถูกสันนิษฐานว่ามีอาวุธนิวเคลียร์เป็นของตนเอง แต่ยังมีนโยบายแสดงเจตนาอันคลุมเครือ

อิหร่านไม่มีอาวุธนิวเคลียร์และปฏิเสธว่ากำลังพยายามใช้โครงการนิวเคลียร์สำหรับพลเรือนของตนเอง เพื่อพัฒนาเป็นรัฐติดอาวุธนิวเคลียร์

เมื่อปีที่แล้ว หน่วยงานเฝ้าระวังด้านนิวเคลียร์ระดับโลกพบอนุภาคยูเรเนียมที่มีค่าความบริสุทธิ์มากถึง 83.7% ซึ่งใกล้เคียงกับเกรดอาวุธมาก โดยพบมันในชั้นใต้ดินของโรงงานนิวเคลียร์ฟอร์โดว์ และทางอิหร่านบอกว่า “เป็นความผันผวนที่ไม่ได้ตั้งใจ” ให้แร่ยูเรเนียมมีความบริสุทธิ์ขนาดนั้น

อิหร่านเสริมสมรรถนะยูเรเนียมให้บริสุทธิ์มากกว่า 60% อย่างเปิดเผยมานแล้วกว่า 2 ปี ซึ่งเป็นการละเมิดข้อตกลงนิวเคลียร์ปี 2015 กับประเทศมหาอำนาจของโลก

อย่างไรก็ตาม ข้อตกลงดังกล่าวใกล้ล่มสลายอยู่แล้ว นับตั้งแต่นายโดนัล ทรัมป์ อดีตประธานาธิบดีของสหรัฐ ถอนตัวเพียงฝ่ายเดียวและกลับมาใช้มาตรการคว่ำบาตรอิหร่านอีกครั้งในปี 2018 ซึ่งอิสราเอลได้คัดค้านข้อตกลงนิวเคลียร์ตั้งแต่แรกด้วย

เกิดอะไรขึ้นตอนนี้ ?

ช่องโทรทัศน์ Channel 12 ของอิสราเอล อ้างแหล่งข่าวระดับสูงที่ไม่เปิดเผยชื่อว่า อิสราเอลจะมีการตอบโต้ "อย่างหนักหน่วง" ต่อการโจมตีครั้งนี้

แม้ว่าน่านฟ้าของอิสราเอลจะเปิดให้ใช้งานอีกครั้ง เช่นเดียวกับประเทศเพื่อนบ้าน แต่โยอาฟ กัลแลนต์ รัฐมนตรีกลาโหมอิสราเอล กล่าวว่า การเผชิญหน้ากับอิหร่าน "ยังไม่จบสิ้น"

ขณะเดียวกัน พล.ต.โมฮัมหมัด บาเกนี เสนาธิการกองทัพอิหร่านกล่าวกับสถานีโทรทัศน์ของรัฐบาล เตือนอิสราเอลว่าการตอบโต้ของอิหร่านนั้น "จะรุนแรงกว่าปฏิบัติการทางทหารเมื่อคืนนี้มาก" หากอิสราเอลตอบโต้อิหร่าน

เขากล่าวว่า ฐานทัพสหรัฐฯ จะถูกโจมตีด้วยเช่นกัน หากสหรัฐฯ เข้าร่วมในการตอบโต้ของอิสราเอล

ฮุสเซน ซาลามี ผู้บัญชาการกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิหร่าน ยังกล่าวอีกว่า รัฐบาลอิหร่านจะตอบโต้การโจมตีใด ๆ ของอิสราเอล ที่หวังโจมตีผลประโยชน์ บุคลากร หรือพลเมืองของอิหร่าน

สภาความมั่นคงแห่งสหประชาชาติมีกำหนดประชุมในเวลาประมาณ 20.00 น. ตามเวลามาตรฐานสากล (GMT) เพื่อหารือเกี่ยวกับวิกฤติล่าสุดนี้ ตามคำร้องขอของอิสราเอล

ประธานาธิบดีไบเดนกล่าวว่า เขาจะประชุมกับผู้นำของกลุ่มประเทศอุตสาหกรรมชั้นนำ 7 ประเทศ (G7) ในวันอาทิตย์นี้ เพื่อประสานงาน "การตอบโต้ทางการทูตอย่างเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน" ต่อการโจมตี "อย่างอุกอาจ" ของอิหร่าน