การสังหารผู้นำฮิซบอลเลาะห์ส่งผลสะเทือนต่ออิหร่านอย่างไร

Worshippers after Friday prayers on 27 September 2024 in the Iranian capital, Tehran, wave Hezbollah flags in front of a portrait of Hezbollah Secretary General Hassan Nasrallah, during an anti-Israel protest to condemn Israel's military attack on Lebanon

ที่มาของภาพ, Getty Images

คำบรรยายภาพ, ผู้ประท้วงในกรุงเตหะรานโบกธงฮิซบอลเลาะห์ ที่ด้านหน้าภาพของฮัสซัน นัสรัลเลาะห์ เลขาธิการกลุ่มฮิซบอลเลาะห์
    • Author, จิยาร์ กอล
    • Role, บีบีซีแผนกภาษาเปอร์เซีย

เมื่อคืนวันศุกร์ที่ 27 ก.ย. ที่ผ่านมา เทศบาลกรุงเตหะรานได้ติดตั้งป้ายผ้าจำนวนมากทั่วนครหลวงของอิหร่าน โดยป้ายผ้านั้นมีภาพของฮัสซัน นัสรัลเลาะห์ เลขาธิการกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ พร้อมทั้งข้อความเชิดชูเกียรติว่าเขาคือผู้นำของ “แกนนำต่อต้าน” (Axis of Resistance) ที่ต่อสู้กับอิสราเอล

การกระทำดังกล่าวชวนให้น่าสงสัยอย่างยิ่ง เพราะดูเหมือนว่าทางการอิหร่านทราบล่วงหน้าถึงข่าวมรณกรรมของนัสรัลเลาะห์ ก่อนที่กลุ่มฮิซบอลเลาะห์เองจะออกมายืนยันเสียอีก โดยทางกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ประกาศข่าวดังกล่าวในวันเสาร์ที่ 28 ก.ย. ว่านัสรัลเลาะห์ถูกสังหารระหว่างการโจมตีกรุงเบรุตโดยฝีมือของอิสราเอล ซึ่งเกิดขึ้นเพียงไม่กี่ชั่วโมงก่อนหน้านั้น

ในทันทีที่ฮิซบอลเลาะห์ประกาศยืนยันการเสียชีวิตของนัสรัลเลาะห์ สถานีโทรทัศน์ต่าง ๆ ของอิหร่านรีบรายงานข่าวทันที โดยแต่ละช่องเต็มไปด้วยภาพของนัสรัลเลาะห์ และคำกล่าวยกย่องเขาว่าเป็น “มรณสักขี” ผู้พลีชีพเพื่อการต่อต้านอิสราเอล

เจ้าหน้าที่ของทางการอิหร่านยังระบุว่า อับบาส นิลโฟรูชาน รองผู้บัญชาการยุทธการแห่งกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม ก็ถูกสังหารระหว่างการโจมตีครั้งดังกล่าวด้วย

A large banner bearing a picture of Hezbollah leader Hassan Nasrallah with writing in Farsi that reads 'Hezbollah is alive' hangs along a bridge in northern Tehran on 28 September 2024 - Israel's military said on 28 September that the fight against Hezbollah was not over after it announced the killing of Nasrallah

ที่มาของภาพ, Getty Images

คำบรรยายภาพ, ป้ายผ้าที่มีภาพของนัสรัลเลาะห์ถูกแขวนไว้ทั่วกรุงเตหะรานของอิหร่าน พร้อมทั้งมีข้อความภาษาฟาร์ซีเขียนว่า “ฮิซบอลเลาะห์ยังมีชีวิตอยู่”

ตลอดระยะเวลาหลายปีที่ผ่านมา สาธารณรัฐอิสลามอิหร่านพยายามถ่ายทอดภาพลักษณ์อันดีงามและทรงเกียรติของกลุ่มฮิซบอลเลาะห์รวมทั้งฮัสซัน นัสรัลเลาะห์ ไปยังสายตาประชาชนทั่วไป โดยบรรดาผู้บัญชาการกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามต่างอวดอ้างว่า ฮิซบอลเลาะห์นั้นคือกองกำลังที่มีความสามารถ ในการต่อสู้กับศัตรูของอิหร่านที่อยู่นอกเขตแดนของประเทศได้

หลายปีที่ผ่านมาอิหร่านได้ทุ่มงบประมาณหลายพันล้านดอลลาร์ เพื่อจัดตั้งองค์กร, ติดอาวุธ, และให้การสนับสนุนทางการเงินอื่น ๆ แก่ฮิซบอลเลาะห์ รวมทั้งกองกำลังนิกายชีอะห์หลายกลุ่มในเยเมน, อิรัก, และซีเรีย แต่ถึงกระนั้นก็ตาม ในสายตาของชาวอิหร่านจำนวนไม่น้อยในทุกวันนี้ ความเชื่อที่เคยถูกรัฐปลูกฝังมายาวนานเกี่ยวกับฮิซบอลเลาะห์เริ่มพังทลายลงแล้ว

คำบรรยายวิดีโอ, ชมวิดีโอ: วินาทีอิสราเอลโจมตีทางอากาศที่กรุงเบรุต หลังจากที่ระบุว่าได้สังหารนายฮัสซัน นัสรัลเลาะห์ ผู้นำฮิซบอลเลาะห์ เพียงไม่กี่ชั่วโมง

ในเวลาเพียง 9 วัน อิสราเอลประสบความสำเร็จในการกำจัดผู้นำของฮิซบอลเลาะห์ รวมทั้งผู้บัญชาการระดับสูงของกลุ่มเกือบทุกคน นอกจากนี้ แผนสกัดกั้นการสื่อสารผ่านอุปกรณ์อย่างเพจเจอร์และวิทยุสื่อสาร ยังทำให้สมาชิกระดับกลางของฮิซบอลเลาะห์เสียชีวิตและได้รับบาดเจ็บไปหลายพันคน หลังอุปกรณ์ดังกล่าวเกิดระเบิดขึ้น ซึ่งเหตุการณ์นี้ยังทำให้นายมอจตาบา อามานี ทูตอิหร่านประจำเลบานอนได้รับบาดเจ็บสาหัส เมื่อเพจเจอร์ของเขาเกิดระเบิดขึ้นที่สถานทูตในกรุงเบรุต เมื่อวันที่ 17 ก.ย. ที่ผ่านมา

เหตุไม่คาดฝันที่เกิดขึ้นกับทูตอิหร่าน บังเอิญประจวบเหมาะกับวันเวลาที่เกิดเหตุเพจเจอร์ของกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ระเบิดพอดี ทั้งยังเกิดเหตุวิทยุสื่อสารระเบิดในวันถัดมา ทำให้มีผู้เสียชีวิตจากเหตุการณ์ทั้งสองครั้งรวม 39 ราย และมีผู้ได้รับบาดเจ็บหลายพันคน

Mojtaba Amani at a press conference in the Iranian embassy in Beirut on 28 April 2023

ที่มาของภาพ, Getty Images

คำบรรยายภาพ, มอจตาบา อามานี ทูตอิหร่านประจำเลบานอนได้รับบาดเจ็บสาหัส เมื่อเพจเจอร์ของเขาเกิดระเบิดขึ้นที่สถานทูตในกรุงเบรุต เมื่อวันที่ 17 ก.ย. ที่ผ่านมา
A man places a portrait of Hezbollah leader Hassan Nasrallah and flowers at the site of a memorial set up outside Lebanon's embassy in Tehran, on 18 September 2024, a day after pagers exploded across Lebanon

ที่มาของภาพ, Getty Images

คำบรรยายภาพ, เมื่อวันที่ 18 ก.ย. ชายผู้หนึ่งวางดอกไม้และภาพของนัสรัลเลาะห์ที่ด้านนอกสถานทูตเลบานอนในกรุงเตหะราน เพื่อแสดงการไว้อาลัยต่อผู้เสียชีวิตจากเหตุเพจเจอร์ระเบิดที่เลบานอน

งานข่าวกรองของอิสราเอล

การมุ่งเป้าสังหารบุคคลที่เคลื่อนไหวหลบซ่อนอยู่ตลอดเวลาอย่างผู้นำฮิซบอลเลาะห์ จำเป็นต้องอาศัยการสืบหาข่าวกรองที่แม่นยำอย่างยิ่ง เพื่อให้กองทัพอากาศของอิสราเอลสามารถโจมตีสังหารได้อย่างไม่ผิดพลาด สิ่งนี้แสดงถึงความสามารถระดับสูงของหน่วยข่าวกรองอิสราเอล ซึ่งกลายมาเป็นปัญหาใหญ่ที่น่าหวั่นวิตกอย่างยิ่งสำหรับบรรดาเจ้าหน้าที่ของทางการอิหร่าน โดยเมื่อวันเสาร์ที่ 28 ก.ย. ที่ผ่านมา สำนักข่าวรอยเตอร์รายงานว่า ผู้นำสูงสุดของอิหร่านได้ย้ายที่พำนักไปยังสถานที่ที่ปลอดภัยกว่าเดิมแล้ว

ก่อนหน้านี้นักวิทยาศาสตร์ของอิหร่านผู้พัฒนาขีปนาวุธและอาวุธนิวเคลียร์หลายสิบราย ต้องเสียชีวิตไปเพราะการลอบสังหาร ส่วนสถานที่ทางยุทธศาสตร์ที่สำคัญหลายแห่งก็ถูกวางระเบิด จนทำให้อดีตเจ้าหน้าที่ทางการอิหร่านหลายคนออกมาเตือนว่า การแทรกซึมของ “มอสซาด” หรือหน่วยข่าวกรองอิสราเอลเข้ามาในระบบความมั่นคงของอิหร่านนั้น อยู่ในระดับที่น่าเป็นห่วงแล้ว

เมื่อปี 2012 อาลี ยูเนซี อดีตรัฐมนตรีผู้ดูแลงานข่าวกรองของอิหร่าน บอกว่าหน่วยข่าวกรองอิสราเอลได้แทรกซึมเข้ามาภายในหน่วยงานของรัฐแล้ว และเตือนให้ผู้นำของอิหร่านทุกคนระวังความปลอดภัยของตนเองเป็นพิเศษด้วย

ปฏิกิริยาจากผู้นำอิหร่าน

Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei speaks during a meeting with Iran's president Masoud Pezeshkian and his cabinet in Tehran, Iran, on 27 August 2024

ที่มาของภาพ, Reuters

คำบรรยายภาพ, อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน เรียกร้องให้ชาวมุสลิม “ยืนหยัดเคียงข้างชาวเลบานอนและกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ที่น่าชื่นชม ด้วยทุกวิธีการที่สามารถทำได้ เพื่อช่วยพวกเขาต่อสู้กับระบอบอันชั่วร้าย”

ดูเหมือนว่าบรรดาผู้นำของอิหร่านจะเข้าไปพัวพันกับเหตุการณ์รุนแรงในภูมิภาคอีกครั้ง เมื่อมีรายงานว่ารองผู้บัญชาการยุทธการของกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม ถูกอิสราเอลสังหารในการโจมตีทางอากาศที่กรุงเบรุตของเลบานอน เมื่อวันศุกร์ที่ 27 ก.ย. ที่ผ่านมา

แต่จนถึงบัดนี้ อิหร่านก็ยังไม่ได้ออกแถลงการณ์ที่ข่มขู่หรือระบุว่าจะแก้แค้นตอบโต้อิสราเอลอย่างเปิดเผย ซึ่งตรงกันข้ามกับสิ่งที่เกิดขึ้น เมื่อครั้งอิสราเอลโจมตีสถานทูตอิหร่านที่กรุงดามัสกัสของซีเรียเมื่อเดือนเม.ย. ที่ผ่านมา ซึ่งในตอนนั้นอิหร่านส่งโดรนโจมตีและยิงจรวดจำนวนหลายร้อยเข้าใส่อิสราเอลทันที เนื่องจากได้สูญเสียผู้บัญชาการระดับสูงของหน่วยรบพิเศษคุดส์แห่งกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม (IRGC Quds) ไปถึง 8 คน

การสงวนท่าทีโดยไม่แสดงความกราดเกรี้ยวหรือข่มขู่อิสราเอลในครั้งนี้ ถือว่าผิดปกติอย่างยิ่งสำหรับบรรดาผู้นำอิหร่าน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรณีที่ทูตอิหร่านได้รับบาดเจ็บสาหัสด้วย

อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี กล่าวว่าอย่างไร

เมื่อวันเสาร์ที่ 27 ก.ย. ที่ผ่านมา อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน ได้กล่าวสรรเสริญความแข็งแกร่งของกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ โดยไม่ได้เอ่ยถึงเรื่องที่ว่าอิหร่านจะเข้าแทรกแซง เพื่อให้การสนับสนุนต่อฮิซบอลเลาะห์หรือไม่ อย่างไรก็ตาม ผู้นำสูงสุดของอิหร่านได้กล่าวเรียกร้องให้กลุ่มประเทศอิสลามรวมตัวกันต่อต้านอิสราเอล

ความล้มเหลวของอิหร่านที่ไม่สามารถสนับสนุนฮิซบอลเลาะห์ได้อย่างแข็งขันพอในครั้งนี้ เสี่ยงที่จะส่งสัญญาณให้กองกำลังติดอาวุธอื่น ๆ ที่เป็นพันธมิตรกันในภูมิภาคและอยู่ภายใต้การสนับสนุนของอิหร่าน ได้ตระหนักถึงสัจธรรมที่ว่า เมื่อถึงช่วงเวลาวิกฤตแล้ว อิหร่านจะให้ความสำคัญกับผลประโยชน์และความอยู่รอดของตนเองก่อนเป็นอันดับแรก