జమాల్ ఖషోగ్జీ అదృశ్యం: ‘నాకేం తెలియదు’ - సౌదీ యువరాజు మొహమ్మద్ బిన్ సల్మాన్

అదృశ్యమైన సౌదీ జర్నలిస్టు జమాల్ ఖషోగ్జీకి ఏం జరిగిందో తనకు తెలియదని సౌదీ అరేబియా రాజకుమారుడు మొహమ్మద్ బిన్ సల్మాన్ చెప్పినట్లు అమెరికా అధ్యక్షుడు డోనల్డ్ ట్రంప్ తెలిపారు.

ఈ విషయంలో సౌదీ అరేబియాను నిందించటం.. ‘‘నిరపరాధి అని నిరూపణ అయ్యే వరకూ నిందితుడే’’ అన్న చందంగా ఉందని ఏపీ న్యూస్ ఏజెన్సీతో ట్రంప్ అన్నారు.

అయితే, ఖషోగ్జీని చంపేశారనడానికి మరిన్ని ఆధారాలు లభించాయని ఇస్తాంబుల్‌లోని సౌదీ కాన్సులేట్‌లో తనిఖీలు చేసిన అనంతరం టర్కీ అధికారులు వెల్లడించారు.

ఖషోగ్జీ వ్యవహారంతో సన్నిహిత మిత్రుల నుంచి కూడా సౌదీ అరేబియాపై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది.

సౌదీ నాయకత్వాన్ని విమర్శించే జర్నలిస్టు జమాల్ ఖషోగ్జీ అక్టోబర్ 2వ తేదీన సౌదీ రాయబార కార్యాలయంలోకి వెళుతూ కనిపించారు. అయితే, అతడిని తాము చంపలేదని, ఎలాంటి హాని లేకుండానే అతను తమ కార్యాలయాన్ని వదిలి వెళ్లాడని సౌదీ అరేబియా తొలుత చెప్పింది.

యువరాజు ఏమన్నారు?

సౌదీ అరేబియాలో అధికారం చెలాయించేది యువరాజేనన్నది సుస్పష్టం. ఖషోగ్జీకి ఏం జరిగినా దానికి యువరాజే జవాబుదారు అని అంతా భావిస్తున్నారు.

యువరాజు మొహమ్మద్ బిన్ తనతో ఫోన్లో మాట్లాడారని ట్రంప్ ట్వీట్ చేశారు. ‘టర్కీలోని తమ కాన్సులేట్‌లో ఏం జరిగిందో తనకు తెలియదని ఆయన స్పష్టం చేశారు’ అని ట్రంప్ పేర్కొన్నారు.

ఈ కేసుపై ఇప్పటికే దర్యాప్తు ప్రారంభించామని, దీన్ని మరింత వేగంగా విస్తరిస్తామని, సమగ్రంగా విచారణ జరిపిస్తామని, త్వరలోనే సమాధానాలు లభిస్తాయని యువరాజు చెప్పినట్లు ట్రంప్ తెలిపారు.

అమెరికా, సౌదీ అరేబియాల మధ్య సంబంధాలు సంక్షోభంలో పడటంతో అమెరికా విదేశాంగ శాఖ మంత్రి మైక్ పాంపేయోను సౌదీ అరేబియా పంపించారు ట్రంప్. ఆ నేపథ్యంలోనే ట్రంప్‌కు యువరాజు బిన్ ఫోన్ చేసి మాట్లాడారు.

జర్నలిస్టు అదృశ్యం వెనుక ఉన్నది ‘వంచకులైన హంతకులు’ అని ట్రంప్ సోమవారం అభిప్రాయపడ్డారు.

అమెరికాలో ఆందోళనల్ని మరింత పెంచే రీతిలో.. అమెరికా సౌదీ సంబంధాలకు మద్దతుగా నిలిచే ప్రముఖ రిపబ్లికన్ సెనేటర్ లిండ్సే గ్రాహం సౌదీ యువరాజును తీవ్రంగా విమర్శించారు.

యువరాజు ‘మునిగిపోతున్న నావ’ అని అభివర్ణించిన లిండ్సే.. అతను వైదొలగాల్సిందేనని మంగళవారం ఫాక్స్‌ న్యూస్‌తో చెప్పారు.

దర్యాప్తు ఎలా జరుగుతోంది?

జమాల్ ఖషోగ్జీ అదృశ్యానికి సంబంధించిన దర్యాప్తును టర్కీ ప్రభుత్వం మరింత విస్తృతం చేసింది. ఈ కేసులో ఆధారాల కోసం ఇస్తాంబుల్‌లోని సౌదీ కాన్సులేట్ జనరల్ నివాసంలో కూడా సోదాలు జరుపుతామని ప్రకటించింది.

సోమవారం నాడు టర్కీ అధికారులు మొదటిసారిగా సౌదీ కాన్సులేట్ కార్యాలయాన్ని సోదా చేశారు. ఖషోగ్జీ అక్టోబర్ 2న ఆ కార్యాలయంలోకి అడుగుపెట్టిన తరువాతే అదృశ్యమయ్యారు.

ఖషోగ్జీకి ఏం జరిగిందనే విషయంలో వాస్తవాలు వెల్లడించాలని సౌదీ అరేబియా మీద ఒత్తిడి అంతకంతకూ పెరుగుతోంది.

అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి మైక్ పాంపేయో... రియాద్ నగరంలో సౌదీ రాజు సల్మాన్‌ను కలిశారు. పాంపేయో సౌదీ పర్యటనతో ఖషోగ్జీ విషయంలో ఏం జరిగిందో వెల్లడించాలని సౌదీ అరేబియా మీద ఒత్తిడి పెరిగినట్లయింది.

రెండు వారాల క్రితం టర్కీలోని ఇస్తాంబుల్ నగరంలో ఉన్న సౌదీ అరేబియా దౌత్య కార్యాలయంలో ఖషోగ్జీ చివరిసారిగా కనిపించారు.

ఖషోగ్జీని సౌదీ ప్రభుత్వ ఏజెంట్లే హత్య చేశారని టర్కీ భావిస్తోంది. కానీ ఈ వాదనలను సౌదీ ప్రభుత్వం తీవ్రంగా ఖండించింది.

ఖషోగ్జీ అదృశ్యం వెనుక కొందరు దుర్మార్గుల హస్తం ఉందని సోమవారం అమెరికా అధ్యక్షుడు డోనల్డ్ ట్రంప్ అన్నారు. కానీ తన వాదనను బలపరిచే ఎలాంటి ఆధారాలనూ ట్రంప్ చూపలేదు.

సోమవారం రాత్రి ఇస్తాంబుల్‌లోని సౌదీ దౌత్యకార్యాలయంలో టర్కీ పోలీసులు ప్రారంభించిన సోదాలు మంగళవారం ఉదయం వరకు కొనసాగాయి. ఖషోగ్జీ అదృశ్యమైన తర్వాత ఈ కార్యాలయంలోకి టర్కీ పోలీసులు ప్రవేశించడం ఇదే తొలిసారి.

మరోవైపు, 'విచారణ సమయంలో ఖషోగ్జీ మరణించాడని, తమ అసలు ఉద్దేశం ఖషోగ్జీని అపహరించడమే కానీ హత్య చేయడం కాదు' అని అంగీకరించేందుకు సౌదీ ప్రభుత్వం ఏర్పాట్లు చేస్తోందన్న అనధికారిక వార్తలు అమెరికా మీడియాలో వస్తున్నాయి.

అరబిక్ చానెల్ అల్ జజీరా ఈ విషయమై వార్తలను ప్రసారం చేస్తూ, ఖషోగ్జీని హత్య చేశారనడానికి తగిన ఆధారాలు తమ వద్ద ఉన్నాయంటూ టర్కీ అటార్నీ జనరల్ కార్యాలయం ప్రకటించిందని తెలిపింది.

ఖషోగ్జీ అదృశ్యం వ్యవహారం కొన్ని పాశ్చాత్య దేశాలకు, సౌదీకి మధ్య ఉన్న స్నేహ సంబంధాలను ఇరుకున పెట్టింది.

అసలేం జరిగింది?

సౌదీ ప్రభుత్వం మీద విమర్శనాత్మక కథనాలు రాసే జర్నలిస్ట్ ఖషోగ్జీ అక్టోబర్ 2న ఇస్తాంబుల్‌లోని సౌదీ కాన్సులేట్ కార్యాలయంలోకి వెళ్లిన తరువాత కనిపించకుండా పోయారు.

అయితే, సౌదీ కాన్సులేట్ కార్యాలయంలో జమాల్ ఖషోగ్జీ హత్యకు గురయ్యారని నిరూపించటానికి తమ వద్ద ఆడియో, వీడియో సాక్ష్యాలు ఉన్నాయని టర్కీ భద్రతా వర్గాలు అంటున్నాయి. కానీ ఈ ఆరోపణలను సౌదీ తీవ్రంగా ఖండించింది.

ఈ నెలలో సౌదీ అరేబియాలో జరగనున్న ఒక కీలకమైన అంతర్జాతీయ సదస్సును బహిష్కరించే విషయమై ఆలోచిస్తున్నామని బ్రిటన్, అమెరికా దేశాలు వెల్లడించాయి.

''జమాల్ హత్యకు గురైనట్లైతే కేవలం ఖండనలు మాత్రమే చాలవు'' అని ఆయన పెళ్లి చేసుకోవాలనుకున్న టర్కీ మహిళ హటీస్ చెంగిజ్‌ అన్నారు. చట్టపరంగా దోషులను కఠినంగా శిక్షించాలని ఆమె కోరారు.

సౌదీ విదేశాంగ కార్యాలయంలోకి వెళుతున్న జమాల్ ఖషోగ్జీ వీడియో

సౌదీ ప్రజలేమంటున్నారు?

ఈ విషయంలో పూర్తి వివరణ ఇవ్వాలంటూ సౌదీపై రాజకీయ ఒత్తిళ్లు పెరుగుతున్నాయి. ఈ కేసులో వెంటనే దర్యాప్తును ప్రారంభించాలని సౌదీ రాజు సల్మాన్ సోమవారంనాడు ఆదేశాలు జారీ చేశారు.

''ఇస్తాంబుల్‌లోని సంయుక్త బృందాలు అందించిన సమాచారం ఆధారంగా ఖషోగ్జీ కేసులో అంతర్గత దర్యాప్తును సత్వరమే చేపట్టాలని రాజు సల్మాన్ పబ్లిక్ ప్రాసిక్యూటర్‌ను ఆదేశించినట్లు అధికారులు తెలిపారు'' అని రాయిటర్స్ వార్తా సంస్థ వెల్లడించింది.

ఖషోగ్జీ అదృశ్యం కేసులో టర్కీ పోలీసులతో కలిసి పని చేయడానికి గత వారం సౌదీ ప్రభుత్వం అంగీకరించింది. కానీ ఈ కేసులో తమపై వస్తున్న రాజకీయ, ఆర్థిక ఒత్తిళ్ల నేపథ్యంలో సౌదీ ఆగ్రహం వ్యక్తం చేసింది.

విదేశాంగ కార్యాలయంలో సోదాలు ఎలా జరిగాయి?

సోమవారం మధ్యాహ్నం సౌదీ బృందం దౌత్య కార్యాలయంలోకి ప్రవేశించిన ఒక గంట తర్వాత టర్కీ ఫోరెన్సిక్ పోలీసులు కార్యాలయంలోకి వెళ్లారు.

సౌదీ, టర్కీ సంయుక్త బృందాలు కార్యాలయంలో సోదాలు చేస్తాయని అధికారులు అప్పటికే ప్రకటించి ఉన్నారు.

తమ కార్యాలయంలో టర్కీ పోలీసులు పైపైన పరిశీలించడానికి సౌదీ గతవారంలోనే అంగీకరించింది కానీ సమగ్రంగా సోదాలు చేయడానికి మాత్రం నిరాకరించింది.

అయితే, రక్తపు అవశేషాలను పసిగట్టగలిగే 'ల్యుమినాల్' ద్రావకం వాడి సోదాలు చేయాలన్నది టర్కీ పోలీసుల ఆలోచన అని 'ది సాబా' దినపత్రిక తెలిపింది. కానీ ల్యుమినాల్‌తో సోదాలు చేశారో లేదో తెలియలేదు.

ఊహలు, ప్రశ్నలు

మచ్చలేని పాలన సాగిస్తున్న సౌదీ ప్రభుత్వంపై నిందలు మోపడానికే ఖతార్, టర్కీ దేశాలు ఈ కుట్ర పన్ని, సౌదీని ఇరుకునపెట్టాయన్న ఆరోపణలు ప్రధానంగా వినిపిస్తున్నాయి.

సౌదీకి అద్భుతమైన భవిష్యత్తును ఇవ్వగలిగిన దార్శనికుడు అని అందరూ పొగిడిన తమ 33ఏళ్ల యువరాజు మొహమ్మద్ బిన్ సల్మాన్.. ఇంత పని చేసుంటారా? అన్న ప్రశ్నలు కూడా తలెత్తుతున్నాయి.

ఇవి కూడా చదవండి

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)