పాకిస్తాన్‌ వ్యతిరేక ప్రచారానికి దిల్లీ కేంద్రంగా నకిలీ మీడియా సంస్థలు నడుస్తున్నాయా? - ఫ్యాక్ట్ చెక్

ప్రపంచవ్యాప్తంగా 65 దేశాల్లో ఓ భారతీయ నెట్‌వర్క్ పాకిస్తాన్‌కు వ్యతిరేకంగా ప్రచారం చేస్తోందని, ఇందుకోసం 265 'నకిలీ మీడియా సంస్థలు' నడుస్తున్నాయని యూరప్‌కు చెందిన ఫ్యాక్ట్ చెక్ ఎన్జీఓ డిస్‌ఇన్ఫో ల్యాబ్ అంటోంది.

ఈ నకిలీ సంస్థలన్నింటికీ దిల్లీ కేంద్రంగా పనిచేసే 'శ్రీవాస్తవ గ్రూప్'తో సంబంధాలున్నట్లు డిస్‌ఇన్ఫో తెలిపింది.

ఇటీవల 23 మంది ఈయూ ఎంపీలు కశ్మీర్‌లో వ్యక్తిగత హోదాలో పర్యటించిన సంగతి తెలిసిందే. భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీతో కూడా వారు సమావేశమయ్యారు. ఈ పర్యటనకు ఇంటర్నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ నాన్-అలైడ్ స్టడీస్ (ఐఐఎన్ఎస్) ఏర్పాట్లు చేసింది. ఈ సంస్థ కూడా శ్రీవాస్తవ గ్రూప్‌కు చెందిందే.

రష్యా నుంచి వ్యాపించే నకిలీ వార్తలను అరికట్టేందుకు యూరోపియన్ యూనియన్ ఒక స్వతంత్ర సంస్థను ఏర్పాటు చేసింది. ఆ సంస్థ పరిశోధనలోనే ఈ 265 నకిలీ మీడియా సంస్థలు వెలుగుచూశాయి. వీటిలో ఎక్కువగా పాకిస్తాన్‌ వ్యతిరేక వార్తలే ఉన్నాయి.

ఈ నకిలీ సంస్థలకు దిల్లీకి చెందిన శ్రీవాస్తవ గ్రూప్‌తో సంబంధం ఉన్నట్లు డిస్‌ఇన్ఫో ల్యాబ్ చెబుతోంది.

రష్యా నుంచి ఈపీటుడే (eptoday.com ) అనే వెబ్‌సైట్ ద్వారా వ్యాపిస్తున్న నకిలీ వార్తలను చాలా మంది పంచుకుంటున్నట్లు డిస్‌ఇన్ఫో ల్యాబ్ గుర్తించింది.

ఆ తర్వాత దీనిపై లోతుగా పరిశోధించినప్పుడు, భారత్‌లోని శ్రీవాస్తవ గ్రూప్‌తో సంబంధాలు వెలుగుచూశాయి. దానితో అనుసంధానమై ఉన్న మరిన్ని వెబ్‌సైట్లు బయటపడ్డాయి.

ఈ వ్యవహారంపై శ్రీవాస్తవ గ్రూప్ స్పందన తెలుసుకోవడానికి, ఆ గ్రూప్ అధికారిక వెబ్‌సైట్‌లో పేర్కొన్న చిరునామా (A-2/59 సఫ్దర్‌జంగ్‌ ఎన్‌క్లేవ్)కు బీబీసీ వెళ్లింది. ఆ చిరునామాతో ఉన్న ఇల్లు గేట్ వద్ద ఉన్న సెక్యూరిటీ గార్డు బీబీసీ ప్రతినిధులను లోపలికి వెళ్ళకుండా ఆపారు. అక్కడ కార్యాలయం ఏదీ లేదని చెప్పారు.

ఆ వెబ్‌సైట్‌లో ఇ-మెయిల్ అడ్రస్ ఏదీ ఇవ్వలేదు. ఫోన్ నెంబర్‌ను సంప్రదిస్తే, ''సర్, మీకు తిరిగి కాల్ చేస్తారు'' అన్ని సమాధానం వచ్చింది.

'ఈ నకిలీ వెబ్‌సైట్ల గురించిన సమాచారం మీ వద్ద ఉందా? వీటికి ప్రభుత్వంతో ఏదైనా సంబంధం ఉందా? ' అని భారత విదేశాంగ శాఖను బీబీసీ ఇ-మెయిల్ ద్వారా అడిగింది. అయితే, ఈ కథనం రాసే సమయానికి, ప్రభుత్వం నుంచి స్పందన రాలేదు.

శ్రీవాస్తవ గ్రూప్‌తో సంబంధాలను ఎలా గుర్తించారు?

నకిలీ వెబ్‌సైట్లకు శ్రీవాస్తవ గ్రూప్‌తో సంబంధం గురించి డిస్‌ఇన్ఫో ల్యాబ్‌ ట్విటర్‌లో అక్టోబర్ 9న వివరించింది.

ఈపీటుడే అధికారిక వెబ్‌సైట్‌ పేర్కొన్న చిరునామా, శ్రీవాస్తవ గ్రూప్‌ బెల్జియం కార్యాలయం చిరునామా ఒకటే.

ఈ తరహా 21 వెబ్‌సైట్లు ఒకే సర్వర్ నుంచి నడుస్తున్నాయని, వాటిలో శ్రీవాస్తవ గ్రూప్ కూడా ఉందని డిస్‌ఇన్ఫో ల్యాబ్ తెలిపింది.

ఈ వెబ్‌సైట్లు ఏం చేస్తాయి?

ఈ 265 నకిలీ స్థానిక వార్తా సంస్థలు అంతర్జాతీయ సంస్థలను ప్రభావితం చేయడానికి పనిచేస్తాయని డిస్ఇన్ఫో ల్యాబ్ పేర్కొంది.

విశ్వసనీయతను పెంచుకోడానికి స్వచ్ఛంద సంస్థలతో కలసి పత్రికా ప్రకటనలను ఇస్తాయి.

ఈ మీడియా సంస్థలన్నీ ఒకదానికొకటి కోట్ చేస్తాయి, అదే నివేదికను వారి ప్లాట్‌ఫామ్‌లపై ప్రచురిస్తాయి. వార్తలను తారుమారు చేసే ప్రక్రియ పాఠకుడికి అర్థంకాని రీతిలో జరుగుతుంది. భారతదేశానికి అంతర్జాతీయ మద్దతు పెంచడం.. వార్తలు, సంపాదకీయాల ద్వారా ప్రజల్లో పాకిస్తాన్ ప్రతిష్టను దెబ్బతీయడం వీటి పని.

శ్రీవాస్తవ గ్రూప్ ఎవరిది?

ఈ ఏడాది అక్టోబర్‌లో 23 మంది యూరోపియన్ ఎంపీలు అనధికార పర్యటనలో భాగంగా భారత్‌లో పర్యటించినప్పుడు శ్రీవాస్తవ గ్రూప్ వెలుగులోకి వచ్చింది.

మాడీ శర్మకు చెందిన ఎన్జీవో ఉమెన్స్ ఎకనామిక్ అండ్ సోషల్ థింక్ ట్యాంక్ (వెస్ట్) యూరోపియన్ ఎంపీలను భారత్‌కు తీసుకువచ్చింది. ఎంపీల పర్యటన ఖర్చు భారత్‌కు చెందిన ఇంటర్నేషనల్ ఇన్స్‌ట్యూట్ ఆఫ్ నాన్-అలైన్డ్ స్టడీస్ (ఐఐఎన్ఎస్) భరిస్తుందని చెప్పారు.

ఐఐఎన్ఎస్‌ 1980లో స్థాపించిన ఒక ప్రభుత్వేతర సంస్థ. శ్రీవాస్తవ గ్రూప్ తన వెబ్‌సైట్‌లో ఐఐఎన్ఎస్ తమ సంస్థ అని పేర్కొంది. ఇది కాకుండా, దిల్లీ టైమ్స్ (ఇంగ్లిష్), న్యూ దిల్లీ టైమ్స్ (హిందీ) పత్రికలు కూడా తమకు ఉన్నాయని తెలిపింది. అయితే, ఈ పేపర్ల సర్క్యులేషన్ ఎంత ఉందో వెబ్‌సైట్‌లో సమాచారం ఇవ్వలేదు.

'ది వైర్‌' వెబ్‌సైట్‌లో ప్రచురించిన ఒక నివేదిక ప్రకారం, శ్రీవాస్తవ గ్రూప్‌కు అనేక కంపెనీలు ఉన్నాయి. కానీ, రిజిస్ట్రార్‌ ఆఫ్ కంపెనీస్‌కు దాఖలైన పత్రాల ద్వారా ఆ కంపెనీల్లో చాలావరకు వ్యాపారాలేవీ చేయడం లేదని వెల్లడైంది.

ఈ గ్రూప్‌లో మొత్తం ఏడు కంపెనీలు నడుస్తున్నాయి. ఈ కంపెనీలన్నింటి బోర్డు సభ్యుల జాబితాల్లో నేహా శ్రీవాస్తవ, అంకిత్ శ్రీవాస్తవ అనే పేర్లు ఉన్నాయి.

వారు ఇచ్చిన నివేదిక ప్రకారం, ఏ2ఎన్ బ్రాడ్‌కాస్టింగ్ గత ఏడాది రూ. 2000 నష్టాన్ని చవిచూసింది. ఈ సంస్థకు ఆదాయం లేదు. దీనికి సిటీ బ్యాంక్‌లో రూ. 10 వేలు, ఓరియంటల్ బ్యాంకులో మరో రూ. 10 వేలు నగదు ఉంది.

ఈ సంస్థకు పెద్ద లాభదాయకమైన వ్యాపారం ఏదీ లేదు.

మేం సఫ్దర్‌జంగ్ ఎన్‌క్లేవ్‌లోని A2 / 59 చిరునామాను వెతకడం ప్రారంభించినప్పుడు 2018 నాటి ఇండియన్ ఇస్లామిక్ కల్చర్ సెంటర్‌ ఎలక్టోరల్ జాబితా దొరికింది. దాని ప్రకారం అంకిత్ శ్రీవాస్తవ, నేహా శ్రీవాస్తవ ఇదే అడ్రస్‌లో నివసిస్తున్నారు.

వీరిద్దరికీ శ్రీవాస్తవ గ్రూప్‌తో సంబంధం ఉంది. ఈ గ్రూప్‌కు డాక్టర్ అంకిత్ శ్రీవాస్తవ వైస్ చైర్మన్, నేహా శ్రీవాస్తవ వైస్ చైర్‌పర్సన్‌గా ఉన్నారు.

వారి సోషల్ మీడియా ఖాతాలను కూడా పరిశీలించాం. అంకిత్ శ్రీవాస్తవ ట్విటర్ ఖాతాకు 10వేల మందికి పైగా ఫాలోవర్స్ ఉన్నారు. తనను తాను ఆయన న్యూ దిల్లీ టైమ్స్ ఎడిటర్ ఇన్ చీఫ్‌గా పేర్కొన్నారు. అంకిత్ శ్రీవాస్తవ లింకెడ్‌ఇన్‌ ఖాతాలోనూ ఇదే సమాచారం ఉంది.

శ్రీవాస్తవ గ్రూప్ ప్రతినిధితో మాట్లాడటానికి మేం చాలా చాలా ప్రయత్నాలు చేసినప్పటికీ సాధ్యం కాలేదు.

ఇవి కూడా చదవండి

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)