Makomando wa vita vya pili vya dunia walivyovamia Singapore

Operesheni Jaywick ilikuwa mpango wa ujasiri ambao ulisababisha moja ya shughuli za hujuma za Washirika zilizofanikiwa zaidi katika Vita vya pili vya dunia.

Inaweza kuwa njama ya filamu ya vitendo: kutuma makomando na wafanyakazi 14 wa Australia na Uingereza maelfu ya kilomita kutoka Australia hadi Singapore inayokaliwa na Wajapani, kupitia mashua ya uvuvi yenye injini inayoitwa Krait.

Wavishe wafanyakazi mavazi yanayovaliwa na wenyeji na uwaambie wapake rangi ya kahawia ili wasitambuliwe na wavuvi wa Kimalesia. Egesha boti nje ya Singapore, kisha enda mpaka Bandari ya Keppel kwa mitumbwi ambayo haionekani kwenye giza.

Hatimaye, walifanikiwa kutega mabomu kwa wakati kwenye meli za Japani kabla ya kutoweka.

Mabomu hayo yalitegwa usiku wa Septemba 26, 1943. Siku iliyofuata, meli saba, au tani zipatazo 30,000 za meli za Japani, zilizamishwa au kuharibiwa vibaya sana.

Wanaume wote 14 hata walirudi salama Exmouth, Australia Magharibi kusimulia hadithi ya safari yao ya siku 48 - lakini sio kabla ya kukutana kwa karibu na meli ya kivita ya Japan iliyosafiri kando yao katika maji ya Indonesia kwa dakika 20 au zaidi. Ilikaribia kuwaongoza wafanyakazi kuilipua mashua, ambayo ilikuwa imejaa vilipuzi virefu kwenye pinde zake.

"Baba yangu alimwambia mwandishi wa habari: tungechukua meli ya Kijapani kabla ya kuondoka," alikumbuka Brian Young, 80, mtoto wa mwendesha mtambo wa redio na mwanachama wa wafanyakazi wa Krait Horrie Young. "Hicho chombo kiligeuka tu na kwenda, bila sababu. Wote walishukuru nyota zao za bahati, nadhani."

Miaka 80 baadaye, operesheni hiyo inaendelea kusifiwa kutokana na jinsi ilivyokuwa maarufu. Ni mada ya vitabu vingi, makala, na makala ya Televisheni na filamu, wakati Krait imekuwa ikionyeshwa kwenye Makumbusho ya Kitaifa ya Bahari ya Australia huko Sydney tangu 1988.

"Upangaji, utekelezaji, na ujasiri mkubwa wa uvamizi karibu maili 2,000 nyuma ya safu za adui haukuwa na kifani," mtaalamu wa wanamaji Stirling Smith wa Makumbusho ya Kitaifa ya Bahari ya Australia alisema.

Ujumbe huo ulifanya kazi chini ya kikosi kazi kiitwacho Z Special Unit, kitengo cha Washirika wa pamoja ambacho kilifanya uchunguzi na hujuma dhidi ya ngome za adui. Iliongozwa na Kapteni Ivan Lyon, ambaye aliajiri na kuwafunza wanaume waliohusika.

Ian Li wa mpango wa masomo ya kijeshi katika Shule ya S Rajaratnam ya Mafunzo ya Kimataifa huko Singapore anafikiri kwamba Jaywick alikuwa mfano mkuu wa vita visivyo na usawa, miongo kadhaa kabla ya neno hilo kuanzishwa. Akirejelea ripoti za uvamizi wa vikosi vidogo vilivyofanya na vikosi maalum vya Ukraine dhidi ya shabaha mbalimbali za Urusi, Bw Li alisema: "Sawa na Jaywick, uvamizi huu una thamani ya mfano juu ya utendakazi wao na kusaidia kuwaweka adui roho juu na kuwakumbusha kwamba hakuna mahali 'salama'."

Bw Li alikubali kwamba uvamizi huo haukuwa na "athari kubwa" - meli nyingi zilizoharibika zilirekebishwa na kurejeshwa katika huduma na Wajapani katika muda wa wiki.

Hata hivyo athari ya kisaikolojia ilikuwa kubwa zaidi, ikizingatiwa kwamba bandari ilizchukuliwa kuwa ngome salama isiyoweza kufikiwa na Washirika. "Hii pamoja na ukweli kwamba hawakuwahi kugundua jinsi uvamizi huo ulivyofanywa, ilimaanisha kwamba kwa muda uliosalia wa vita wakati wa thamani na wafanyakazi walielekezwa katika kujilinda badala ya kupigana mahali pengine," Bw Smith alisema.

Lakini uvamizi huo pia ulisababisha athari zisizotarajiwa kwa raia wa Singapore, baada ya Washirika kubadilisha uamuzi wao wa kutangaza operesheni hiyo kwani walitarajia kufanya uvamizi kama huo katika siku zijazo. Wakiwa na imani kwamba wafungwa waliofungwa katika Gereza la Changi walihusika, polisi wa Japan walivamia seli na kuwahoji wafungwa 57 mnamo Oktoba 10.

Kumi na watano kati yao waliteswa hadi kufa katika tukio lililojulikana kama Tukio la Kumi Mbili.

Bw Young, ambaye alizaliwa wakati babake alipokuwa akishiriki misheni hiyo, aliambia BBC kwamba babake hakuzungumza mara chache kuhusu uzoefu wake wa vita. "Kitu pekee ambacho baba yangu aliwahi kusema ni kwamba, alisikitika sana kwamba watu wa eneo hilo walipata lawama kwa hilo."