Kwa nini hakuna matibabu bora kwa maambukizi ya njia ya mkojo

Kwa Melissa Wairimu, mhariri wa video jijini Nairobi, dalili zilianza akiwa na umri wa miaka 21. Alikuwa akikojoa kila mara, na iliwasha alipofanya hivyo. Mgongo wake pia uliuma.

Kipimo cha ubora wa mkojo kilimpata na maambukizi ya mfumo wa mkojo (UTI). "Sikujua hata kuna kitu kinaitwa UTI wakati huo," Wairimu anasema. Alishauriwa atumie antibiotiki kwa siku saba, na kuambiwa anywe maji mengi ili kuondoa vitu.

Lakini dalili ziliendelea kurudi, wakati mwingine kwa nguvu. Maumivu ya mgongo wa Wairimu yalienea hadi kwenye tumbo lake. Alijihisi mchovu kila mara, Lakini pia haikuwa raha kulala chini. "Una hisia kwamba lazima uende msalani," anaeleza. Ingemfanya awe macho. Na kukosa usingizi kulizidisha uchovu, jambo ambalo lilifanya iwe vigumu kufuata ratiba yake ya kazi.

Wairimu anahisi kuwa madaktari wake hawakumsikiliza. Aliambiwa kuwa UTI yake inaweza kusababishwa na ngono - ingawa hakuwa akifanya ngono. Madaktari walionekana kuwa na haraka kufanya maamuzi na kumshauri atumie antibiotiki tofauti, lakini haya hayakutatua tatizo. Antibiotiki moja hata ilimsababishia kifafa.

Wairimu anawahurumia madaktari sita aliowaona kwa miaka mingi, ambao anaamini hawakuwa na mafunzo ya kutosha kuhusu UTI ya mara kwa mara. Kwa hivyo ilimbidi atafute taarifa zake mwenyewe, akipitia mtandaoni na kusoma hadithi za watu walio katika hali kama hizo. Hii ilimpeleka kwenye kikundi cha kutetea wagonjwa cha Live UTI Free, ambapo sasa anafanya kazi.

Wairimu alianza kurekebisha lishe yake na kufanya majaribio mengi na makosa ili kuona ni nini kingezuia dalili zake. Miaka minne baadaye, tatizo bado liko, lakini dalili zinaweza kudhibitiwa zaidi.

Kutembelea daktari baada ya mwingine. Kutochukuliwa kwa uzito. Kupata matibabu yaliyoagizwa ambayo yanafanya kazi kwa muda mfupi tu. Hii ndiyo hali Wairimu na wengine wanaopitia "aina ya UTI zinazotajwa kama zile ambazo zina hatari kubwa ya kushindwa kwa matibabu - na inakadiriwa kuwa na kesi 250,000 kwa mwaka nchini Marekani pekee. Wagonjwa wengi, matabibu na watafiti sawa wamechanganyikiwa kwamba hakujawa na maendeleo zaidi katika kupambana na UTI ya kawaida na aina hizi ngumu zaidi, lakini wanashikilia matumaini ya mabadiliko.

Imeeleweka vibaya

Dalili za UTI ni pamoja na maumivu au kuwashwa wakati wa kukojoa, shinikizo la mara kwa mara au la ghafla la kukojoa, kutoa mkojo wenye mawingu, damu au harufu mbaya, maumivu ya mgongo au chini ya tumbo na homa au baridi.

Kwa kawaida, hii inasababishwa na E. coli. Bakteria wengine wengi pia wanaweza kusababisha, lakini kuna utafiti mdogo kuhusu hizi - na hata juu ya aina adimu za E.coli, kulingana na Jennifer Rohn, ambaye anaongoza Kituo cha Biolojia ya Urological katika Chuo Kikuu cha London, Uingereza.

UTI inaweza kusababisha cystitis, au kuvimba kwa kibofu, anaeleza Chris Harding, daktari wa magonjwa ya mfumo wa mkojo katika Hospitali ya Freeman na Chuo Kikuu cha Newcastle nchini Uingereza. Kuna aina nyingine za UTI, lakini cystitis ndiyo ya kawaida zaidi.

UTI kwa ujumla ni kawaida sana, huathiri angalau nusu ya wanawake katika hatua fulani ya maisha yao. Hutokea sana miongoni mwa wanawake wachanga, wanaofanya ngono na wanawake waliokoma hedhi, Rohn anasema. Wanawake na wasichana huathirika zaidi kwa sababu wana njia fupi ya urethra kuliko wanaume, na hivyo bakteria wanaweza kufikia kibofu kwa urahisi zaidi. Ingawa UTI huainishwa kama ugonjwa wa kuambukiza, sio wa kuambukiza. Hata hivyo, bakteria wanaohusika wanaweza kuambukizwa kutoka kwa mtu hadi hadi kwa mwingine wakati wa ngono.

Lakini wanaume wanaweza kupata UTI, haswa wanapokuwa wakubwa. Katika nyumba za utunzaji, UTI ndio aina ya kawaida ya maambukizo. Ulimwenguni kote, UTI huathiri takriban watu milioni 150 kila mwaka, lakini suala hili ambalo tayari limeenea ni lazima lienee zaidi wakati ulimwengu unaendelea kuzeeka. "Ni sababu kubwa sana kwa nini wazee huishia hospitalini," Rohn aeleza.

Kwa sababu UTI ni ya kawaida na kwa kawaida sio ngumu, watoa huduma wengi wa matibabu huzikataa kama sehemu ya kawaida ya kuwa mwanamke. Lakini hiyo inahatarisha kupunguza kesi kali zaidi, ambazo ni nyingi. Kadirio moja ni kwamba, kama Wairimu, asilimia 25 ya wanawake walio na angalau UTI moja wataendelea kuwa na UTI ya mara kwa mara: angalau mbili katika miezi sita, au tatu kwa mwaka. Wengi wana hata zaidi.

Hata UTI za moja kwa moja hukoswa mara nyingi zinapoonekana. Mbinu za kawaida za kugundua UTIs ni upimaji wa mkojo, lakini hizi si nyeti vya kutosha kuaminika. Kinyume chake, vipimo vya molekuli vya kizazi kipya ni karibu nyeti sana, na huchukua pathojeni yoyote hata ikiwa haijaunganishwa na shida. Pia ni ghali.

Upimaji wa mkojo ni "nafuu kama chips," kwa maneno ya Rohn, lakini mara nyingi hupotosha. Kipimo cha culture kwa mkojo - ambacho kinahusisha kukuza bakteria kutoka kwa sampuli ya mkojo katika maabara - kilitengenezwa katika miaka ya 1950 na wanawake wajawazito ambao walikuwa na maambukizi ya figo. Kwa maneno mengine, kipimo cha kawaida cha UTI hutokana na utafiti wa kizamani ambao hata haukuhusu UTI.

"Ikiwa unategemea culture za mkojo kufanya uchunguzi, unaweza kukosa karibu nusu ya UTIs zote," Harding anasema.

Kama ilivyo kwa upimaji, elimu ya matibabu kuhusu UTIs inasalia kuwa ya zamani. Harding alijifunza kama mwanafunzi wa matibabu kwamba kibofu cha mkojo kilikuwa mazingira safi. Dhana hii potofu maarufu imesababisha mkanganyiko wa jinsi ya kutafsiri ushahidi wa bakteria kwenye kibofu. Hadi leo, Rohn huwafundisha wanafunzi wa kitiba ambao wanaamini, kimakosa, kwamba mkojo ni tasa.

Ingawa watafiti wanafahamu uhaba wa vipimo, "haijachujwa hadi utafiti wa kliniki", anasema Carolyn Andrew, mkurugenzi wa Kampeni ya Maambukizi ya Njia ya Mkojo ya Chronic (CUTIC), kikundi cha utetezi wa wagonjwa nchini Uingereza ambacho kinatoa wito wa kliniki na miongozo inayohusiana na UTI sugu.

Kama watu wengi wanaougua UTI kwa muda mrefu, Andrew alitambuliwa vibaya mwanzoni. Mhadhiri huyo mstaafu alikuwa kwenye safari ya barabarani alipokata kuenda haja, ambapo alianza kuhisi mchomo. Vipimo vya UTI vilikuja kuwa hasi, na Andrew aligunduliwa na ugonjwa wa cystitis (IC), au ugonjwa wa maumivu ya kibofu. Matibabu ya IC yalikuwa ya uchungu na yalifanya mambo kuwa mabaya zaidi.

Mwaka uliofuata, alipomwona mtaalamu, hatimaye alitibiwa UTI ya muda mrefu. "Asante mungu kuna mtu ananisikiliza," anakumbuka akiwaza. Ingechukua karibu miaka minne ya dawa za kuua viini ili kuondoa maambukizo yaliyopachikwa, lakini Andrew anaendelea kushukuru.

Andrew anaamini kwamba utambuzi unaotegemea dalili badala ya vipimo visivyofaa ungempa majibu mapema. Rohn anadokeza kuwa utambuzi unaotegemea dalili ni jambo la kawaida kwa watu walio na UTI inayorudia, kwani wanaweza kutambua viashiria vyao vya mwili. "Labda tunaweza kuanza kuchukua wanawake na dalili zao kwa umakini zaidi," Rohn anasema.

Unyanyapaa na kupuuzwa

Rohn anaamini kwamba mitazamo inaelezea kwa nini UTI imepuuzwa sana: "Ni ugonjwa wa mwanamke. Pia huathiri wazee. "anasema.

"Labda bado kuna kiwango cha aibu," anasema Andrew. Hasa kwa wazee au watu kutoka jamii fulani wenye miiko kuhusu kujadili masuala ya kibofu, inaweza kuwa vigumu kutaja dalili. "Hasa katika Afrika, hakuna mazungumzo mengi kuhusu hilo," anasema Wairimu. "Ni kimya kimya."

Bila shaka kuna kipengele cha jinsia pia. "Wanawake wanaambiwa ni wachafu,". "Moja ya mambo ya kukasirisha zaidi kuhusu hili ni kwamba wanawake wengi wanaambiwa kwamba tabia zao za usafi hazikubaliki na kwamba wamesababisha wao wenyewe."

Watu wengi walio na UTI wamekuwa na uzoefu kama huo wa kutambuliwa vibaya. Mara nyingi huambiwa kwamba dalili zao zote ziko kwenye vichwa vyao. Wengine hata wanapigiwa kelele na madaktari wao.

Tatizo la dawa za antibiotiki

Kwa wale waliobahatika kutambuliwa kwa usahihi na UTI, matibabu yanaweza kuwa mgodi wa kuchimba madini. Nchini Uingereza, dawa ya antibiotics kwa ajili ya kutibu UTI kwa wanawake huchukua siku tatu. Kwa wanaume, ambao kesi zao huzingatiwa moja kwa moja kuwa ngumu, muda wa kawaida ni siku saba. Tofauti hiyo inakatisha tamaa kwa baadhi.

Rohn anaamini kwamba muda wa kawaida wa siku tatu, pamoja na slate ndogo ya antibiotics inayotolewa, haitoshi kwa wanawake wengi. Sababu kuu ya muda mdogo wa matibabu ni wasiwasi juu ya usugu wa antimicrobial.

Kitendawili kimoja ni kwamba kutotosha kwa matibabu ya UTI ya kwanza kunaweza kufanya maambukizo haya kuwa sugu au ya kujirudia, huku bakteria wagumu wakijificha .

Katika kesi hizi, hatimaye antibiotiki zaidi inaweza kuhitajika. Kwa UTI ya kawaida, wagonjwa mara nyingi hutibiwa kwa awamu ndefu za antibiotics. Hii ilitokea kwa Andrew, ambaye alizama kati ya huduma ya afya ya kibinafsi na ya umma kabla ya kupata afueni. Wengine wengi hawangekuwa na rasilimali au kiwango cha elimu cha kuendelea kutafuta utunzaji bora.

Matarajio ya mabadiliko

Matarajio ya mabadiliko

Jitihada kadhaa zinaendelea kuboresha utambuzi na matibabu ya UTI. Kwa kukabiliana nad awa kupoteza nguvu zao, watafiti wanajaribu kutumia tena dawa zilizopo au kuongeza kupenya kwao kwenye tishu ambapo zinahitajika. Mwaka jana, kampuni ya dawa ya GSK pia iliripoti matokeo ya majaribio ya dawa mpya ya kumeza. Ikiidhinishwa, itakuwa ya kwanza kutengenezwa katika zaidi ya miongo miwili ya kutibu UTI ambayo si ngumu.

Kwa kuzingatia tatizo kubwa la wadudu sugu wa dawa, dawa mbadala zinahitajika pia. Harding huwapa wagonjwa nyongeza ya estrojeni ya uke kama chaguo moja lisilo la dawa, lakini kuna ishara zinazoonyesha kwamba dawa za kuua viuadudu zinaweza pia kufanya kazi.

Mnamo Machi 2022, pamoja na wenzake kutoka kote Uingereza, Harding walichapisha matokeo ya utafiti uliochunguza athari za dawa kwa wagonjwa ambao walikuwa wakiugua, kwa wastani, UTI mara saba kwa mwaka. Tofauti na antibiotiki, antiseptiki kawaida hutumiwa nje ya mwili - ingawa zote mbili hufanya kazi kuzuia ukuaji wa vijidudu.

Kwa njia hii, wagonjwa waliamriwa kuchukua methenamine hippurate ya mdomo mara mbili kwa siku kwa miezi 18. Wazo ni kwamba chumvi za antiseptic hugeuka kuwa formaldehyde mwishoni mwa mchakato wa kuchuja figo, na kuua bakteria zinazosababisha UTI.

Utafiti uligundua kuwa antiseptic iliyotumiwakwa kikundi cha utafiti iliwaacha sio mbaya zaidi kuliko kikundi ambacho kilipokea antibiotiki. Harding anatumai kuwa matokeo yatasababisha methenamine kupendekezwa katika miongozo ya kliniki ya Uingereza na Ulaya kama hatua ya kuzuia kwa watu walio na UTI ya kawaida.

Chanjo kadhaa dhidi ya UTIs pia zinafanyiwa utafiti. Ziko mbali zaidi nchini Uingereza, lakini hata kwa ujumla hazipatikani. "Tunafurahishwa na fursa zinazotolewa na chanjo ya UTI kwa wagonjwa wetu lakini katika hatua hii zote zinahitaji masomo zaidi kabla ya kuzifanya zipatikane kwa wingi," anasema

Utafiti wa kimsingi pia una jukumu muhimu katika kuangazia njia ya mkojo. Rohn anasema kwamba " panya zimetawala" katika utafiti wa UTI kwa miaka mingi, licha ya panya kuwa na kazi tofauti za mkojo kwa wanadamu. Tofauti na wanadamu, panya hazihifadhi mkojo kwa muda mrefu. Wala hata hawapati UTI kwa kawaida.