Je Israel inapanga kushambulia vipi mahandaki ya Hamas?

Israel inasema inalenga sehemu za mtandao wa mahandaki ambao kundi hilo limejenga chini ya ardhi huku likianzisha mashambulizi ya anga mjini Gaza kujibu mashambulizi ya Jumamosi ya Hamas kusini mwa Israel.

Msemaji wa jeshi la Israel alisema Alhamisi, Oktoba 12 (Mehr 20): "Angalia Gaza kwa njia hii kwamba safu moja ni ya raia na safu nyingine iko mikononi mwa Hamas." "Tunajaribu kufikia safu ya pili iliyoundwa na Hamas."

"Haya si makazi ya raia," alisema. Badala yake, ni kwa ajili ya Hamas na magaidi wengine pekee ili waweze kuendelea kurusha roketi kwa Israel, kupanga operesheni na kufanya mashambulizi ya kigaidi dhidi ya Israel."

Ni vigumu sana kutathmini ukubwa wa mtandao huu wa chini ya ardhi, ambao Israeli iliuita "Gaza Metro", kwa sababu inaaminika kuwa mahandaki haya yalilengwa chini ya eneo la urefu wa kilomita 41 na kilomita 10 kwa upana.

Baada ya migogoro ya mwaka 2021, jeshi la Israel lilitangaza kuwa limeharibu zaidi ya kilomita 100 za mahandaki huko Gaza katika mashambulizi yake ya anga.

Kwa upande mwingine, Hamas ilisema kuwa njia za chini ya ardhi za Gaza zina urefu wa kilomita 500 na Israel imelenga asilimia tano tu ya njia hizo.

Ili kuwa na picha bora ya nambari hizi, na ifahamike kuwa mtandao wote wa barabara ya chini ya London ni kilomita 400, nyingi kati yake ni za chini ya ardhi.

Ujenzi wa handaki chini ya Gaza ulianza kabla ya kuondolewa kwa jeshi la Israeli na walowezi mnamo 2005.

Lakini baada ya Hamas kuchukua udhibiti wa Ukanda wa Gaza mwaka 2007, ujenzi wa mahandaki uliongezeka, na kusababisha Israeli na Misri kuzuia usafirishaji wa bidhaa na watu kutoka mpaka wa Gaza kwa sababu za usalama.

Katika kilele cha shughuli za chinichini, kulikuwa na mahandaki yapatayo 2,500 chini ya mpaka wa Gaza na Misri, ambayo Hamas na vikundi vingine vya wapiganaji waliyatumia kuagiza bidhaa, mafuta na silaha.

Baada ya 2010, wakati Israeli iliporuhusu bidhaa zaidi kuingia Gaza kutoka kwenye mpaka wake, usafirishaji wa bidhaa kupitia mahandaki ulipungua. Baada ya muda fulani, Misri ilizuia kusafirisha bidhaa kwa njia ya magendo kwa kuharibu au kufunga mahandaki.

Kwa upande mwingine, Hamas na vikundi vingine vilianza kuchimba handaki ili kuvishambulia vikosi vya Israel.

Mnamo 2006, wanamgambo walijipenyeza Israeli kupitia moja ya mahandaki hivi na baada ya kuwaua wanajeshi wawili wa Israeli, walimchukua mateka mwanajeshi mwingine aitwaye Gilad Shalit. Waliwashika mateka kwa miaka mitano na hatimaye kubadilishana na idadi kubwa ya wafungwa wa Kipalestina huko Israel.

Mnamo mwaka wa 2013, jeshi la Israeli liligundua handaki la urefu wa mita 1,600 mita 18 chini ya ardhi, likiwa na paa la zege na kuta, linalotoka Ukanda wa Gaza hadi moja ya maeneo ya kibbutzim ya Israeli.

Handaki hilo lililokuwa kama mtaro mkubwa liligunduliwa baada ya wakaazi wa Israel wa mpakani kuripoti kusikia kelele za ajabu kutoka chini ya ardhi.

Mwaka uliofuata, Israel ilianza operesheni za ardhini na anga huko Gaza ikitaja hitaji la kuharibu tishio la mashambulizi ya wanamgambo kupitia "mahandaki ya ugaidi" chini ya maeneo ya mpaka.

Jeshi la Israel lilitangaza kuwa vikosi vyake viliharibu zaidi ya mahandaki 30 katika vita hivyo. Lakini makundi ya Wapalestina yaliweza kuandaa shambulio kupitia moja ya mahandaki ambayo wanajeshi wanne wa Israel waliuawa.

Daphne Rishman-Barak, mtaalamu wa vita vya chinichini na mhadhiri katika Chuo Kikuu cha Reichman cha Israel, asema: “Handaki za kuvuka mpaka kwa kawaida ni za kizamani sana. Handaki hizi kawaida zinaweza kujengwa kwa lengo la kupenya na kuishambulia Israeli.

"Hali ya mahandaki ndani ya Gaza ni tofauti kwa sababu Hamas wanazitumia kila siku. Mahandaki haya labda hutengenezwa ili iwe rahisi kukaa ndani yake kwa muda mrefu.

Mahandaki haya hakika yameundwa na kutayarishwa kwa uthabiti zaidi kwa muda mrefu.

"Viongozi wa vikundi hujificha ndani yake, vituo vya amri na udhibiti vipo, hutumika kwa usafirishaji na ina jukumu la laini za mawasiliano. Mahandaki haya yana umeme, yana taa na pia njia za reli. Inawezekana zaidi kutembea na kusafiri ndani yake, na urefu wake ni unawezesha mtu kusimama ndani yake."

Mtaalamu huyu anasema inaonekana kwamba katika miaka ya hivi karibuni, Hamas imekuwa "bwana wa kuteka mahandaki" na vile vile vita, ambayo imejifunza kwa kuangalia mbinu za vita za wanamgambo wa Syria huko Aleppo na wanachama wa kile kinachoitwa Dola ya Kiislamu. Kundi la (ISIS) mjini Mosul.

Inaaminika kuwa handaki hizo viko mita 30 chini ya ardhi na vina viingilio ndani ya nyumba, misikiti, shule na majengo mengine ya umma ili kuzuia kutambuliwa kwa wanamgambo.

Ujenzi wa mtandao huo umewagharimu watu wa Gaza. Jeshi la Israel limeishutumu Hamas kwa kutumia mamilioni ya dola katika msaada wa Gaza na maelfu ya tani za saruji zilizotengwa kwa ajili ya kujenga upya nyumba zilizoharibiwa katika vita vya awali ili kujenga mahandaki hayo.

Inawezekana wapiganaji wa Hamas walitumia njia ya kuvuka mpaka katika shambulio la wiki iliyopita dhidi ya Israel, ambapo zaidi ya watu 1,300 waliuawa na zaidi ya watu 150 walichukuliwa mateka.

Kulikuwa na ripoti kwamba njia ya kutoka ya handaki iligunduliwa karibu na Kibbutz Kfar Azza - ambapo makumi ya raia waliuawa.

Ikiwa ripoti hizi zitathibitishwa, handaki kama hilo litalazimika kujengwa chini ya ukuta wa chini wa ardhi wa Israeli, ambao una vifaa vya kisasa zaidi vya kugundua mahandaki ambayo Israeli ilikuwa imekamilisha kusakinisha mnamo 2021.

Rishmon-Barak anasema uthibitisho wa matumizi ya mahandaki katika shambulio la hivi karibuni utakuwa wa kushtua, lakini anasisitiza kwamba hakuna mfumo wa kugundua handaki usio na ujinga: "Ndiyo maana mahandaki yamekuwa yakitumika katika vita tangu zamani, kwa sababu ni njia ya uhakika ya kwenda huko. Sio kuizuia kujengwa."

Pia anaonya kuwa huku mamia kwa maelfu ya wanajeshi wa Israel wakiwa wamejipanga kwa ajili ya uwezekano wa kufanya mashambulizi ya ardhini Gaza, haitakuwa jambo la kweli kwa serikali ya Israel na watu wa Israel kufikiria kuwa jeshi la Israel linaweza kuharibu mtandao mzima wa njia za chini ya ardhi.

Bi Rishman-Barak anasema: "Wananchi hawatahamisha sehemu za mtandao huu kwa sababu yoyote... Baadhi ya sehemu zake hazijulikani hata kidogo." Katika baadhi ya maeneo, uharibifu wa dhamana ya uharibifu wao utakuwa juu sana."

Anaonya kuwa kuharibu mahandaki hayo kutaacha majeruhi wengi miongoni mwa wanajeshi wa Israel, raia wa Palestina na mateka wa Hamas.

Hadi sasa zaidi ya Wapalestina 2,200 wameuawa katika mashambulizi ya kulipiza kisasi ya Israel dhidi ya Gaza, wengi wao wakiwa raia wa kawaida.

Rishmon-Barak anasema: "Hamas hutumia ngao za binadamu kwa ufanisi mkubwa.

Wanaposikia kuhusu shambulio linalokaribia, wanaweka raia wasio na hatia kwenye gorofa za juu za majengo. "Hatua hii imefuta mara kwa mara mashambulizi ya Israel."

"Wale ambao wamefahamu njia hii wanaweza kuitumia kwa urahisi kwenye mahandaki na kuweka mateka wa Israeli na Amerika na wengine katika mahandaki haya."

Wakati wa mzozo wa 2021, mfululizo wa mashambulizi ya anga ya Israel yalisawazisha majengo matatu ya makazi huko Gaza na kuua watu 42.

Jeshi la Israel lilitangaza kuwa mashambulizi hayo yalilenga mahandaki ya chini ya ardhi, lakini likaongeza kuwa wakati vichuguu hivyo viliporomoka, majengo pia yaliporomoka.

Kulingana na Rishmon-Barak, mtandao wa handaki huharibu ubora wa jeshi la Israel kiteknolojia na kijasusi, huongeza maradufu utata wa vita vya mitaani, na kusababisha tishio kuu kwa wanajeshi wa Israel.

Anasema: “Kwanza, Hamas walikuwa na muda mwingi wa kulipua mtandao huu wote. "Wanaweza kuwaacha wanajeshi wa Israel waingie kwenye vichuguu na kisha kulipua."

"Pia wanaweza kuwaibia [wanajeshi wa Israeli katika mashambulizi ya kushtukiza]. Kuna hatari nyingine, kama vile ukosefu wa oksijeni, kupigana na adui katika vita vya moja kwa moja, na kuokoa askari waliojeruhiwa, ambayo inakuwa haiwezekani."

"Hata kama hautaingia kwenye vichuguu, ni ngumu zaidi kupata eneo linaloshukiwa kuwa na mahandaki kuliko kulinda eneo chini. Kwanza, lazima uhakikishe usalama wa mahali ambapo hauwezi kuonekana’’

Lakini vikosi vya Israeli pia vina njia za kupunguza hatari zinazowezekana.

Kulingana na Colin Clarke, mkurugenzi wa shirika la ushauri la usalama la Sofan Group, njia hizi zinaweza kujumuisha kutuma ndege zisizo na rubani au vifaa vingine vya rununu visivyo na rubani kwenye mahandaki ili kupata picha ya kina ya ndani, na pia kufuatilia uwezekano wa milipuko ya mabomu, kabla ya wanajeshi kuingia kwenye handaki.

Wapiganaji pia wanaweza kurusha mabomu ya chokaa ambayo hupenya ndani kabisa ya ardhi kabla ya kulipuka. Lakini kwa sababu ya idadi kubwa ya watu katika maeneo ya makazi, matumizi yao sio hatari.