Mwanamke aliyepinga marufuku ya Taliban kuhusu elimu ya wanawake Afghanistan

"Sikuwa na hofu kwa sababu nilifikiri mahitaji yangu yalikuwa ya haki," anasema mwanamke wa Afghanistan mwenye dharau mwenye umri wa miaka 18 ambaye azma yake ya kwenda chuo kikuu ilitatizwa na marufuku ya Taliban ya elimu ya juu kwa wanawake.

Akiwa amekasirishwa na matarajio ya kuona maisha yake ya baadaye yakitoweka, Adela (kama tulivyomtaja kwa usalama wake) aliandaa maandamano ya ajabu ya kipekee nje ya Chuo Kikuu cha Kabul, akitumia maneno ya Kurani.

Jumapili Desemba 25, Adela alisimama mlangoni akiwa ameshikilia kadibodi yenye neno lenye nguvu lililoandikwa kwa Kiarabu: "iqra" au "soma".

Waislamu wanaamini kwamba hili ndilo neno la kwanza lililofunuliwa na Mwenyezi Mungu kwa Mtume Muhammad.

"Mungu ametupa haki ya kupata elimu. Tunahitaji kumwogopa Mungu, sio Taliban ambao wanataka kuchukua haki zetu," mwanamke huyo aliambia idhaa ya BBC ya Afghanistan.

"Nilijua waliwatendea waandamanaji vibaya sana. Waliwapiga, wanatumia silaha - wametumia vifaa vya kuua ganzi na maji ya kuwasha dhidi yao - lakini bado nilisimama mbele yao," aliongeza.

"Mwanzoni hawakunichukulia kwa uzito. Kisha mtu mwenye bunduki akaniomba niondoke."

Mwanzoni Adela alikataa kuondoka na kubaki pale pale, lakini bendera yake ilivutia umakini wa walinzi wenye silaha waliokuwa karibu naye.

Akinyakua kadibodi, alizungumza na mwanachama wa Taliban.

"Nilimuuliza ikiwa angeweza kusoma kile alichoandika," anasema. Hakujibu, hivyo Adela akaenda mbele zaidi: "Je, huwezi kusoma neno la Mungu"?

"Alikasirika na kunitisha." Walichukua bendera yake na kumlazimisha kuondoka baada ya dakika 15 za onyesho lake la peke yake.

Alipokuwa akipinga, dadake mkubwa alikuwa akimsubiri kwenye teksi na kuchukua picha na video za maandamano hayo.

"Dereva teksi aliogopa Taliban. Alimwomba dada yangu aache kupiga picha. Kwa kuogopa matatizo, alimwomba ashuke kwenye gari," Adela alisema.

Kuongezeka kwa vikwazo dhidi ya wanawake

Kundi la Taliban lilichukua tena mamlaka nchini Afghanistan mwaka 2021 baada ya kuondoka kwa wanajeshi wa nchi za Magharibi wanaoongozwa na Marekani.

Kwanza waliwakataza wasichana wanaobalehe kuhudhuria shule za upili.

Mnamo Septemba, walipiga marufuku baadhi ya masomo ya chuo kikuu na kuwaambia wanaweza tu kuchagua vyuo vikuu ndani ya majimbo yao.

Na mnamo Desemba 20 walizuia ufikiaji wote wa chuo kikuu kwa wanawake, na kusababisha shutuma za kimataifa.

Siku chache baadaye, walipigwa marufuku kufanya kazi kwa mashirika ya kimataifa na ya ndani ya kibinadamu.

Wanawake, haswa wa vyuo vikuu, wamekuwa wakiandamana tangu wakati huo. Wengine walitumia kauli mbiu "wanawake, maisha, uhuru" ambayo ilipata umaarufu katika maandamano ya hivi majuzi nchini Iran.

Maafisa wa Chuo Kikuu cha Kabul, ambako kuna vitivo vinne vinavyoongozwa na wanawake kwa sasa, waliambia BBC kwamba maprofesa wa kike hawaruhusiwi chuoni sasa.

Wito kwa wanaume

Kuandamana dhidi ya Taliban si rahisi kwa wanawake kama Adela. Anataka wanaume waonyeshe ujasiri kama huo, ingawa inaweza kuja kwa gharama kubwa.

"Wakati wa maandamano yangu, kijana alitaka kunirekodi ili kuniunga mkono. Walimpiga sana," anasema Adela.

Profesa alirarua diploma zake moja kwa moja kwenye televisheni kuonyesha kutoridhika kwake na vyanzo vingine vinaiambia BBC zaidi ya maprofesa 50 wa vyuo vikuu wamejiuzulu kwa kulaani.

Mmoja wa waliojiuzulu alisema amebadilisha uamuzi wake baada ya kupigwa na Taliban. Hata hivyo, Adela anaamini kwamba ni muhimu kwa wanawake wa Afghanistan kwamba wanaume wa Afghanistan wajiunge na vita vyao.

"Kuna wanaume wachache nchini Afghanistan pamoja nasi. Nchini Iran, wanaume walijiunga na dada zao na kuunga mkono haki za wanawake.

Tukiungana pamoja kupigania haki ya kupata elimu, tutafanikiwa kwa 100%," anasema Adela.

Kuendelea kukataliwa

Pia kuna shinikizo la nje kidogo kwa Taliban.

Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa lilisema Jumanne kwamba kura ya turufu ya wasichana na wanawake kupata elimu "inawakilisha kuongezeka kwa mmomonyoko wa heshima kwa haki za binadamu na uhuru wa kimsingi."

Lakini viongozi wa Taliban wanaonekana kutofadhaika.

Waziri wa Elimu Nida Mohammad Nadim alinukuliwa katika gazeti la The Guardian akisema maamuzi hayo hayatatenguliwa "hata kama bomu la atomiki litarushwa juu yetu."

Adela amedhamiria sawa. "Kama siwezi kuruka, nitakimbia. Nisipoweza kukimbia, nitapiga hatua za polepole. Nisipoweza kukimbia pia, nitatambaa. Lakini sitaacha pambano langu, wangu. upinzani,” alisema.

Adela anasema kwamba anaweza kutegemea usaidizi na kuthaminiwa na marafiki zake. "Wewe ni jasiri sana na sisi sote tuko pamoja nawe," wanamwambia.

Adela pia anaamini kuwa wanawake nchini Afghanistan leo wako katika nafasi nzuri ya kushinda pambano hili kuliko vizazi vilivyopita.

"Hatutaki kurejea enzi za giza za miaka 20 iliyopita. Sisi ni jasiri kuliko wanawake wa wakati huo, kwa sababu tumesoma zaidi na tunajua haki zetu," alisema.