Kanisa Katoliki lina utajiri kiasi gani na unatoka wapi?

Kulingana na msemo, thamani ya urithi wa Kanisa Katoliki ni moja wapo ya mafumbo ya imani, siri ambayo taasisi hiyo imehifadhi kwa karne nyingi.

Kwasababu ya usiri huu, uvumi juu ya kiwango cha utajiri wa Holy See umeongezeka mwaka baada ya mwaka, na kuunda fumbo karibu na mada ambayo inapakana na ujinga na maoni kama vile "kwa nini Papa hauzi Vatican kumaliza njaa duniani?"

Ukweli ni kwamba, tangu mwanzo wa upapa wake, Papa Francis , ambaye alifariki tarehe 21 Aprili, alitaka kufanya akaunti za Vatican kuwa wazi zaidi na kuchukua hatua ambazo zilirekebisha na kurahisisha shughuli za Vatican na ilikuwa na athari kwa Kanisa kwa ujumla.

Mojawapo ya haya ilikuwa uchapishaji wa ripoti ya kifedha ya umma ya utawala wa Urithi wa Apostolic See (Apsa) kwa mwaka uliopita mnamo mwaka 2021, hatua ambazo zimefuatwa tangu wakati huo.

Kulingana na ripoti ya hivi punde ya 2023, iliyochapishwa mwaka jana, Kanisa lilipata faida ya jumla ya zaidi ya dola milioni 52 na ongezeko la mali ya karibu dola milioni 8.

Thamani yake haijafichuliwa, lakini takwimu za hivi punde zinazojulikana ni karibu dola bilioni 1. Thamani hii ni ya mali zote zinazosimamiwa na Benki ya Vatikani, bila kujumuisha mali isiyohamishika, ardhi na mali zingine.

Kanisa pia linazalisha mapato kutoka kwa usimamizi wa mali zaidi ya 5,000, 20% ya mali hizo hukodishwa, na kuzalisha mapato ya uendeshaji ya $ 84 milioni na mapato halisi ya karibu $ 40 milioni kila mwaka.

Ni muhimu kutambua kwamba maadili haya yote yanahusiana tu na uchumi unaoendesha Vatican.

Kwakweli, fedha za Kanisa zinaendeshwa na kila dayosisi ulimwenguni kote na kila moja inasimamia bajeti yake, ambayo inamaanisha kuwa kwa vitendo jumla kiwango cha mali za Kanisa ni kikubwa zaidi, ikiwemo ile isiyohesabika.

"Haiwezekani kutathmini urithi wa Kanisa Katoliki lote," anasema Fernando Altemeyer Junior, profesa katika Idara ya Sayansi ya Jamii katika Chuo Kikuu cha Kipapa cha Kikatoliki cha São Paulo (PUC-SP).

Bila kujali, wataalam wanakadiria utajiri wake kuwa dola bilioni kadhaa. Kanisa, kwa mfano, linachukuliwa kuwa moja wa wamiliki wakubwa wa ardhi ulimwenguni.

Taasisi ya Utafiti wa Dini na maisha ya kidunia yenye makao yake mjini Paris (IREL) inakadiria kuwa Kanisa Katoliki linamiliki kati ya hekta milioni 71 na 81. Takwimu hii inajumuisha mali kama vile makanisa, shule, hospitali, nyumba za watawa, pamoja na mali za vijijini na mijini.

Asili ya bahati ya Kanisa Katoliki

Lakini fedha hizi zote zinatoka wapi, ikiwa Kanisa Katoliki ni taasisi ya kidini ambayo, kwa mujibu wa Kanuni za Sheria za Kanisa (Code of Canon Law), haina nia ya kibiashara wala ya kukusanya utajiri?

Kanisa lilianza kukusanya mali na utajiri kuanzia karne ya 4, chini ya utawala wa Kaisari Constantine (272–337 BK), aliyeufanya Ukristo kuwa dini rasmi ya Dola ya Kirumi.

Kabla ya wakati huu, kama wanahistoria wanavyoeleza, Wakristo waliishi kwa unyenyekevu na walifanya ibada zao ndani ya nyumba zao, ambazo kwa kawaida zilikuwa duni, na hata kwenye makaburi ya chini ya ardhi (catacombs).

Hali hii ilionekana kuwa ya kawaida kwa waumini wa dini iliyotokana na mafundisho ya Myahudi wa tabaka la chini, ambaye alihubiri hali ya kati, unyenyekevu na kutoa huduma kwa maskini.

"Matukio haya yalibadilisha kabisa historia ya Ukristo na Dola ya Kirumi," anaandika Ney de Souza, profesa wa historia ya Kanisa na mtaalamu wa dini na siasa, katika kitabu chake História da Igreja (Ed. Vozes).

"Kuanzia hapo, hatima za kidunia na kiroho ziliunganishwa. Karne zilizofuata zilionyesha ikiwa muungano huu na mingine iliyofuata ilikuwa mkakati bora wa taasisi ya kidini, au kama mateso ya awali na maisha ya mafichoni kwenye catacombs yalihamishwa hadi kwenye majumba ya kifahari — kwa gharama kubwa kwa imani ya Kikristo — hali iliyochangia kuibuka kwa Mageuzi ya Kiprotestanti (Protestant Reformation)."

Kutoka hali ya kuteswa, Kanisa liligeuka kuwa taasisi yenye fursa na mali nyingi. Unyenyekevu wa waumini wa mwanzo, ambao ulikuwa alama ya tofauti yao, ulibadilika na kuwa hadhi na ishara za utajiri sawa na wale wa mabaraza ya kifalme ya Roma.

Hatari ya kujibweteka na kubadilika na mamlaka ya dunia ikawa halisi.

"Katika historia yote ya Ukristo, inawezekana kuona kwamba ngano na magugu huwa pamoja kila wakati," anaandika tena Souza.

"Wakati mwingine magugu yanakuwa mengi, nyakati nyingine ngano — lakini hata ikiwa ngano ni chache, ndiyo inayohakikisha mwendelezo wa ufuasi wa Yesu wa Nazareti."

Miongoni mwa Wakatoliki, majina kama Mtakatifu Francisko wa Assisi na Papa Francisko mwenyewe huonekana kuwa wawakilishi wa mtazamo wa unyenyekevu na maisha rahisi.

Wakati huo huo, watu kama Papa Benedict IX (1020–1055), aliyewahi kuuza kiti cha upapa, na Kardinali Giovanni Angelo Becciu, aliyekuwa Mkuu wa Sekretarieti ya Jimbo wakati wa upapa uliopita na aliyetimuliwa baada ya kufuja dola milioni 200 (sawa na R$ 1.13 bilioni) zilizotengwa kwa ajili ya misaada ya hisani kununua jengo la kifahari jijini London — ni mifano ya upande wa pili wa sarafu.

Miongoni mwa Wakatoliki, majina kama vile Mtakatifu Francis wa Assisi au Papa Francis mwenyewe angewakilisha utetezi huu wa usahili.

Takwimu kama vile Papa Benedict IX (102-1055), ambaye aliuza kiti cha enzi cha upapa, na Kadinali Giovanni Angelo Becciu, mkuu wa Sekretarieti ya Jimbo wakati wa papa wa mwisho, ambaye alifukuzwa kutoka wadhifa wake baada ya ubadhirifu wa karibu dola milioni 200 zilizokusudiwa kwa hisani kujinunulia nyumba ya London, itakuwa mifano ya kinyume chake.

Utajiri usiofikirika

Konstantino na watawala wengine wengi wa Milki ya Kirumi walitoa majumba, mashamba, ardhi kubwa, na hata bafu kwa Kanisa, pamoja na kiasi kisichofikirika cha dhahabu na fedha.

Kuanzia hapo, utaratibu wa kutoa ili kupata kitu fulani uliwekwa, hata kwa Kanisa kujiimarisha katika eneo fulani.

Hadi kuibuka kwane , katika karne ya 18, ya Taifa linaloongozwa na Papa, maeneo lililoko kwenye rasi ya Italia yanayofanya kazi kama vyombo vya kisiasa na kidini chini ya amri ya Papa, na ya uongozi wa Kikatoliki kama mamlaka ya kiraia, na kuwa mshirika wa familia tajiri zaidi Ulaya .

Ingawa haijajua ustawi kila wakati (Zama za Kati, kwa mfano, zilikuwa kipindi ambacho Wakatoliki walifurahia huruma ya watawala wa wakati huo), inaweza kusemwa kwamba Kanisa Katoliki lilijenga urithi wake kwa michango kutoka kwa waamini na kutoka kwa watu wanaovutiwa na ushawishi wake wa kisiasa na kijamii.

Leo, katika karne ya 21, limeongeza urithi wake wa kitamaduni, ambao ni pamoja na kazi za sanaa za thamani, majumba ya kumbukumbu ambayo yanakaribisha mamilioni ya wageni (wanaolipa) kila mwaka, na uwekezaji katika soko la fedha, eneo ambalo limekuwa kitovu cha kashfa nyingi kubwa.

Jiji la Vaticanndio kitovu cha nguvu ya Wakatoliki. Mfumo wa serikali ni utawala kamili wa kifalme unaotumiwa na Papa, jina alilopewa Askofu wa Roma, ambaye ana vyeo vingine kama vile Vicar wa Yesu Kristo, mrithi wa Mkuu wa Mitume na Papa Mkuu wa Kanisa duniani.

Jimbo la Vatican lilianzishwa karibu mwaka 752, wakati wa papa Stephen II (715-757). Makumbusho ya kwanza ni ya wakati wa Papa Julius II (1443-1513).

Vatican inapata msaada wa kifedha kutoka majimbo yote ya dunia, hasa majimbo ya Marekani na Ujerumani, mawili kati ya majimbo tajiri zaidi. Utalii ni chanzo kingine cha mapato.

Jiji lina makao ya vyombo vya Jimbo , idara na huduma za Jimbo kuu, pamoja na: Jumba ya Raphael Chapels, Mkusanyiko wa picha za Vatican-Vatican Picture Gallery, Ethnological Missionary Museum, Historia Museum), Maktaba ya Kitume ya Vatican , Radio Vatican, benki, theservmualy Observaly Vatican Santa Marta), Kanisa na Mtakatifu Petro-Basilica ya Mtakatifu Petro, majengo yaliyo karibu na basilica, gazeti la Osservatore Romano, Vatican Media - Vatican Television Center, Libreria Editrice na Nyaraka za Kitume.

Mali pia nje ya kuta

Kuna majengo 12 ya nje au kuta za Vatican , ikiwa ni pamoja na basilica kuu za Mtakatifu John Lateran, Mtakatifu Paulo Nje ya Kuta, Mtakatifu Mary Meja, na parokia ya Mtakatifu Anne, pamoja na ofisi za dicasteries na Villa ya Castel Gandolfo, inayojulikana kama makazi ya majira ya joto ya mapapa.

Pia kuna uga wa Mtakatifu Petro, unaojumuisha michango ya hiari inayotolewa na waamini kutoka sehemu zote za dunia. Michango hii inakusudiwa kwa kazi za kijamii na matengenezo ya shughuli, utalii na Makumbusho ya Vatican , ambayo baadhi ya vivutio vyake huvutia mamilioni ya watu kila mwaka.

Hizi ni pamoja na Jumba la Makumbusho la Vatican na Kanisa la Sistine Chapel, uuzaji wa stempu na sarafu za ukumbusho, na, jambo la kutatanisha zaidi, shughuli za taasisi zake za kifedha, Taasisi ya Kazi za Dini (IOR), inayojulikana zaidi kama Benki ya Vatican ambayo inasimamia mali muhimu za kifedha, na Apsa.

Vatican pia ina moja ya mkusanyiko mkubwa wa sanaa na utamaduni ulimwenguni. Hata hivyo, mali hizi huchukuliwa kuwa zisizoshikika na hazipatikani kwa mauzo au matumizi ya kibiashara.

Sehemu kubwa ya urithi huu unatoka kwa dikteta wa Italia Benito Mussolini. Mnamo 1929, aliweka lire bilioni 1.75 za Kiitaliano kwenye hazina ya Holy See kupitia Maridhiano, ulipaji wa mali ya Kanisa Katoliki iliyokamatwa wakati wa kuungana kwa Italia.

Harakati hii ya kisiasa na kijeshi ilileta pamoja falme kadhaa, Wadachi, na majimbo huru, pamoja na Majimbo ya Papa, katika Ufalme wa Italia. Katika kipindi hiki, hasa kati ya 1860 na 1870, mali na wilaya nyingi zilichukuliwa kutoka kwa Wakatoliki, ukiwa ni moja ya wakati dhaifu zaidi katika historia ya uhusiano kati ya Kanisa na Italia iliyoungana.

Karibu robo ya jumla hii ilitumiwa na Papa Pius II kuunda Jimbo jipya la Vatican kusimamisha majengo ya Holy See (kama vile Jumba kubwa la Mtakatifu Callistus huko Trastevere/Roma) na kujenga nyumba za wafanyikazi karibu na Vatican.

Pesa zilizobaki zilizopokelewa ziliwekwa katika mfululizo wa uwekezaji kwa kutumia kanuni ya mseto kama mkakati, ili kuepuka hatari.

Kwa hivyo, Apsa inamiliki mali isiyohamishika nchini Uingereza, Ufaransa na Uswizi, pamoja na Italia, nchi kuu ya uwekezaji, hasa Roma, na 92% ya vitengo vya mali isiyohamishika, kuanzia majengo hadi ofisi, maduka na mikahawa.

Takwimu zisizo wazi

Hivi sasa, sehemu ya mali isiyohamishika, pamoja na uwekezaji yenye takwimu ya takriban dola bilioni 1.9 - huzalisha mapato kwa ajili ya matengenezo ya Curia ya Kirumi, chombo cha utawala cha Vatican.

Hii ndiyo kazi kuu ya fedha za Vatikani: kusaidia vifaa vya Holy See, watawa, harakati za papa na vitendo vya hisani.

Mnamo mwaka wa 2019, alipoulizwa juu ya fedha, Papa Francis alitetea hitaji la kuwekeza, sio kwa sababu ya uvumi, lakini kuzuia mtaji kushuka thamani. "Ili iweze kubaki thabiti au kutoa kidogo," alisema.

Hii ni muhimu kwasababu Holy See, ingawa inaungwa mkono na Jimbo la Vatican yenyewe sio serikali, mwanahistoria wa Italia Andrea Riccardi, mwanzilishi wa shirika la Katoliki la Jumuiya ya Sant'Egidio, aliliambia gazeti la Italia Corriere della Sera.

Haina ushuru au deni la umma. Inasaidiwa na mapato kutoka kwa mali zake na, juu ya yote, na michango kutoka kwa waamini. Mwelekeo huu unahusishwa na maoni ya umma ya Kikatoliki, anaelezea Bw. Riccardi.

"Kwasababu hii na nyinginezo, ni muhimu kuhakikisha uwazi wa bajeti na usimamizi wa utaratibu."

Lakini mapato na matumizi ya kila mwaka ya Vatican yalikuwa chini sana kuliko ilivyoripotiwa, na jumla ya mali yake ni mara mbili ya ile iliyoripotiwa hapo awali (karibu $ 4 bilioni).

Hii ni kulingana na kasisi wa shirika la mapadri wa Jesuit wa Uhispania Juan Antonio Guerrero Alves, mkuu wa Sekretarieti ya Uchumi, ofisi iliyoundwa na Papa Francis mwanzoni mwa mageuzi yake ya kiuchumi mnamo 2014.

Ili kudhibiti matumizi mengi, Vatican ilianza kuuza kati ya dola milioni 20 na milioni 25 za mali zake kila mwaka.

"Changamoto hizi lazima zishughulikiwe, na ni ngumu kuona jinsi Kanisa ambalo linaona idadi yake ya waamini ikipungua katika nchi zilizo na uchumi ulioendelea zaidi inaweza kuzalisha rasilimali zinazohitajika kujidumisha," anaelezea mtaalam wa Vatican John Allen Jr.

Lakini hata katika kivuli cha kupungua kwa idadi ya waumini wakarimu katika nchi zilizoendelea zaidi, hasa huko Ulaya na Marekani , kuna nchi ambazo Kanisa Katoliki ni tajiri sana.

Dayosisi (Jimbo Katoliki) ni tajiri zaidi

Mwanachama mashuhuri zaidi wa orodha hii ya mamilionea ni Ujerumani, ambapo ustawi unatawala kutokana na "kirchensteuer," ushuru wa kanisa unaotozwa moja kwa moja kwa washiriki wa jumuiya za kidini zinazotambuliwa na serikali, kama vile Kanisa Katoliki.

Kodi ya manispaa ni asilimia ya mapato yanayotozwa ushuru ya raia, ambayo hutofautiana kati ya 8 na 9% kulingana na serikali.

Mnamo 2023, Kanisa lilikusanya takriban dola bilioni 7.4 za Marekani katika ushuru huu, ukipungua kwa takriban 5% kutoka ule wa mwaka uliopita, wakati dola bilioni 7.77 zilikusanywa.

Licha ya takwimu hizi muhimu, kupungua kwa mapato ni wasiwasi kwa uongozi wa Kikatoliki, kwani kunahusishwa moja kwa moja na kutoka kwa waumini kwenye dini hiyo.

Sehemu ya jukumu la kupungua kwa idadi hii ya waamini nchini Ujerumani iko katika migogoro ya mara kwa mara ya picha ya Kanisa nchini.

Mnamo 2013, kashfa iliyomhusisha Askofu wa wakati huo wa Limburg, Franz-Peter Tebartz van Elst, ilizuka. Gharama ya kujenga jumba la askofu wake ilipanda kutoka dola milioni 5.7 hadi angalau dola milioni 35 katika miaka mitano, mgogoro ambao uliathiri Kanisa Katoliki lote la Ujerumani.

Gharama hizi zimesababisha Wajerumani wengi kuhoji utajiri wa Kanisa.

Chini ya shinikizo kutoka kwa waandishi wa habari, nusu ya dayosisi 27 za Ujerumani ziliweka mali zake hadharani. Umma kisha uligundua kuwa ulijua sehemu ndogo tu ya takwimu.

Kwakweli, wakati maaskofu wanatakiwa kuchapisha taarifa zao za kifedha, takwimu za Kanisa zinabaki kuwa siri. Mbali na mali isiyohamishika ya jadi, ilimiliki benki kumi, kampuni kadhaa za bima, hoteli 70, kampuni kuu za usimamizi wa mali, na vyombo kadhaa vya habari.

Dayosisi ya Cologne pekee, mojawapo ya tajiri zaidi duniani, ilikadiria thamani yake mwaka 2023 kuwa karibu dola bilioni 5.

Katika mwaka huo huo, alikusanya dola milioni 744 za ushuru wa kanisa, zikiwakilisha 70% ya mapato yake yote ya kila mwaka.

Zoezi hili la uwazi liliwapa umma mwanga, ingawa mdogo, katika maisha ya faragha ya makasisi wa Kikatoliki wa Ujerumani.

Kama Askofu Tebartz-van Elts, ambaye alikuwa na beseni la kuogea lenye thamani ya dola 17,000, au Askofu Mkuu wa Munich, Kardinali Reinhard Marx, anayeishi katika jumba la kifahari la Baroque lililorejeshwa kwa dola bilioni 9.9, robo tatu ya ambayo ililipwa na walipa kodi.

Reinhard Marx mwenyewe anamiliki, miongoni mwa mambo mengine, BMW 730 na dereva. Ukweli ambao Wakatoliki wengi wa Ujerumani walipata kuwa hauwezi kuliwa walipogundua kwamba pesa zao zilifadhili anasa nyingi sana.

"Hakuna mali ya Kanisa Katoliki iliyo kwa jina la mtu binafsi, yaani, kasisi, askofu, kadinali, au mtu yeyote wa kidini," anasema Padre Antonio Lisboa Lustosa, profesa wa theolojia na mtaalamu wa masomo ya kidini.

Mtaalamu huyo anakiri kwamba kuna mikengeuko miongoni mwa baadhi ya rika lake na kwamba vitendo hivi vya anasa, majivuno na majigambo haviendani na kanuni za Ukristo.

"Inatokea mara kwa mara, lakini hakuna anayeweza kusahau kuwa Kanisa linaundwa na wanaume wenye uwezo wa kufanya makosa," anasema Lustosa.

"Kwa vyovyote vile, kile ambacho Yesu Kristo alihubiri na kile ambacho Papa Francis alisisitiza ni kudumisha utulivu na urahisi," anabainisha.

Marekani pia

Kanisa la Marekani, pia ni mchangiaji mwingine mkuu wa mali ya Vatican. Uongozi wa Kikatoliki unamiliki mali nyingi huko, ikiwa ni pamoja na vyuo vikuu maarufu kama Notre Dame huko Indiana (yenye mapato ya $ 1.76 bilioni) na Georgetown huko Washington (pamoja na mapato ya $ 1.92 bilioni), pamoja na hospitali na shule.

Ingawa hakuna ushuru wa lazima wa kanisa, Kanisa hupokea michango muhimu ya kibinafsi. Inakadiriwa kwamba viongozi wa kidini wa Marekani huchangisha takriban dola bilioni 10 kwa michango kila mwaka, pamoja na kumiliki mali isiyohamishika na ya kifedha.

Inafaa kufahamu kuwa Kanisa la Marekani ndilo nyumbani kwa idadi kubwa zaidi ya waumini wa kidini wa mrengo wa kikatoliki wa kihafidhina, ambao wanasalia kuwa na uhusiano wa karibu na haki hiyo kali.

Akaunti nchini Brazil

Brazili, nchi yenye idadi kubwa ya Wakatoliki duniani, pia ina Kanisa lenye ushawishi na urithi mkubwa.

Ingawa hakuna data iliyounganishwa ya kifedha kwa sababu ya ukosefu wa ripoti ya kitaifa ya kifedha ya umma, na hivyo kufanya iwe vigumu kupata picha kamili ya fedha za Kanisa, dayosisi za Brazili zinasimamia mtandao mkubwa wa parokia, shule, hospitali na vyuo vikuu.

Isitoshe, wao hupokea michango kutoka kwa waamini na kufaidika kutokana na misamaha ya kodi.

Brazili pia ni nyumbani kwa kaburi kubwa na la pili lililotembelewa zaidi la Marian ulimwenguni, Shrine ya Kitaifa ya Mama Yetu wa Aparecida, lililopo Aparecida, ndani ya São Paulo, inayochukuliwa kuwa tajiri zaidi ulimwenguni kwa rasilimali za kifedha, kulingana na data iliyotolewa na dayosisi zenyewe na kuunganishwa na wataalamu wa utalii wa kidini.

Madhabahu hiyo inakaribisha mahujaji wapatao milioni 10 kwa mwaka, ambao hutumia wastani wa dola 21 kwa siku, ikiwa ni pamoja na mapato ya kila mwaka ya takriban dola milioni 240 kwa jiji hili lenye wakazi 35,000 pekee.

Wakati wa ziara ya Papa Benedict XVI nchini Brazil mwaka 2007, mapato ya mwezi ya basilica, kulingana na habari iliyochapishwa na jimbo kuu wakati huo, ilikuwa kati ya dola milioni 70 na 90, kutokana na kampeni za mchango.

Ufaransa si miongoni mwa nchi zenye idadi kubwa ya Wakatoliki duniani. Leo, 29% ya Wafaransa wanajitangaza kuwa Wakatoliki, ikilinganishwa na 70% miaka kumi iliyopita. Lakini ni nyumbani kwa kanisa katoliki la tatu linalotembelewa zaidi ulimwenguni, Kanisa Kuu la Notre-Dame huko Paris.

Kabla ya moto wa 2019 ambao ulilazimisha kufungwa kwake kwa miaka mitano, ilikaribisha karibu wageni milioni 13.6 kwa mwaka, mbele ya vivutio vya watalii kama vile Mnara wa Eiffel na Jumba la kumbukumbu la Louvre.

Marejesho ya kanisa kuu ni mradi ambao ulihitaji ushirikiano wa kimataifa na uwekezaji mkubwa. Marejesho ya kanisa la Gothic la karne tisa yaligharimu karibu euro milioni 800 na kukusanya karibu dola bilioni kutokana na michango kutoka kwa karibu watu 340,000 kutoka nchi 150.

Takwimu hizi zinaonyesha ukubwa wa mali zinazosaidia taasisi kama vile Kanisa Katoliki, ambalo lina vifaa muhimu vya maelfu ya wafanyakazi na watu wa dini duniani kote, vyuo vikuu, makumbusho, hospitali na mamia ya mashirika ya kutoa misaada, miongoni mwa mengine.

Katika mahojiano ya mwaka 2014 na Ferrucio de Bortoli, mhariri mkuu wa Corriere della Sera, Papa Francis alisema kwamba tatizo si ukubwa wa bahati hii bali ukosefu wa uwazi unaoizunguka.

Alipoulizwa kuhusu utajiri wa Kanisa na kupita kiasi, Francis alisema: "Yesu anasema kwamba mtu hawezi kutumikia mabwana wawili: Mungu na mali. Na tunapohukumiwa kwenye Hukumu ya Mwisho, ukaribu wetu na umaskini utakuwa na maana. Umaskini unatuweka mbali na ibada ya sanamu na unafungua mlango wa Utoaji."

Na kuhitimisha: "Fedha daima ni msaliti."

Imetafsiriwa na Dinah Gahamanyi