Kwanini wanawake hawawezi kuwa Mapapa? na nini asili ya hili?

Wanawake hawawezi kuwa viongozi wa Kanisa Katoliki. Ukristo wa Kikatoliki haukubali wanawake kuwa makasisi. Nini msingi wa jambo hili?

Kufuatia kifo cha Papa Francis, kiongozi wa Wakristo wa Kanisa Katoliki, mchakato wa kumchagua papa mpya unakaribia kuanza. Papa mpya atachaguliwa kwa kura ya kundi la makadinali.

Lakini kulingana na Ukristo wa Kikatoliki, wanaume pekee wanaweza kuwa Papa. Kwanini, ni wanaume pekee wanaoweza kuwa makuhani kanisani?

Nafasi moja ya uongozi ambayo imeendelea bila kuingiliwa duniani kwa miaka elfu mbili iliyopita ni ile ya Papa, kiongozi wa Ukristo wa Kikatoliki.

Mtakatifu Petro, mmoja wa wanafunzi 12 wa Yesu Kristo, anachukuliwa kuwa kiongozi wa kwanza wa Ukristo wa Kikatoliki.

Jukumu hili, lililooanza naye, limeendelea bila mapumziko yoyote kwa miaka elfu mbili iliyopita.

Hadi sasa, kumekuwa na zaidi ya mapapa 250. Walakini, hakuna hata mmoja wao ambaye amekuwa mwanamke.

Wanawake katika kanisa Katoliki

Sio tu kuwa papa, lakini wanawake hawawezi hata kuwa makasisi au maaskofu katika Ukristo wa kanisa katoliki.

"Katika Ukatoliki, kuna hatua mbalimbali za kufikia nafasi ya uongozi wa kiroho. Kwanza, kuwa Mkatoliki. Baadaye, kuwa Padre. Baada ya hapo, kuwa Askofu, Askofu Mkuu, na Kadinali."

"Mmoja wa makadinali hawa atachaguliwa kuwa papa. Wanawake hawaruhusiwi popote katika madaraja haya. Wanawake wanaweza kuwa watawa. Wanaweza kusaidia mapadri. Lakini hawawezi kuwa mapadri wenyewe. Hii imekuwa mila kwa miaka elfu mbili. Hata kama papa anataka, mila hii haiwezi kubadilishwa," anasema Cladson Xavier, profesa katika Chuo cha Loyola.

Hayo yamebainishwa mara nyingi na hayati Papa Francis, ambaye alithibitisha hilo alipokuwa akizungumza na waandishi wa habari kwenye ndege akitoka ziarani mwaka 2016.

Wakati huo, aliulizwa kama mwanamke hawezi kuwa Papa. Akijibu, Papa Francis alisema, "Papa John Paul II aliweka wazi hili. Haiwezi kubadilishwa." Alipoulizwa tena ikiwa haiwezi kubadilishwa, alisema, "Hivyo ndivyo unavyoweza kusema unaposoma tamko la Papa John Paul II."

Tamko ambalo Papa Francis anarejelea linanukuu Waraka wa Kitume Ordinatio Sacerdotalis ulioandikwa na aliyekuwa wakati huo Papa John Paul II mwaka 1994.

Yohane Paulo II aliandika barua hii ya kitume kwa maaskofu wa Kanisa Katoliki kuhusu kuendeleza ukuhani kwa wanaume pekee na sababu zake. Katika barua hii, aliorodhesha sababu mbalimbali kwa nini wanawake hawawezi kutawazwa kuwa makuhani.

Kwanza, alitaja zoea la Kanisa Katoliki kuhusu jambo hilo. "Utawazaji wa kikuhani, ambao Kristo aliwakabidhi mitume (wanafunzi) wake watekeleze kazi za kufundisha, kuwatakasa, na kuwatawala waamini, imeheshimiwa daima katika Kanisa Katoliki tangu mwanzo wa mwanadamu," barua hiyo yaeleza.

Papa Paulo VI alimwandikia barua Askofu Mkuu wa Canterbury, Dk. F.D. Cogan, kiongozi wa Ukristo wa Kianglikana, kuhusu kuwekwa wakfu kwa wanawake katika ukasisi katika Kanisa la Anglikana.

Katika barua hiyo, Paulo VI alisema kwamba "kulingana na rekodi za Maandiko Matakatifu, Kristo aliwachagua mitume wake tu kutoka miongoni mwa wanadamu.

Katika barua yake, Papa Yohane Paulo wa Pili alitaja jambo hilo na kusema kwamba ni wanaume pekee wanaoweza kuwekwa wakfu.

Papa Yohane Paulo wa Pili pia alitoa hoja nyingine muhimu. Alisema katika barua yake kwamba "Bikira aliyebarikiwa Mariamu, Mama wa Mungu na Mama wa Kanisa, hakupokea utume wa kitume au ukuhani wa huduma.

Ukweli kwamba wanawake hawaruhusiwi kuwekwa wakfu wa kipadre hauwezi kufasiriwa kuwa unamaanisha utu mdogo kwa wanawake au ubaguzi dhidi yao. Kinyume chake, ni lazima ionekane kuwa utunzaji mwaminifu wa mpango wa hekima wa Mungu wa ulimwengu wote."

Hatimaye, Papa Yohane Paulo wa Pili alisema katika barua yake ya kitume, "Ili kuondoa mashaka yote juu ya jambo linalohusiana na muundo wa kimungu wa Kanisa, natangaza kwamba Kanisa halina mamlaka ya kuwaweka wakfu wanawake, na amri hii lazima izingatiwe kwa uthabiti na waamini wote wa Kanisa.

Akirejelea barua hii, Papa Francis alisema kuwa Ukristo wa Kikatoliki hauruhusu kuwekwa wakfu kwa wanawake katika ukasisi.

Hata hivyo, mnamo Agosti 2016, Papa Francis alionyesha kwamba anafikiria kuwaweka wakfu wanawake kama mashemasi. Mashemasi ni kuwekwa wakfu kabla ya ukuhani katika Ukatoliki.

Hata hivyo, papa pia alieleza wazi wakati huo kwamba wanawake hawangetawazwa kamwe kuwa makasisi.

Nafasi ya wanawake katika maisha ya Yesu Kristo

Akizungumza na BBC kutoka Vatican kuhusiana na hili, Selvaraj, mkuu wa kitengo cha Radio Vatican cha Kitamil, anasema kuwa hii imekuwa desturi tangu wakati wa Yesu Kristo.

"Tabia ya kuwaweka wanaume kuwa makuhani imekuwepo tangu wakati wa Yesu Kristo. Ingawa kulikuwa na wanawake kati ya wafuasi wake wakati wa Yesu, alitambua wanafunzi 12 tu wa kiume," anasema Selvaraj.

Lakini Biblia huonyesha kwamba wanawake wengi walitimiza majukumu muhimu katika maisha ya Yesu Kristo, asema Gladson Xavier. "Hasa, Mariamu, mama yake Yesu, anatajwa kwa umuhimu mkubwa katika Biblia. Kisha, Martha na Mariamu wa Bethania wanatajwa katika maandiko mengi katika nyakati mbalimbali za maisha ya Yesu," anasema.

Ukweli kwamba wanawake hawawezi kutawazwa kama mapadre ni mwendelezo wa maoni ya mfumo dume, anasema Bhattacharya, profesa katika Chuo Kikuu cha Chennai.

"Wanasema kwamba wanafunzi wote 12 wa Yesu walikuwa wanaume. Yesu alikuwa na wanafunzi wengi. Kulikuwa na wanawake kati yao. Lakini wanatekeleza kinachopaswa. Kulikuwa na idadi kubwa ya wanawake kati ya wale waliofanya kazi na Yesu.

"Wanawake ndio walioteseka zaidi pamoja na Yesu. Kwa hiyo, mafundisho ya Yesu si kikwazo kwa hili. Theolojia ya Yesu si kikwazo kwa hili. Lakini wale walio na mawazo ya mfumo dume wanapinga wanawake kuwa makuhani," asema Profesa Bhattacharya.

'Wanawake waruhusiwe kuwa makuhani'

T.A. Lucia, mtawa wa zamani na ambaye sasa ni mwanasheria, anasema hilo linatokea kwa sababu dini huvuta hisia za jamii.

"Kuhusu Yesu, aliwapigania wanyonge. Alisulubishwa kwa ajili yao. Lakini bado dini hizi zinaendelea kuwakandamiza wanawake kwa jina la Yesu. Hasa katika Ukristo wa Kikatoliki, wanawake wanawekwa katika nafasi ya chini kuliko wanaume. Ikiwa tu wanawake wanaruhusiwa kuwa mapadre ndipo wanaweza kuwa Papa."

"Lakini hawaruhusu kuwa makuhani. Dini hizi huchukua tu vipengele vya kiitikio vya jamii. Mafundisho ya Yesu hayasemi hivyo. Yesu alizungumza kuhusu uhuru kwa wote," asema D.A. Lucia.

T.A. Lucia anakana kwamba ukosefu wa wanawake kati ya wanafunzi 12 wa Yesu ni sababu ya kukataa kwake ukuhani.

"Wanasema wanamfuata Yesu. Je, sasa wanavaa mavazi yale yale ambayo Yesu alivaa? Je, Yesu ndiye aliyeumba kanisa na dini? Je, Yesu alianzisha ukuhani? Kulikuwa na watu 72 pamoja na Yesu, si 12.

Wengi wa hawa 72 walikuwa wanawake. Wanawake walikuwepo Yesu aliposulubishwa. Kwa hiyo, si sawa kukataa haki za wanawake kwa kunyoosha kidole kwa Yesu," anasema D.A. Lucia.

Je, si katika Ukristo wa Kikatoliki pekee ambapo wanawake wanakubalika katika ukuhani au nyadhifa za uongozi? Je, hali ikoje katika matawi mengine ya Ukristo?

Akijibu hili, Profesa Bhatti anasema, "Madhehebu mengi ya kale ya Kikristo hayakubali wanawake katika nafasi za ukuhani na uongozi. Kuna wanawake kama makasisi na maaskofu katika Ukristo wa Anglikana na baadhi ya madhehebu mengine."

Anasema pia kwamba walipoibua suala hili miaka kumi iliyopita, walikabiliwa na upinzani mkali.

Kwa hivyo, katika hali ya sasa ya Ukristo wa Kikatoliki, wanawake wanaweza kushiriki katika kujitolea kama watawa na kufanya kazi pamoja katika vikundi.

Katika sehemu ambazo hakuna wamisionari wa kutosha wa walei, wanawake hufanya kazi hizi ili kuwasaidia mapadre, asema Bhatti. Zaidi ya hayo, wanawake pia wanaruhusiwa kutoa 'huduma' katika jumuiya zinazofanyika katika baadhi ya maeneo.

Imetafsiriwa na Yusuph Mazimu