Simulizi ya mbuga za wanyama zilizohusisha wanadamu ambazo zilihudumu Uropa hadi 1958

Hii ni simulizi mbaya na moja ya mbaya zaidi, kwa sababu iliacha madhara makubwa ambayo yaliishi na kudumu kwa miaka mingi.

Labda karne nyingi, kulingana na mahali unapoanza kuhesabu.

Katika ulimwengu wa magharibi, tunaweza kurudi kwenye bustani ya wanyama ya Moctezuma, tlatoani ya tisa ya Tenochtitlan na mtawala wa Muungano wa Utatu wa Azteki.

Kulingana na wanahistoria wa Uhispania kama vile Antonio Solís y Rivadeneyra (1610-1686), mbali na ndege, wanyama wa mwituni na wanyama wenye sumu, ilikuwa na "chumba ambamo nyati waliishi, na wanyama wengine waharibifu wa jumba la kifalme ambao walitumikia mfalme: ambao katika idadi yao walihesabiwa wanyama wakubwa."

Maelezo hayo yanakumbusha mila ya "maonyesho ya kituko", yaliyoanzia karne ya 16.

Kufikia wakati huu ulemavu wa mwili haukuzingatiwa tena kuwa ishara mbaya au kuogopwa kama ushahidi wa pepo wabaya, kwa hivyo "maajabu" ya matibabu yakawa sehemu za kawaida za maonyesho ya kusafiri.

Lakini labda mtangulizi mwafaka zaidi wa kile ambacho kilikuwa bado kinatokea zaidi ya karne nne baada ya safari za kwanza za ugunduzi ilikuwa nyongeza ya Kadinali wa Italia Hippolytus de' Medici kwa menagerie ya familia yake.

Katikati ya Renaissance ya Italia, ilijivunia kuwa na, pamoja na kila aina ya wanyama wa kigeni, "washenzi" kadhaa wanaozungumza lugha zaidi ya 20, kutia ndani Wamoor, Watartari, Wahindi, Waturuki na Waafrika.

Alikuwa amechukua hatua nyingine katika kudhoofisha ubinadamu kwa wale waliokuwa tofauti: kwa maonyesho ya kutisha ya watu waliozaliwa na mabadiliko fulani ya kimwili, aliongeza umiliki wa wanadamu kutoka nchi nyingine ambao sura na desturi zao zilikuwa tofauti na zile za Ulaya.

Upeo wa aina hiyo ya udhalilishaji, hata hivyo, ungekuja mamia ya miaka baadaye, wakati jamii za Magharibi zilipokuwa na hamu ya kuonyesha "sampuli" za kigeni za binadamu ambazo zilisafirishwa hadi Paris, New York, London, au Berlin kwa maslahi na furaha ya umati wa watu.

Kilichoanza kama udadisi kutoka kwa watazamaji kiligeuka kuwa sayansi ya uwongo ya ajabu katikati ya karne ya 19, watafiti wakitafuta ushahidi halisi wa nadharia yao ya wanakotoka.

Mamilioni ya watu walitembelea "Majumba ya maonesho ya binadamu" yalioundwa kama sehemu ya maonyesho makubwa ya biashara ya kimataifa.

Ndani yao wangeweza kuona vijiji vizima vyenye wakazi walioletwa kutoka sehemu za mbali na kulipwa ili kucheza dansi za vita au matambiko ya kidini mbele ya wakuu wao wa kikoloni.

Hivyo , hisia "nyingine" iliundwa kwa heshima na watu wa kigeni, ambayo ilisaidia kuhalalisha utawala wao.

Kuwasili kwa Omai Uingereza

Huenda haikuwa na hatia mwanzoni: kukutana na wasiojulikana na kutaka kujua, labda hata kuheshimiana.

Mnamo 1774, Mpolinesia mmoja aitwaye Mai au Omai aliwasili Uingereza pamoja na Kapteni James Cook na kuletwa na mwanasayansi wa asili Joseph Banks kwenye mahakama ya Mfalme George wa Tatu, ambaye alianguka miguuni kwake.

Alikuwa "mcheshi, mrembo na mjanja", kama Richard Holmes anavyoiweka katika kumbukumbu yake ya "Enzi ya Maajabu".

"Urembo wake wa kigeni...ulivutiwa sana na jamii, haswa miongoni mwa wanawake wajasiri wa hali ya juu."

Lakini je, alikuwa mgeni au kielelezo?

Iwapo kulikuwa na nafasi ya utata katika siku za mwanzo, ilitoweka na uhakika mpya wa enzi ya ukoloni.

Nembo ya kusikitisha zaidi ya zama zijazo ilikuwa Saartjie Baartman wa Afrika Kusini, anayejulikana kama "Hottentot Venus."

Alizaliwa karibu 1780, aliletwa London mnamo 1810 na kuonyeshwa kwenye maonyesho huko Uropa, na kufurahisha watazamaji.

Kivutio chake kikubwa kilikuwa makalio yake makubwa kwa sababu, wakati ambapo makalio yalikuwa ya mtindo, yake yalikuwa, kutoka kwa mtazamo wa Ulaya, yamependeza.

Venus wa Kiafrika alipopoteza mvuto wake jijini London, alitumwa Paris, ambako alichambuliwa zaidi na wanaanthropolojia chipukizi wa rangi. Katika orodha ya maonyesho, mmoja wa wanasayansi hao alimtaja kuwa na "makalio ya nyani."

Ni katika kipindi hiki ndipo utafiti wa kile kilichokuja kuitwa “ubaguzi wa rangi” ulianza.

Alikufa mnamo 1815, lakini onyesho liliendelea

Ubongo wake, mifupa na viungo vyake vya ngono viliendelea kuonyeshwa kwenye Jumba la Makumbusho la Binadamu huko Paris hadi 1974. Mnamo 2002, mabaki yake yalirudishwa na kuzikwa Afrika Kusini.

Baartman alianzisha kipindi cha maelezo, kipimo, na uainishaji, ambacho kingeongoza hivi karibuni kwa mpangilio mzuri: wazo kwamba kuna mifugo bora na mibaya zaidi.

Chini

Kilele cha hadithi kinakuja na enzi ya ubeberu wa mwishoni mwa karne ya kumi na tisa na mwanzoni mwa karne ya ishirini.

Katika pande zote mbili za Atlantiki, watazamaji waliochochewa na dhana za Uinjilisti wa Kikristo na ubora wa kitamaduni walikasirika kuhusu uigizaji upya wa maisha ya kikoloni ambao ulikuja kuwa sehemu ya kawaida ya maonyesho ya biashara ya kimataifa.

Wageni wangeweza kutazama maisha ya "kale ", na kuondoka wakihisi kwamba "wamesafiri" kwenda sehemu zisizojulikana .

Mjerumani Karl Hagenbeck, mfanyabiashara wa wanyama pori na mjasiriamali wa baadaye wa zoo nyingi za Ulaya, alikuwa mmoja wa waanzilishi wa mtindo huu, akifanya tofauti na maonyesho mengine ya "watu wa kigeni" kwa kuwaonyesha pamoja na mimea na wanyama kama katika " mazingira ya asili". ".

Mnamo 1874 aliwaonyesha Wasamoa na Wasami (Lapps) na mnamo 1876 Wanubi kutoka Sudani ya Misri, onyesho lililofanikiwa sana huko Uropa.

 Wazo lake la kuonyesha "washenzi katika hali yao ya asili" labda lilitokana na msukumo wa Geoffroy de Saint-Hilaire, mkurugenzi wa Jardin d'climatation huko Paris, ambaye mnamo 1877 aliandaa "maonyesho mawili ya kiethnolojia" yaliyoshirikisha Wanubi na Inuit.

Mwaka huo, watazamaji waliongezeka mara mbili hadi milioni moja.

Kati ya 1877 na 1912, takriban maonesho 30 ya kiethnolojia" yaliwasilishwa kwenye Jardin zoologique d'climatation.

Pia huko Paris, Maonyesho ya Ulimwengu ya 1878 yalionyesha "vijiji vya watu weusi", vilivyo na watu kutoka makoloni ya Senegal, Tonkin, na Tahiti.

Banda la Uholanzi katika maonyesho hayo lilijumuisha kijiji cha Javanese ("kampong") kinachokaliwa na "wenyeji" ambao walicheza ngoma na matambiko.

Mnamo 1889, Maonyesho ya Ulimwenguni, yaliyotembelewa na watu milioni 28, pia yalikuwa, kati ya watu wa kiasili 400 walioonyeshwa, Wajava ambao walifanya muziki wa hali ya juu sana hivi kwamba ilimwacha mtunzi mchanga Claude Debussy akiwa hana la kusema.

Mwaka huohuo, kwa idhini ya serikali ya Chile, wenyeji 11 wa watu wa Selknam au Oma, pamoja na mvulana wa umri wa miaka 8, walisafirishwa hadi Ulaya ili kuonyeshwa katika mbuga za wanyama.

Wahindi wa Tehuelche, Selknam, na Kawésqar wa Patagonia walikuwa wachache, kwa hiyo walipigwa picha, kupimwa, na kulazimishwa "kuoneshwa" kila siku, kati ya 1878 na 1900.

Iwapo walinusurika katika safari, wengi wa "vielelezo" hivi vya Amerika Kusini waliangamia muda mfupi baada ya kufika walikoenda .

Shelnam alikuwa amekamatwa na Maurice Maitre, mmoja wa wafanyabiashara waliotajirika kutokana na aina hii ya biashara haramu ya binadamu.

Baadhi ya maonyesho hayo, kama vile "Buffalo Bill" Cody, yanaonyeshwa kwenye maonyesho ya kusafiri; waliotoka Wild West walikuwa mfano mwingine wa ubaguzi wa rangi.

Na kulikuwa na wengine ambao walijitofautisha wenyewe kwa jinsi walivyowatendea Wahindi, kama vile Truman Hunt, msimamizi wa "kijiji cha Igorots" maarufu.

Walikaliwa na baadhi ya Wafilipino 1,300 kutoka makabila tofauti ambayo serikali ya Marekani ilileta kwenye Maonesho ya Dunia huko St. Louis mwaka 1904.

Katika tukio hili, motisha ilikuwa ya kisiasa, kulingana na Claire Prentice, mwandishi wa "Kabila lililopotea la Kisiwa cha Coney."

Kwa kuwaonyesha 'washenzi' serikali ilitarajia kupata uungwaji mkono wa umma kwa sera zake nchini Ufilipino kwa kuonyesha kwamba wakaaji wa maeneo mapya yaliyopatikana hawakuwa tayari kujitawala.

Kila mmoja wa "wenyeji" aliahidiwa malipo ya dola za Marekani 15 kwa mwezi ili kuonyesha utamaduni na desturi zao.

Hunt aliwatendea Waigoroti vibaya sana hivi kwamba alikamatwa mwaka wa 1906, akishutumiwa kwa kuiba $9,600 za mshahara kutoka kwao na kutumia nguvu za kimwili kuchukua mamia ya dola zaidi ya watu wa kabila hilo walizopata kwa kufanya kazi za mikono.

Ubaguzi wa kisayansi

Motisha za kuendelea kuwaonyesha wanadamu kwa miongo kadhaa, zikisisitiza "tofauti" kati ya "watu wa kwanza" na "wastaarabu", huko Hamburg, Copenhagen, Barcelona, ​​Milan, Warsaw na wengine, zilikuwa tofauti.

Waliunganishwa, wasomi walitofautiana kuhusu matukio matatu yanayohusiana: ujenzi wa kifikra, nadharia ya safu ya jamii, na ujenzi wa falme za kikoloni.

Mara nyingi zilitokana na ubaguzi wa rangi wa kisayansi na toleo la Darwinism la kijamii.

Mnamo 1906, kwa mfano, mwanaanthropolojia ambaye ni mahiri Madison Grant, mkurugenzi wa Jumuiya ya Wanyama ya New York, aliagiza mtu mfupi wa Kongo Ota Benga aonyeshwe kwenye Bustani ya Wanyama ya Bronx ya New York pamoja na nyani na wanyama wengine.

Kwa kuhimizwa na Grant, mwanaeugenist mashuhuri, mkurugenzi wa zoo alimweka Ota Benga kwenye ngome yenye orangutan na kumwita "Kiungo Kilichopotea", ili kuonyesha kwamba, katika suala la mageuzi, Waafrika kama Ota Benga walikuwa karibu na nyani kuliko Wazungu.

Oto Benga

Baada ya maandamano kutoka kwa Kanisa la Kibaptisti la Kiafrika-Amerika, aliruhusiwa kuzurura kwenye mbuga ya wanyama lakini aliponyanyaswa kwa maneno na kimwili na umati, tabia yake ilibadilika na ikawa ya jeuri kidogo, na aliondolewa.

Mnamo 1916 Grant alichapisha kitabu ambamo alifafanua nadharia ya ukuu wa wazungu na kutetea mpango madhubuti wa eugenics.

Mwaka huo huo Ota Benga alijiua kwa kujipiga risasi moyoni.

Walitoka kwa mtindo

Wakati huo huo, Maonyesho ya Kikoloni ya Marseilles (1906 na 1922) na Paris (1907 na 1931) yaliendelea kuwaonyesha wanadamu katika vizimba, mara nyingi wakiwa uchi au nusu uchi.

Inakadiriwa kuwa watu wapatao 35,000 walionyeshwa.

Wengi wao walilipwa: walikuwa maonyesho, burudani ya umma.

Lakini kwa kiasi kikubwa, kulikuwa na vikwazo kati ya umma na "wasanii" hawa, ili kuimarisha dhana ya kujitenga na, bila kutaja, usawa.

Maonyesho haya ya ethnografia yalififia baada ya Vita vya Kidunia vya pili. Inashangaza, ni Adolf Hitler ambaye kwanza aliwapiga marufuku.

Katika hali zingine, kwa kusikitisha, haikuwa lazima hata kuwapiga marufuku: walikoma kuwapo sio kwa sababu ya uhakiki wa maadili, lakini kwa sababu aina mpya za burudani zilionekana na watu waliacha kujali.

Ya mwisho kufungwa ilikuwa ile ya Ubelgiji.

Katika kiangazi cha 1897, Mfalme Leopold II alikuwa ameagiza Wakongo 267 hadi Brussels kwa ajili ya maonyesho katika jumba lake la kikoloni huko Tervuren, mashariki mwa Brussels.

Wengi walikufa wakati wa msimu wa baridi, lakini huo ulikuwa umaarufu kwamba maonyesho ya kudumu yalianzishwa kwenye tovuti.

Kwa Maonyesho ya Kimataifa na ya Ulimwengu ya 1958 ya Brussels, maadhimisho ya siku 200 ya maendeleo ya kijamii, kitamaduni na kiteknolojia baada ya vita, kijiji "cha kawaida" kilianzishwa, ambapo watazamaji waliwatazama Wakongo, mara nyingi kwa dharau .

"Ikiwa hawakuitikia, sarafu au ndizi zilitupwa kwao kupitia ua wa mianzi," aliandika mwandishi wa habari wakati huo.

Wakongo walichoshwa na hali waliyowekewa na unyanyasaji kutoka kwa umma, kwa hivyo mbuga ya wanyama ya kibinadamu ilifungwa.

Ilikuwa ya mwisho katika historia.

Bustani za wanyama za wanadamu zinakadiriwa kutazamwa na watu wapatao bilioni 1.4.

Na inajuliiana kwamba walikuwa na jukumu muhimu katika kuendeleza ubaguzi wa kisasa .