Janga juu ya janga: Fahamu kwa nini ni vigumu Syria kupata msaada baada ya tetemeko la ardhi

Mgogoro ndani ya mgogoro ndani ya mgogoro - Mandhari inazidi kuwa mbaya kwa Syria, tetemeko kubwa la ardhi na muongo mmoja na zaidi wa vita vinavyodhoofisha.

Mshtuko wa tetemeko la nchi haujavunja mizozo na vikwazo vilivyokita mizizi ambavyo vimekuwa vikizuia hatua za dharura za kibinadamu katika nchi iliyoharibiwa na vita.

Lakini siku nne baada ya tetemeko kubwa la ardhi kutokea, kuna ufa mdogo ambao unaweza kupanua nafasi za hatua za dharura za kibinadamu.

"Ni hatua nzuri mbele lakini nyingine nyingi zinahitajika," mkuu wa Umoja wa Mataifa wa masuala ya kibinadamu, Martin Griffiths, aliambia BBC baada ya vyombo vya habari vya serikali ya Syria kuripoti kuwa baraza la mawaziri la Syria limetoa idhini ya kupeleka misaada ya kibinadamu katika maeneo yote ya nchi hiyo.

Kulingana na Shirika la Habari la Sana, hilo litajumuisha maeneo yote yanayodhibitiwa na serikali na vile vile yale yanayodhibitiwa na vikundi vingine.

Juhudi za usaidizi zitaratibiwa na Umoja wa Mataifa, Shirika la Hilali Nyekundu la Syria na Kamati ya Kimataifa ya Msalaba Mwekundu, ilisema.

Lakini habari hizo zimepokelewa kwa uangalifu.

Bwana Griffiths alisisitiza tangazo hilo lilimaanisha tu kwamba msaada unaweza kutolewa katika mstari wa mbele wa Syria - sio kuvuka mpaka kutoka nchi jirani. "Pia tunatafuta kwa haraka idhini ya maeneo ya ziada ya kuvuka ili kukidhi mahitaji ya kuokoa maisha ya watu."

Kwa sasa, kuna njia pekee iliyoidhinishwa kuingia katika jimbo la kaskazini-magharibi la Syria la Idlib, eneo la mwisho linaloshikiliwa na waasi: kupitia Bab al-Hawa kuvuka mpaka wa Uturuki.

Njia muhimu kama hizi lazima ziidhinishwe na Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa.

Urusi na China mara kadhaa zimetumia kura yao ya turufu kuunga mkono utawala mgumu wa serikali ya Syria kwamba mifumo kama hii inakiuka uhuru wake.

Umoja wa Mataifa, miongoni mwa mambo mengine, umesisitiza mara kwa mara Syria na washirika wake kuruhusu misaada kuingia kaskazini mwa Syria kutoka njia nyingine kupitia Bab al-Salameh kwenye mpaka wa Uturuki, pamoja na kuvuka kutoka Iraq hadi maeneo mengi ya Wakurdi kaskazini-mashariki. Syria.

Wiki hii, makundi ya upinzani ya Syria yalitangaza kwamba yamepata kibali cha Ankara, kwa mara ya kwanza baada ya miaka kadhaa, kutumia korido za Bab al-Salameh na nyingine huko al-Rai. Tofauti na Umoja wa Mataifa, mashirika mengine ya misaada yasiyo ya kiserikali hayahitaji idhini ya Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa.

Siku ya Alhamisi, msafara wa kwanza wa misaada wa Umoja wa Mataifa uliokuwa umebeba blanketi na vifaa vingine hatimaye ulivuka kupitia Bab al-Hawa.

Ilikuwa ni msaada ambao ulipangwa kuja kabla ya tetemeko la ardhi kutokea, aliomboleza mwandishi wa habari wa Syria Ibrahim Zeidan, ambaye alizungumza nasi kutoka mji karibu na kivuko cha mpaka.

Njia hii, iliyoharibiwa vibaya katika mitetemeko ya Jumatatu, kwa muda mrefu imekuwa chanzo pekee cha riziki kwa zaidi ya Wasyria milioni nne, ambao wengi wao wanategemea takrima kuishi.

Wengi walihamishwa mara kwa mara, kutoka mkoa mmoja hadi mwingine, katika miaka ya mwanzo ya vita hivi. Sasa watu wanaoishi na karibu hakuna chochote wamepoteza hata hiyo.

"Eneo lililoathiriwa zaidi na tetemeko la ardhi la Syria liko kaskazini-magharibi," alisisitiza Jan Egeland, Katibu Mkuu wa Baraza la Wakimbizi la Norway. "Tunahitaji ufikiaji kamili na bila malipo katika mstari wa mbele, na usambazaji kamili na wa bure."

Vyanzo vya misaada vinaeleza kuwa siku za nyuma, baadhi ya misaada ya kibinadamu iliyofika katika maeneo yanayoshikiliwa na upinzani kupitia majimbo yanayodhibitiwa na serikali ilikataliwa. Pia kumekuwa na wasiwasi kwamba misaada inaweza kubadilishiwa muelekeo ikiwa njiani.

"Tunatumai wapinzani wenye silaha na serikali wataweka kando siasa," Bw Egeland alisisitiza kwa BBC, akiongeza kwamba kinachohitajika sasa ni usitishaji mapigano wa kibinadamu.

Pia alionyesha tahadhari juu ya makubaliano ya wazi ya serikali ya Syria, akisema matamshi kama hayo yaliwahi kutolewa hapo awali - lakini hayakufuatwa.

Umoja wa Mataifa sasa unakabiliwa na shinikizo kubwa la kutafuta njia mpya za kupuuza siasa na kuanzisha njia mpya huku wasiwasi ukiongezeka juu ya kina cha mateso, huku mamilioni ya watu wakijificha kwenye mahema au kwenye ardhi wazi kwenye hali ya baridi kali.

Wikendi hii, Bw Griffiths atasafiri hadi Syria na Uturuki "kuonyesha mshikamano na watu wa nchi zote mbili".

Lakini huko Damascus, uhuru pia utakuwa kwenye ajenda tena hasa kwa vile maeneo yanayodhibitiwa na serikali ya Syria kama vile mji wa kaskazini wa Aleppo pia yalikumbwa na mitetemeko - ambayo haichukui upande wowote katika mzozo huu.

Wasyria, popote wanapoishi, wamevutwa na umaskini uliokithiri wa miaka mingi na ufukara mwingi.

"Kwa nini [mataifa ya Magharibi] hayatendei nchi kwa njia sawa?" Dk Bouthaina Shaaban, mshauri maalum wa Rais wa Syria Bashar al-Assad, alidai kwenye kipindi cha Newshour cha BBC wiki hii.

"Sio ubinadamu, ni siasa," alitangaza, huku akitoa wito kwa nchi za Magharibi kuondoa vikwazo ambavyo alisema vinawazuia Wasyria nje ya nchi kukusanyika kusaidia.

Washington imetoa leseni ya kuruhusu msamaha wa vikwazo kwa Syria iliyokumbwa na tetemeko la ardhi.

Lakini maneno yake yalikuwa makali kama yale yanayotoka Damascus.

"Huu ni utawala ambao haujawahi kuonyesha mwelekeo wowote wa kuweka ustawi, ustawi, maslahi ya watu wake kwanza," alisema msemaji wa idara ya serikali Ned Price.

Misaada daima imekuwa na silaha nchini Syria. Wakati wa kuripoti kwetu mara kwa mara kutoka Syria wakati wa miaka ya mapigano makali, tuliona kwa karibu jinsi mbinu isiyo na huruma ya "kujisalimisha au njaa" ilivyotumiwa mara kwa mara, hasa na vikosi vya serikali walipokuwa wakikata jumuiya nzima inayoonekana kuwaunga mkono wapinzani wao.

Maafisa wa Syria wanasisitiza kwamba msaada lazima upitishwe kupitia wao, sio mashirika kama vile White Helmet.

Timu za kujitolea zilizopewa mafunzo ya kuwaondoa manusura kutoka kwenye vifusi vya mashambulizi ya anga ya Syria au Urusi sasa zimekuwa zikiwaokoa watu kutoka kwenye magofu huko Idlib.

Sehemu kubwa ya kaskazini-magharibi mwa Syria iko chini ya uongozi wa Hayat Tahrir al-Sham, vuguvugu la Kiislamu lilochukuliwa kama shirika la kigaidi na Ankara pmaoja na Washington, ambalo linajaribu kujitenga na uhusiano wa zamani na al-Qaeda.

Ramani ya kisiasa ya Syria ni uwanja wa kuchimba madini kwa kazi ya kibinadamu. Kaskazini-magharibi mwa Syria, ni vikosi vya Wakurdi wa Syria ambavyo vinadhibiti sehemu kubwa ya maeneo, hasa katika upinzani wa Damascus, lakini mara kwa mara hufanya miungano ya kimaslahi.

Msaada wa tetemeko la ardhi pia unaonyesha ramani mpya ya kisiasa ya kikanda iliyoibuka katika miaka ya hivi karibuni, kwani baadhi ya mataifa ya Kiarabu - ambayo yaliwahi kufanya kazi kwa karibu na miji mikuu ya Magharibi kuunga mkono upinzani wa Syria - yamechukua mbinu tofauti.

Umoja wa Falme za Kiarabu, nchi ya kwanza kati ya mataifa ya Ghuba ya Kiarabu kujaribu kuirudisha Damascus katika kundi la Waarabu, kwa kiasi fulani kujaribu kuiondoa kutoka katika uhusiano wake wa karibu na Iran, ilikuwa haraka kutumia misaada ya kibinadamu kuelekea Syria na Uturuki.

Saudi Arabia imefanya vivyo hivyo, huku mataifa mengine ya Kiarabu yakitoa msaada kwa Syria au Uturuki, au zote mbili.

Katika miezi ya hivi karibuni, kabla ya mzozo huu, pia kulikuwa na dalili za maelewano ya tahadhari kati ya Damascus na Ankara.

Mwezi Disemba, Rais wa Uturuki Recep Tayyip Erdogan, ambaye kwa kiasi fulani alisukumwa na Urusi, alizungumza kuhusu "kumwaga mafuta kwenye maji yenye matatizo".

Lakini kuwepo kwa wanajeshi wa Uturuki kaskazini mwa Syria ni jambo linalokera sana. Kwa Rais Erdogan, wamekuwa ngao dhidi ya kusonga mbele kwa jeshi la Syria kaskazini-mashariki, na vikosi vya Wakurdi wa Syria kaskazini-magharibi vinavyoonekana kuwa na uhusiano na adui yake aliyeapishwa, PKK.

Syria, kama toleo la eneo la wanasesere wa kitamaduni wa kuatamia wa Urusi, ina vita vingi katika eneo moja.

Uturuki, Marekani, Urusi na Iran zote zina vikosi mahali fulani katika ardhi ya Syria, na ndege za kivita za Israel mara nyingi huwa angani dhidi ya wale wanaoshukiwa kuwa ni Iran au Lebanon Hezbollah.

Misaada haipaswi kupitia "mhusika yeyote wa kisiasa nchini Syria, sio katika maeneo yanayodhibitiwa na serikali au katika maeneo yanayodhibitiwa na upinzani," alisema Bw Egeland.

Wito wake wa "kuwaweka watu mbele" unasisitizwa sana katika maeneo ambayo sasa yamesawazishwa na nguvu za asili.