Je, NATO imemjibu Trump kufuatia mzozo wa Greenland?

Mpango wa NATO wa Walinzi wa Arctic, uliotangazwa rasmi wiki iliyopita na Katibu Mkuu wa NATO Mark Rutte, uliibuka huku kukiwa na uhusiano mbaya kati ya Marekani na nchi za Ulaya kuhusu Greenland.

Rutte hakufichua maelezo ya mpango huo, lakini maoni yasiyo rasmi kutoka kwa maafisa wa NATO yanapendekeza kwamba badala ya kanuni ya "Marekani kujihakikishia usalama wake kwa kudhibiti Greenland," Washington ilipewa kanuni mpya: "NATO inahakikisha usalama wa wanachama wake wote, ikiwa ni pamoja na Marekani, katika Arctic na Greenland."

Kwa hivyo, NATO - na haswa wanachama wake wa Ulaya - wanajibu nadharia mbili za sera za kigeni za serikali ya Donald Trump: kwamba lazima wawajibike zaidi kwa usalama, na kwamba bila Greenland, Marekani yenyewe haiwezi kujisikia salama.

Mark Rutte alitangaza kuanzishwa kwa mpango huo katika mkutano wa mawaziri wa ulinzi wa NATO mjini Brussels. Katibu wa Pentagon Pete Hegseth hakuhudhuria.

Washington bado haijajibu mpango huu. Hatahivyo, jeshi la Marekani linaweza kuwa na jukumu katika shirika lake, kama Marekani ilivyokuwa na inabaki kuwa mwanachama anayeongoza wa Muungano.

Wakati wa muhula wake wa sasa wa urais, Donald Trump alianza kuzungumza kuhusu Greenland kujiunga na Marekani mapema mwaka 2025. Lakini mapema Januari 2026, suala hilo lilizua mgogoro mkubwa wa kisiasa wa Atlantiki.

Mnamo Januari 6, ofisi ya waandishi wa habari ya White House iliripoti kwamba "Rais na timu yake wanajadili njia mbalimbali za kufikia lengo hili muhimu la sera ya kigeni, na, bila shaka, matumizi ya vikosi vya kijeshi vya Marekani daima huzingatiwa kama chaguo kwa Amiri Jeshi Mkuu."

Mlinzi wa Arctic ni nini?

Hakukuwa na jibu la wazi kwa swali hili katika taarifa rasmi au maoni yasiyo rasmi kutoka kwa wawakilishi wa NATO.

"Ulinzi" ni "njia," "mpango," lakini sio operesheni. Hii inaonyesha utata fulani kuhusu lengo lake.

"Hapo awali, [Arctic Guardian] ingechanganya mazoezi kama vile Arctic Endurance ya Denmark na Response Cold Response ya Norway, ikihusisha makumi ya maelfu ya watu na kupeleka vifaa vilivyoundwa kufanya kazi kwa ufanisi katika hali ya Arctic.

Hii itaonyesha wazi kwamba sisi sote tumejiandaa kushirikiana ili kukuza usalama wa Arctic - na, kwa hakika, usalama wa jumla wa Umoja wa Mataifa Mark Ruquaters, Katibu Mkuu wa Ulinzi wa NATO, alisema katika mkutano wa Mawaziri.

Kwa nini tunahitaji ulinzi wa Arctic?

Ikizungumzia mpango huo mpya, NATO inakumbuka kwamba muungano huo tayari unaendesha operesheni mbili zenye majina yanayofanana: Walinzi wa Baltic na Walinzi wa Mashariki.

Ya kwanza ilianza Januari 2025 kulinda nyaya chini ya Bahari ya Baltic, na ya pili mnamo Septemba baada ya ndege kadhaa zisizo na rubani za Urusi kuanguka huko Poland.

NATO imebainisha kuwa hakuna nyaya zilizoharibika tangu kuanza kwa operesheni ya Baltic. Pia hakujawa na mashambulizi makubwa ya ndege zisizo na rubani kwa nchi za muungano hivi karibuni. Kwa hiyo, shughuli hizi zinaweza kuchukuliwa kuwa bora kabisa.

Hatahivyo tofauti na kampeni hizi mbili, ambazo zilichochewa na matukio maalum na kulenga vitisho maalum, sababu za uzinduzi wa Arctic Guardian hazijafafanuliwa wazi.

Ukurasa rasmi wa Walinzi wa Arctic kwenye tovuti ya NATO unasema kuwa hatua hiyo ilichochewa na shughuli za kijeshi za Urusi katika eneo hilo, kukua kwa matarajio ya China katika maeneo ya kaskazini, na ushirikiano wa Urusi na China. Sababu zote tatu zimekuwepo katika Arctic kwa miaka mingi.

Urusi ina pwani ndefu zaidi katika Arctic. Katika miongo ya hivi karibuni, vituo vikuu vya kijeshi—Arctic Trefoil, Northern Clover, na Polar Star—vimejengwa kwenye visiwa vya Urusi katika Bahari ya Aktiki.

Tangu nyakati za Usovieti, meli za kivita za Kaskazini, pamoja na nyambizi zake za kimkakati, imekuwa muhimu katika eneo hilo. Urusi inaendeleza kikamilifu uwepo wake wa kijeshi katika Arctic, kujenga na kurejesha vituo vya kijeshi kama vile viwanja vya ndege, rada na vituo vya urambazaji.

Katika Arctic, Urusi huendeleza na kujaribu silaha mpya za kimkakati, kama kombora la masafa marefu la Burevestnik na torpedo ya Poseidon. Tangu nyakati za Usovieti, nyambizi za nyuklia za Urusi zimekuwa zikishika doria kwenye Atlantiki kupitia Bahari za Barents na Norway.

Wakati huo huo, Urusi pia inaendeleza miradi ya kiuchumi, haswa katika njia ya Bahari ya Kaskazini.

Ni vigumu zaidi kusema tishio kutoka China ni nini.

Uchina kwa hakika inaonyesha kupendezwa sana na Arctic, ikilitangaza kuwa "Jimbo la Karibu na Aktiki" na kujenga meli za kuvunja barafu. Lakini Beijing inahusisha maslahi haya tu na sababu za kiuchumi na kisayansi.

Uingereza na Denmark zaongeza vikosi na zana za kijeshi Greenland

Ingawa NATO haizungumzii mipango yoyote maalum ya kijeshi, Uingereza tayari imetangaza kuongezeka kwa shughuli zake za kijeshi katika Arctic.

Mnamo 2026, kikundi cha meli za kubeba ndege za kivita pamoja na shehena ya ndege ya HMS Prince of Wales, itaelekea Atlantiki ya Kaskazini na Arctic, kuhakikisha uwepo wa Jeshi la Wanamaji katika bahari ya kaskazini. Ndege hiyo pia itakuwa nyumbani kwa ndege za kivita za Marekani.

Kikundi hicho kitafanya kazi katika eneo la mpaka wa Faroe-Iceland, lakini sio huko tu.

"Wakati wa kutumwa, kikundi kitashiriki katika mazoezi makubwa nje ya pwani ya Marekani, Canada na washirika wa Ulaya kaskazini," Wizara ya Ulinzi ya Uingereza ilisema katika taarifa.

Aidha, Uingereza itaongeza maradufu idadi ya wanajeshi wake walioko Norway katika kipindi cha miaka mitatu ijayo hadi takriban 2,000.

Denmark ilitangaza Ijumaa iliyopita kwamba itatuma ndege nne za kivita za F-35 katika eneo la Arctic ili kuimarisha uwepo wa Muungano.

Inaweza kuzingatiwa kuwa pamoja na kubadilishana habari na makao makuu ya pamoja na amri, Arctic Guardian pia itahusisha ongezeko sawa katika uwepo wa wanajeshi kutoka nchi nyingine.