Je! ni silaha gani wanazotumia Wahouthi wa Yemen kushambulia meli kwenye Bahari ya Shamu?

Yemen ni mojawapo ya nchi maskini zaidi duniani, na imekumbwa na vita vya wenyewe kwa wenyewe tangu mwaka 2014, wakati vuguvugu la Waislamu wa madhehebu ya Shia Houthi lilipouteka mji mkuu Sanaa.

Kampeni ya muda mrefu ya anga ya muungano unaoongozwa na Saudi Arabia dhidi ya Wahouthi ilisababisha uharibifu na umaskini zaidi.

Hata hivyo Wahouthi wameonyesha uwezo wao wa kutishia kuvuruga usafiri wa baharini tangu Novemba na sasa Uingereza na Marekani zimechukua hatua ya kupambana nao.

Mzozo huo unaweza kuwa na madhara makubwa kwa uchumi wa dunia.

Yemen iko wapi na kwa nini ni muhimu kimkakati?

Nguvu nyingi ambazo Wahouthi wanazo za kutatiza usafiri wa baharini zinatokana na eneo la kijiografia la eneo wanalodhibiti.

Waasi wa Houthi wanaoungwa mkono na Iran wamekuwa wakidhibiti maeneo makubwa ya Yemen, ukiwemo mji mkuu Sanaa, kaskazini mwa nchi hiyo na ufuo wa Bahari ya Shamu tangu walipotwaa mamlaka mwaka 2014.

Hii inawapa uwezo juu ya mlango wa bahari wa Bab al-Mandab, na kuleta njia fupi zaidi ya meli inayounganisha Ulaya na Asia ndani ya safu ya silaha zao.

Kwa nini Wahouthi wanashambulia meli katika Bahari ya Shamu?

Kundi la Wahouthi la Yemen limezindua jumla ya mashambulizi 26 tofauti dhidi ya meli za wafanyabiashara zinazovuka kusini mwa Bahari ya Shamu na Ghuba ya Aden tangu tarehe 19 Novemba 2023, kulingana na Kamandi Kuu ya Jeshi la Marekani.

Wahouthi wanadai kuwa mashambulizi haya ni jibu kwa mashambulizi ya Israel huko Gaza, na wanasema yanalenga meli zenye uhusiano wa Israel.

Hata hivyo, wakosoaji wanasema kuwa mashambulizi mengi ya hivi majuzi yamekuwa kwenye meli ambazo hazina uhusiano wowote na Israel. Wanasema Wahouthi wanatumia vibaya hali ya Gaza ili kukuza umaarufu wao, kuonyesha uwezo wao na kuithibitishia Iran kuwa wanaweza kuwa mshirika mzuri.

Je, uwezo wa kijeshi wa Wahouthi ni upi?

Mashambulizi ya hivi majuzi dhidi ya meli katika Bahari ya Shamu yamewafanya Wahouthi kutumia makombora ya kusafiri, makombora ya balestiki, ndege zisizo na rubani (pia hujulikana kama magari ya anga yasiyo na rubani au UAVs), na vyombo vya juu vya ardhi visivyo na rubani (USVs).

Katika mashambulizi yao ya awali, Wahouthi pia walipanda au kujaribu kukamata meli kwa kutumia boti ndogo na/au helikopta.

Ndege zisizo na rubani za UAV au zinazoitwa "ndege zisizo na rubani za kamikaze" ambazo Wahouthi wametuma zinadhaniwa kuwa ndege zisizo na rubani za Qasef, pamoja na Samad za masafa marefu, zenye mikia yao ya kipekee yenye umbo la V - silaha ambazo hapo awali zilinunuliwa na wahouthi ili kuzitumia katika muda mrefu katika mzozo wa muda mrefu na Saudi Arabia.

Kwa mujibu wa Taasisi ya Washington ya Sera ya Mashariki ya Karibu, Houthis wana makombora mbalimbali ya kukabiliana na meli yenye umbali wa kilomita 80 hadi 300, ikiwa ni pamoja na makombora ya Sayyad na Sejjil.

Makombora ya kuzuia meli ya kundi hilo yanaweza pia kulenga shabaha hadi kilomita 300, taasisi hiyo inasema. Makombora haya ni magumu zaidi kuyazuia yanaposafiri katika njia ya juu zaidi na kushambulia haraka sana, lakini "inahitaji habari za kijasusi kwa wakati unaofaa na ndege zisizo na rubani, meli, au vikosi vya washirika", kulingana na Taasisi ya Washington.

Makombora ya masafa marefu na ya baharini yanaogopwa zaidi kuliko ndege zisizo na rubani, mwanahistoria wa baharini Sal Mercogliano aliiambia BBC, kwa sababu "hupakia vichwa vikubwa vya kivita na nguvu kubwa ya kinetiki".

Ndege zisizo na rubani za njia moja, Mercogliano anasema, ni nyingi zaidi, kwa sababu ni za bei nafuu na rahisi kuziweka pamoja, lakini pia hazina kasi.

Ndege hizi zisizo na rubani ziligonga juu ya njia ya maji ya meli, na kufanya hatari ya moto kuwa wasiwasi mkubwa zaidi.

Lakini ni USV ambazo "zinatia wasiwasi sana", Mercogliano anaamini, "kwa sababu zinagonga meli kwenye njia ya maji, ambayo inamaanisha kupenya na kufurika chombo na kwa hivyo kuizamisha".

Katika mzozo wa sasa, wahouthi kwa mara ya kwanza walitumia chombo cha majini kisicho na rubani kilichojaa vilipuzi tarehe 4 Januari, kulingana na Jeshi la Wanamaji la Marekani, na kililipuka katika njia za meli za kimataifa.

"Kwa bahati nzuri, hakukuwa na majeruhi na hakuna meli iliyogongwa, lakini kuanzishwa kwa shambulio la njia moja la USV kunatia wasiwasi," Kamanda wa Jeshi la Wanamaji wa Amerika Makamu Admiral Brad Cooper siku hiyo, akielezea shambulio hilo kama 'uwezo mpya'

Walakini, WaHouthi walikuwa wametumia USVs mnamo Januari 2017 katika shambulio la Meli ya Saudi Al-Madinah, na tena katika "jaribio lisilofanikiwa la kushambulia meli ya mafuta iliyokuwa ikielekea Aden nchini Yemen mnamo Machi 2020", kulingana na serikali ya Saudia.

Je, Houthi wana msaada gani?

Waasi wa Houthi wanaungwa mkono na Iran na wamejitangaza kuwa sehemu ya kile kinachoitwa "mhimili wa upinzani" ambao pia unajumuisha Hezbollah nchini Lebanon, utawala wa Assad nchini Syria, Hamas huko Gaza, na makundi mengine yanayoungwa mkono na Iran katika upinzani uliotangazwa dhidi ya Israel na Marekani.

Mnamo Februari 2023, serikali ya Uingereza ilisema iliwasilisha kwa Umoja wa Mataifa "ushahidi [ambao] ulionyesha uhusiano wa moja kwa moja kati ya taifa la Iran na magendo ya mifumo ya makombora inayotumiwa na Wahouthi kushambulia Ufalme wa Saudi Arabia na Umoja wa Falme za Kiarabu. "

Serikali ya Uingereza ilisema kwamba meli ya Royal Navy HMS Montrose ilikamata silaha za Irani mara mbili mapema 2022 kutoka kwa boti za kasi zinazoendeshwa na wasafirishaji katika maji ya kimataifa kusini mwa Iran.

Inasema usafirishaji huo ulijumuisha makombora ya kutoka ardhini hadi angani, injini za makombora ya kutoka ardhini hadi ardhini na ndege isiyo na rubani ya kibiashara iliyoundwa kwa shughuli za upelelezi.

Je, mashambulizi yanayoongozwa na Marekani yatawazuia Wahouthi?

Marekani, Uingereza na dazeni ya nchi nyingine zimekuwa zikiwaonya Wahouthi kusitisha mashambulizi yao na kuleta pamoja kikosi cha kimataifa kinachojulikana kama "Operation Prosperity Guardian" mnamo Desemba 2023 kushughulikia changamoto za usalama kusini mwa Bahari ya Shamu na Ghuba ya Aden. .

Usiku wa Alhamisi 11 Januari, muungano huo ulishambulia.

"Vikosi vya Marekani kwa ushirikiano na Uingereza, Australia, Bahrain, Kanada na Holland vilipiga shabaha zaidi ya 60 katika maeneo 16 yanayotumiwa na waasi wa Houthi nchini Yemen," Jeshi la Anga la Marekani lilisema.

Lakini wachambuzi wanaeleza kuwa miaka mingi ya mashambulizi ya anga ya Saudia na washirika wake yameshindwa kuwashinda kikamilifu Wahouthi.

Imetafsiriwa na Yusuf Jumah