Brice Nguema: Aliongoza mapinduzi, akavua magwanda na sasa ni rais mtarajiwa Gabon katika uchaguzi wa kesho

Baada ya kumuondoa madarakani Rais wa Gabon Ali Bongo miaka miwili iliyopita, Jenerali Brice Clotaire Oligui Nguema alibebwa barabarani na wanajeshi wake walioshinda, ambao waliimba "Oligui, président! Oligui, président!" yaani Oligui rais.

Jenerali huyo hakika alionekana kuwa mtu wa watu huku akiwa amebebwa juu na askari wake, lakini kwa wengi, alikuwa kiongozi asiyetarajiwa.

Miaka mitano tu iliyopita, hakuwa maarufu kwa Umma wa Gabon.

Alikuwa amekaa nje ya nchi kwa miaka 10 baada ya kutimuliwa kutoka kwa jamaa wa ndani wa familia ya Bongo, ambayo hadi Agosti 2023 ilikuwa imetawala Gabon kwa karibu miaka 56.

Jenerali Oligui Nguema aliporejea, alipanda kimya kimya hadi nafasi ya juu zaidi ya jeshi. Sasa, baada ya miezi 19 kama mkuu wa muda wa taifa la zaidi ya milioni mbili, ndiye anayependekezwa sana kushinda uchaguzi wa rais wa Aprili.

Mwanaume huyu mwenye umri wa miaka 50 amejizolea sifa kwa kutaifisha baadhi ya mali zinazomilikiwa na mataifa ya kigeni, kupanua sauti katika taasisi za kisiasa kwa kuruhusu wapinzani na wahusika wa mashirika ya kiraia, kuimarisha miundombinu na kulipa malimbikizo ya pensheni ya wafanyakazi.

Kati ya mataifa matano ya Afrika Magharibi na Kati ambayo yamevumilia mapinduzi tangu 2020, Gabon ya Oligui Nguema ndiyo pekee iliyorejea katika utawala wa kiraia uliokaribia au kudumisha uhusiano wa karibu na ukoloni wao wa zamani wa Ufaransa.

Lakini Gabon inasalia kukabiliwa na madeni, kukatwa kwa umeme mara kwa mara, na malalamiko kwamba wanajeshi waliofanya mapinduzi wanaonekana kubaki madarakani licha ya kuahidi kuwakabidhi raia.

Matamanio ya mapema

Brice Oligui Nguema alizaliwa katika jimbo la kusini-mashariki la Haut-Ogooué.

Eneo hilo ni ngome ya familia ya Bongo na wengine hata wanasema Oligui Nguema ni binamu wa Ali Bongo.

Oligui Nguema alimfuata baba yake na kutafuta taaluma ya kijeshi. Akiwa na umri mdogo sana, alijiunga na kikosi chenye nguvu cha Walinzi wa Republican cha Gabon, baada ya kupata mafunzo katika Chuo cha Kijeshi cha Kifalme cha Meknes huko Morocco mnamo 1997.

Afisa huyo kijana mwenye kiburi haraka haraka aliwavutia wakuu wa kijeshi na kuwa msaidizi wa rais wa wakati huo Omar Bongo, baba yake Ali Bongo.

Inasemekana Oligui Nguema alikuwa karibu sana na rais, alihudumu kama dikteta hadi kifo cha Omar Bongo mwaka wa 2009.

"Yeye ni mtu ambaye hakutarajiwa [kuongoza Gabon] kwa wakati huu," Edwige Sorgho-Depagne, mchambuzi wa siasa za Afrika, alikiambia kipindi cha Newsday cha BBC.

"Katika miaka ya 2000, alikuwa mbali na nchi kwa muda... alikuwa karibu kusahaulika."

Ali Bongo alipochukua nafasi ya baba yake mwaka wa 2009, Oligui Nguema alifukuzwa kazi. Lakini aliteuliwa kama mshirika wa kijeshi na alitumia takribani miaka 10 huko Morocco na Senegal.

Vyombo vya habari vya ndani vinaonesha kutokuwepo kwa jenerali huyo kwa muda mrefu kama "mkimbizi", lakini wasifu uliosomwa wakati wa kuapishwa kwake mnamo Septemba 2023 ulisema kwamba "upendo wake kwa nchi ulimfanya aanze kazi ya kidiplomasia".

Bila kujali, mwanajeshi huyo mwenye bidii alionekana tena kwenye uwanja wa kisiasa wa Gabon mnamo 2018, alipochukua nafasi ya kaka wa kambo wa rais kama mkuu wa ujasusi wa Walinzi wa Republican.

Baada ya miezi sita tu katika kazi hiyo, Oligui Nguema alipandishwa cheo na kuwa mkuu wa Walinzi wa Republican. Alianzisha mageuzi ili kufanya kitengo kiwe na ufanisi zaidi katika dhamira yake ya msingi: kudumisha utawala.

Mshirika wa zamani wa karibu aliliambia shirika la habari la Ufaransa AFP kwamba jenerali huyo wakati huo alikuwa "mtu mwenye maelewano, ambaye hatoi sauti yake, anayesikiliza kila mtu na kutafuta maelewano kwa utaratibu".

Wasifu uliosomwa wakati wa kuapishwa kwa jenerali mwaka 2023 pia ulitoa vidokezo vya tabia yake: Anapenda mpira wa miguu na mpira wa mikono, anazungumza Kifaransa na Kiingereza, na ameoa na ana watoto.

Oligui Nguema pia anataka kujulikana kuwa mwaminifu, mnamo 2019 alianzisha operesheni ya "mikono safi", ambayo ililenga kukabiliana na madai ya ubadhirifu unaoongozwa na serikali.

Hata hivyo, jenerali huyo alishutumiwa kwa kulimbikiza pesa za umma.

Katika uchunguzi wa 2020, shirika la kupambana na ufisadi la Marekani OCCRP lilidai kuwa Oligui Nguema na familia ya Bongo walinunua mali ghali nchini Marekani kwa pesa taslimu. Jenerali huyo alisemekana alitumia $1m (£790,000) kununua majengo matatu.

"Nadhani iwe nchini Ufaransa au Marekani, maisha ya binafsi ni maisha ya binafsi ambayo [yanapaswa] kuheshimiwa," Oligui Nguema alisema akijibu.

Miezi minane tu kabla ya kutwaa mamlaka, shirika la habari la taifa la Gabon liliripoti kwamba Oligui Nguema alikuwa amethibitisha hadharani uaminifu wake kwa urais wa Ali Bongo, ambao umedumu kwa miaka 14.

Lakini tarehe 30 Agosti 2023, saa chache tu baada ya Ali Bongo kutangazwa kuwa mshindi wa uchaguzi wa urais uliokuwa na utata, jeshi lilitangaza kufuta matokeo na kuchukua hatamu.

Rais akiwa katika kifungo cha nyumbani, Jenerali Brice Clothaire Oligui Nguema aliapishwa kuwa rais wa muda wa Gabon.

Jenerali huyo ameliambia gazeti la Le Monde la Ufaransa kwamba watu wa Gabon wametosheka na utawala wa Ali Bongo, na kwamba rais hakupaswa kuwania muhula wa tatu.

"Kila mtu anazungumza kuhusu hili lakini hakuna anayechukua jukumu," alisema. "Kwa hiyo jeshi liliamua kufungua ukurasa."

Umoja wa Mataifa, Umoja wa Afrika na Ufaransa zililaani mapinduzi hayo ya nane kufanyika Afrika Magharibi na Kati tangu 2020.

Lakini Oligui Nguema anaonekana kushinda sehemu kubwa ya umma. Pia amefanikiwa kuunganisha jeshi ambalo limegawanyika kwa misingi ya kikabila.

Iwapo atachaguliwa, ameahidi kuleta mseto wa uchumi, kuifanya serikali kuwa na ufanisi zaidi, kuimarisha udhibiti wa makazi na kuhamasisha kurejea kwa watu wa Gabon wanaoishi katika nje ya nchi hiyo.

Ahadi nyingi kati ya hizi zilijengwa juu ya maendeleo ambayo tayari yamefanywa na utawala wake, ambao umekuwa na nia ya kuonesha kuwa unakandamiza urasimu kupita kiasi.

Akiwa mtu ambaye ameshutumiwa kwa ufisadi na ametumia muda mwingi wa kazi yake katika safu ya ndani ya Wabongo, bado anajitahidi kutoa mwanzo mpya wanaotamani watu wa Gabon.