Vita vya Ukraine: Marekani yasema China inaweza kutoa silaha kwa Urusi

Marekani inasema China inafikiria kusambaza silaha kwa Urusi kwa ajili ya vita vya Ukraine madai ambayo yamekanushwa vikali na Beijing.

Waziri wa Mambo ya Nje wa Marekani Antony Blinken alisema makampuni ya China tayari yanatoa "msaada usio wa kuua" kwa Urusi na habari mpya zilisema Beijing inaweza kutoa "msaada wa silaha".

Hatua hiyo itamaanisha "athari mbaya" kwa China, alionya.

Beijing ilisema madai hayo ni ya uwongo na ikashutumu Washington kwa kueneza uwongo.

"Hatukubali kunyooshewa vidole vya Marekani juu ya uhusiano wa China na Urusi, achilia mbali kulazimishwa na shinikizo," msemaji wa wizara ya mambo ya nje ya China Wang Wenbin alisema katika mkutano wa kawaida na waandishi wa habari siku ya Jumatatu, alipoulizwa kuhusu madai hayo.

China pia imekanusha ripoti kwamba Moscow imeomba vifaa vya kijeshi.

Rais wa China Xi Jinping ni mshirika wa Rais wa Urusi Vladimir Putin na bado hajalaani uvamizi wa Urusi dhidi ya Ukraine, akini ametaka kutoegemea upande wowote katika mzozo huo na ametoa wito wa amani.

Wizara ya mambo ya nje ya China hapo awali imesema haitakubali "shurutisho" kutoka kwa Marekani kuhusu uhusiano wake na Urusi.

Bw Blinken alikuwa akizungumza na CBS News baada ya kukutana na mwanadiplomasia mkuu wa China, Wang Yi, siku ya Jumamosi katika Mkutano wa Usalama wa Munich.

Alisema wakati wa mkutano huo alionesha "wasiwasi mkubwa" juu ya "uwezekano kwamba China itatoa msaada wa nyenzo mbaya kwa Urusi".

"Hadi sasa, tumeona makampuni ya China... yakitoa usaidizi usio na madhara kwa Urusi kwa matumizi nchini Ukraine. Wasiwasi tulio nao sasa unatokana na taarifa tulizonazo kwamba wanafikiria kutoa usaidizi hatari," alisema.

Hakufafanua ni taarifa gani Marekani imepokea kuhusu mipango ya China.

Aliposhinikizwa juu ya kile ambacho Marekani inaamini kwamba China inaweza kutoa kwa Urusi, alisema itakuwa kimsingi silaha.

Marekani imeiwekea vikwazo kampuni ya China kwa madai ya kutoa picha za satelaiti za Ukraine kwa kundi la mamluki la Wagner, ambalo huipatia Urusi maelfu ya wapiganaji.

Bw Blinken aliiambia CBS kwamba "bila shaka, nchini China, hakuna tofauti kati ya makampuni binafsi na serikali".

Iwapo China itaipatia Urusi silaha, hiyo itasababisha "tatizo kubwa kwetu na katika uhusiano wetu", aliongeza.

Uhusiano kati ya Washington na Beijing tayari ulikuwa mbaya baada ya Marekani kuangusha puto inayodaiwa kuwa ya kijasusi ya China mapema mwezi Februari.

Pande zote mbili zilirushiana maneno ya hasira, lakini kwa usawa pande zote mbili zilionekana kuaibishwa na tukio hilo na zilionekana kuwa tayari kuendelea.

Lakini kama China itapeleka silaha kusaidia vikosi vya Urusi nchini Ukraine, basi uhusiano wa Marekani na China utazorota zaidi.

Litakuwa "janga" zaidi ambalo linaweza kutokea kwa uhusiano kati ya miamba hiyo mawili, alisema seneta mkuu wa Republican Lindsay Graham.

Onyo la Bw Blinken linaonekana kupangwa wazi ili kuzuia China kufanya hivyo.

Bw Blinken pia alisema Marekani ina wasiwasi kuhusu China kuisaidia Urusi kukwepa vikwazo vya nchi za Magharibi vilivyopangwa kudumaza uchumi wa Urusi.

Biashara ya China na Urusi imekuwa ikiongezeka, na ni moja ya soko kubwa la mafuta, gesi na makaa ya mawe ya Urusi.

Wanachama wa Nato, ikiwa ni pamoja na Marekani, wanatuma aina mbalimbali za silaha na vifaa kwa Ukraine, ikiwa ni pamoja na mizinga. Wameacha kutuma ndege za kivita, na Bw Blinken hatavutiwa iwapo Marekani ingesaidia nchi nyingine kusambaza ndege.

"Tumekuwa wazi sana kwamba hatupaswi kurekebisha au kuzingatia mfumo wowote wa silaha," alisema.

Hata hivyo, alisema kuwa nchi za Magharibi lazima zihakikishe Ukraine ina kile inachohitaji kwa mashambulizi yanayoweza kutokea dhidi ya Urusi "katika miezi ijayo". Kwa sasa Urusi inajaribu kusonga mbele katika mikoa ya mashariki mwa Ukraine, ambapo baadhi ya mapigano makali ya vita yametokea.

Matamshi hayo ya mwanadiplomasia mkuu wa Marekani yanakuja kabla ya ziara iliyopangwa ya Bw Wang mjini Moscow, ikiwa ni sehemu ya ziara ya mkuu wa sera za kigeni wa China barani Ulaya.

Bw Wang alisema mjini Munich siku ya Jumamosi kwamba China "haijasimama kimya wala kumwaga mafuta kwenye moto" kwa ajili ya vita vya Ukraine, Reuters iliripoti.

China itachapisha waraka ambao uliweka wazi msimamo wake wa kusuluhisha mzozo huo, Bw Wang alisema. Hati hiyo itasema kwamba uadilifu wa eneo la nchi zote lazima uheshimiwe, alisema.

"Ninapendekeza kwamba kila mtu aanze kufikiria kwa utulivu, haswa marafiki huko Ulaya, kuhusu aina ya juhudi tunazoweza kufanya kukomesha vita hivi," Bw Wang alisema.

Aliongeza kuwa kuna "baadhi ya vikosi ambavyo vinaonekana kutotaka mazungumzo yafanikiwe, au vita viishe hivi karibuni", lakini hakusema alimaanisha nani.

Rais wa China, Bw Xi, amepanga kutoa "hotuba ya amani" juu ya ukumbusho wa uvamizi wa Urusi nchini Ukraine mnamo Ijumaa, 24 Februari, kwa mujibu wa waziri wa mambo ya nje wa Italia Antonio Tajani.

Bw Tajani aliiambia redio ya Italia kwamba hotuba ya Bw Xi inataka amani bila kulaani Urusi, Reuters iliripoti.

Wakati wa mkutano wao, Bw Blinken na Bw Wang pia walirushiana maneno makali kwenye mzozo uliokuwa ukizidi kuwa mkubwa kuhusu puto linalodaiwa kuwa la kijasusi la China ambalo lilidunguliwa juu ya Marekani.

Bw Blinken alisema wakati wa mkutano huo kwamba Marekani "haitasimama kwa ukiukaji wowote wa uhuru wetu" na akasema "kitendo hiki cha kutowajibika hakipaswi kutokea tena".

Bw Blinken aliiambia CBS kwamba mataifa mengine yalikuwa na wasiwasi kuhusu kile alichokiita "mpango wa puto la uchunguzi" wa China katika mabara matano.

Bw Wang, wakati huohuo, alikiita kipindi hicho "kichekesho cha kisiasa kilichotengenezwa na Marekani" na kuwashutumu kwa "kutumia njia zote kuzuia na kukandamiza China". China imekanusha kutuma puto ya kijasusi.

Na Jumapili asubuhi, Beijing ilionya kwamba Marekani "itabeba matokeo yote" ikiwa itazidisha mabishano kuhusu puto. China "itafuatilia hadi mwisho" "Marekani itasisitiza kutumia fursa ya suala hilo", ilisema katika taarifa ya wizara ya mambo ya nje iliyoripotiwa na Reuters.