Je Iran itafanya nini iwapo makubaliano kati ya Saudi Arabia na Israel yataafikiwa?

Je Iran itafanya nini iwapo makubaliano kati ya Saudi Arabia na Israel yataafikiwa?

Iran ilipofungua ubalozi wake nchini Saudi Arabia mwezi Juni mwaka huu, ilielezwa kuhusu mwanzo wa enzi mpya ya Mashariki ya Kati.

Sasa kuna uwezekano wa kufikiwa makubaliano kati ya Saudi Arabia na Israel yaliyosimamiwa na Marekani, ambayo Waziri Mkuu wa Israel Benjamin Netanyahu anasema yatabadilisha kabisa mandhari ya kijiografia ya Mashariki ya Kati.

Kwa upande mwingine Rais wa Iran Ibrahim Raisi amesema kuwa juhudi za Israel za kurejesha uhusiano na Saudi Arabia hazitafanikiwa.

Kabla ya kuelewa tukio zima, hebu tujue ni nini kilichopo katika mkataba huu ambacho kitatiwa saini kati ya Israel na Saudi Arabia?

Marekani imekuwa ikifanya juhudi tangu mwaka jana kuandaa njia kutoka kwa Makubaliano ya Abraham ambayo yalitiwa saini wakati wa utawala wa Rais wa zamani wa Marekani Donald Trump, na kwa hili ni muhimu sana kurekebisha uhusiano kati ya Israeli na Saudia.

Mnamo mwaka wa 2020, kwa upatanishi wa Marekani, UAE na Bahrain zilitia saini makubaliano ya kihistoria na Israeli ambayo yanaitwa 'Abraham Accord'.

Chini ya makubaliano haya, UAE na Bahrain zilirekebisha uhusiano wao na Israeli na kurejesha uhusiano wa kidiplomasia.

Saudi Arabia haitambui Israel kwa mshikamano na Palestina na haina uhusiano wowote wa kidiplomasia na Israel.

Kuna ripoti kwamba ili kubadilisha uhusiano na Israel kuwa wa kawaida, Saudi Arabia inadai uungwaji mkono zaidi wa kijeshi kutoka kwa Marekani, kuanzisha mpango wa nyuklia wa kiraia na matakwa mengine mbalimbali kwa Palestina.

Kando na Marekani, Israel, Saudi Arabia na Palestina, Iran pia inakodolea macho mpango huu.

Je, Rais wa Iran anasemaje kuhusu hili?

Hivi majuzi, Rais wa Iran Ebrahim Raisi alihutubia Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa mjini New York. Kando na hotuba hii, alikuwa amefanya mahojiano na wanahabari maarufu wenye asili ya India Fareed Zakaria wa Mtandao wa Habari wa Marekani.

Rais wa Iran pia alizionya nchi nyingine za Mashariki ya Kati dhidi ya kurejesha uhusiano wa karibu na Israel.

Alikuwa amesema kuwa kuhalalisha uhusiano na Israel hakutaleta usalama.

Mvutano kati ya Iran na Israel umekuwa ukiendelea kwa muda mrefu.

Iran haitambui Israel, ambapo Israel pia imesema mara nyingi kwamba haitaivumilia Iran yenye silaha za nyuklia.

Iran inadai nini?

Iran imedai mara nyingi kwamba Israel imeshambulia maeneo yake ya nyuklia na kuwaua wanasayansi wa nyuklia wa Iran. Israel haikanushi wala kuthibitisha madai haya.

Akizungumzia suala la Palestina, Raisi anasema katika mahojiano na CNN, "Juhudi za kurejesha uhusiano wa kawaida zilifanywa hapo awali lakini hazikufanikiwa. Baada ya miaka 75, hii sio suluhisho.

Wao (Israel) wana kanuni ya kumpa Mpalestina. watu haki zao. Warudi katika hali ya kawaida, ambayo ni haki yao. Badala ya kutatua masuala ya msingi, wanataka kuunda hali ya kawaida."

Hadi sasa, Saudi Arabia imekuwa ikiunga mkono waziwazi Palestina katika mzozo kati ya Israel na Palestina. Kuna dhana kwamba makubaliano haya yakiafikiwa basi mahusiano ya kidiplomasia yanaweza kurejeshwa.

Uhusiano wa kidiplomasia na Iran ulivunjika mnamo 2016 baada ya kunyongwa kwa kiongozi maarufu wa kidini wa Shia huko Saudi Arabia.

Lakini mwaka huu, uhusiano wa kidiplomasia kati ya nchi hizo mbili umerejeshwa baada ya juhudi za China. Lakini kurejeshwa kwa uhusiano haimaanishi kuwa maswala yanayobishaniwa kati ya nchi hizo mbili yamepungua.

Saudi Arabia bado ni mshirika muhimu wa Amerika na Iran bado haielewani na Amerika.

Sasa, kwa upatanishi wa Amerika, juhudi zinafanywa kufikia makubaliano ya kurekebisha uhusiano kati ya Israeli na Saudi Arabia. Lakini Iran haitaki serikali za Mashariki ya Kati au nchi za Kiislamu ziikubali Israel.

Kwa upande mwingine, Mrithi wa Kiti cha Ufalme wa Saudi Arabia Mohammed bin Salman alikuwa amesema katika mahojiano na Fox News kwamba kila siku tunakaribia kuharakisha uhusiano na Israeli.

Fazur Rahman Siddiqui, mwenzake katika Baraza la Masuala ya Dunia la India na mtaalamu wa masuala ya Mashariki ya Kati anasema, "Kuna masuala mengi tata kati ya nchi hizo mbili na kauli tofauti pia zinakuja. Israel inasema kuwa iko karibu sana na maelewano. ." Lakini Saudi Arabia inasema wana masharti ya kimsingi na hawatarudi nyuma kutoka kwayo.

Je, Mwanamfalme wa Saudi Arabia anasema nini kuhusu mpango huo?

Rehman Siddiqui anasema, "Iran haitoi kauli mbaya kuhusu Saudi Arabia juu ya makubaliano haya. Makubaliano haya hayataathiri Iran.

Kwa sababu Iran pia inajua kwamba suala la Palestina haliko katikati tena. Ndiyo. Uongozi wa Palestina yenyewe umeganwanyika .

Siddiqui anasema kuwa Iran haiwezi tena kufanya maandamano makubwa kwa sababu kurejesha uhusiano wa Saudia na Iran ilikuwa ni mafanikio makubwa kwa Iran. Sasa hatafuatilia suala la Palestina kwa hamasa ile ile aliyokuwa akifanya.

Anasema hata baada ya makubaliano haya, uhusiano kati ya Saudi na Iran utaendelea.

Imepita miaka kadhaa tangu kuwekewa vikwazo Iran, uchumi wa Iran hauko katika hali nzuri.

Iran pia inajiondoa taratibu katika suala la Palestina. Katika hili, Iran inaweza kufikiri kwamba hatua zinazochukuliwa na Saudi Arabia zinaweza kuwa kwa maslahi ya taifa lake (Saudi Arabia), hivyo wao (Iran) hawatajaribu kukwamisha mapatano haya.

Siddiqui anasema kuwa Iran pia inajaribu kupata manufaa ya uhusiano wa Saudi Arabia na Marekani.

Rehman Siddiqui anasema kwa pande zote mbili za Saudi Arabia na Iran, suala la uchumi ni kubwa kuliko itikadi na sasa hawataki kurudi nyuma katika suala hili.

Kwa hakika, katika mahojiano yaliyotolewa na Fox News, Mrithi wa Kiti cha Ufalme wa Saudi Arabia alisema, "Suala la Palestina ni muhimu sana kwangu. Tunahitaji kutatua hilo.

Mazungumzo yanaendelea katika suala hili. Tutaona wapi itafikia. "Tunatumai itafikia mahali ambapo maisha yatakuwa rahisi kwa watu wa Palestina."