Kwanini kuna hofu juu ya teknolojia ya akili bandia?

Tangu kuzinduliwa kwake mwishoni mwa Novemba 2022, teknolojia ya akili bandia ya ChatGPT, inayotumia akili ya bandia (AI) kujibu maswali au kuunda ujumbe unapohitajika kutoka kwa watumiaji, imekuwa programu ya intaneti inayokua kwa kasi zaidi katika historia.

Katika miezi miwili tu ilifikia watumiaji milioni 100 wanaoitumia. Ilichukua programu maarufu ya TikTok miezi tisa kufikia hatua hiyo muhimu. Na kwa Instagram miaka miwili na nusu, kulingana na data kutoka kwa kampuni ya ufuatiliaji wa teknolojia ya Sensor Town.

"Katika kipindi cha miaka 20 ambayo tumekuwa tukifuatilia mtandao, hatuwezi kukumbuka ukuaji wa kasi wa matumizi ya mtandao wa watumiaji," walisema wachambuzi wa UBS, ambao waliripoti rekodi mnamo Februari.

Umaarufu mkubwa wa teknolojia ya ChatGPT, ulioendelezwa na kampuni ya OpenAI, kwa ufadhili wa kifedha kutoka Microsoft, umeibua kila aina ya mijadala na uvumi kuhusu athari ambayo tayari imejitokeza na ambazo akili za bandia zitakuwa nazo katika siku za usoni.

Ni tawi la AI ambalo limejitolea kutoa maudhui asili kutoka kwa data iliyopo (kawaida huchukuliwa kutoka kwa mtandao) kwa kujibu maagizo kutoka kwa mtumiaji.

Maandishi (kutoka kwa insha, mashairi na vichekesho hadi misimbo ya kompyuta) na picha (michoro, picha, mchoro wa mtindo wowote na mengine mengi) zinazotolewa na AI za kutokana na ChatGPT, DALL-E, Bard na AlphaCode – baadhi tu ya zinazojulikana zaidi katika baadhi ya matukio ambayo hufanywa na mwanadamu na tayari zimetumiwa na maelfu ya watu kuchukua nafasi ya kazi yao ya kawaida.

Kutoka kwa wanafunzi wanaozitumia kufanya kazi zao za nyumbani hadi kwa wanasiasa wanaokabidhi hotuba zao kwao - mwakilishi wa chama cha Democratic Jake Auchincloss alizindua nyenzo hiyo katika Bunge la Marekani - au wapiga picha wanaobuni picha za mambo ambayo hayakufanyika (na hata kushinda tuzo kwa Hili, kama vile Mjerumani Boris Eldagsen, ambaye alishinda nafasi ya kwanza katika Tuzo la mwisho la Upigaji picha la Dunia la Sony kwa picha iliyoundwa na AI).

Ujumbe huu unaweza kuwa umechapishwa na mashine na labda usingeijua.

Jambo hilo limesababisha mapinduzi ya rasilimali watu, huku kampuni kama ile kubwa ya kiteknolojia IBM ikitangaza kuacha kuajiri watu ili kushughulikia takriban kazi 8,000 ambazo zinaweza kusimamiwa na AI.

Ripoti ya benki ya uwekezaji Goldman Sachs ilikadiria mwishoni mwa Machi kwamba AI inaweza kuchukua nafasi ya robo ya kazi zoteambazo leo hii zinafanywa na wanadamu, ingawa pia itaunda tija zaidi na ajira mpya.

Ikiwa mabadiliko haya yote yatakulemea, jitayarishe kwa uwezekano hata wa kuwa la kutatanisha zaidi.

Na ni kwamba, pamoja na athari zake zote, tunachoishi sasa ni hatua ya kwanza tu katika ukuaji wa teknolojia ya akili bandia.

Kulingana na wataalamu, kinachoweza kuja hivi karibuni – ni hatua ya pili – ambayo itakuwa ya mapinduzi zaidi.

Na ya tatu na ya mwisho, ambayo inaweza kutokea muda mfupi baada ya hapo, ni iliyoendelea zaidi kiasi kwamba itabadilisha kabisa ulimwengu, hata kwa gharama ya kuwepo kwa mwanadamu.

Hatua Tatu za Akili Bandia

Teknolojia za AI zinaainishwa kwa uwezo wao wa kuiga sifa za binadamu.

1. Teknolojia ya msingi ya akili bandia ya Narrow Artificial Intelligence (ANI)

Teknolojia ya msingi ya AI inajulikana zaidi kwa kifupi chake kama: ANI.

Imepewa jina hilo kwa sababu inaangazia kazi moja kwa ufupi, ikifanya kazi inayojirudia-rudia ndani ya safu iliyobainishwa mapema na waundaji wake.

Mifumo ya ANI kwa ujumla hufunzwa kwa kutumia seti kubwa ya data (kwa mfano kutoka mtandaoni) na inaweza kufanya maamuzi au kuchukua hatua kulingana na mafunzo hayo.

ANI inaweza kulinganisha au kuzidi akili na ufanisi wa binadamu lakini katika eneo hilo mahususi ambapo inafanya kazi.

Mfano ni programu za chess zinazotumia AI. Ina uwezo wa kuwashinda bingwa wa ulimwengu katika nyanja hiyo, lakini haiwezi kufanya kazi zingine.

Ndio maana pia inajulikana kama "AI dhaifu".

Programu na zana zote zinazotumia teknolojia ya akili bandia (AI) leo, hata zile za uwezo wa juu zaidi na ngumu, ni aina za ANI. Na mifumo hii iko kila mahali.

Simu za smartphones zimejaa programu zinazotumia teknolojia hii, kuanzia ramani za GPS zinazokuwezesha kupata mahali popote duniani au kujua hali ya hewa, hadi programu za muziki na video zinazojua mapendeleo yako na kutoa mapendekezo.

Pia wasaidizi wa kawaida kama Siri na Alexa ni aina za ANI. Kama vile injini ya utafutaji ya Google na roboti inayosafisha nyumba yako.

Ulimwengu wa biashara pia hutumia teknolojia hii sana. Inatumika katika kompyuta za ndani za magari, katika utengenezaji wa maelfu ya bidhaa, katika ulimwengu wa kifedha na hata katika hospitali, kufanya uchunguzi.

Mifumo ya kisasa zaidi kama vile magari yasiyo na dereva (au magari yanayojiendesha) na ChatGPT maarufu ni aina za ANI, kwa kuwa haiwezi kufanya kazi nje ya masafa yaliyoainishwa na watayarishaji programu wao, kwa hivyo haiwezi kufanya maamuzi peke yao .

Pia haina kujitambua, sifa nyingine ya akili ya binadamu.

Hata hivyo, baadhi ya wataalamu wanaamini kwamba mifumo ambayo imeratibiwa kujifunza moja kwa moja (kujifunza kwa mashine) kama vile ChatGPT au AutoGPT ("wakala huru" au "wakala wa akili bandia" anayetumia taarifa kutoka kwa ChatGPT kufanya kazi fulani ndogo kwa uhuru) inaweza kusonga hadi hatua inayofuata ya maendeleo.

2. Akili ya Jumla Bandia yaani Artificial General Intelligence (AGI)

Kitengo hiki - Akili ya jumla Bandia - hufikiwa wakati mashine inapopata uwezo wa utambuzi katika kiwango cha binadamu.

Hiyo ni, wakati inaweza kufanya kazi yoyote ya kiakili ambayo mtu hufanya.

Kitengo hiki - Akili ya jumla Bandia - hufikiwa wakati mashine inapopata uwezo wa utambuzi katika kiwango cha binadamu.

Hiyo ni, wakati inaweza kufanya kazi yoyote ya kiakili ambayo mtu hufanya.

Picha:

Pia inajulikana kama "Akili Bandia yenye nguvu".

Hiyo ndiyo imani kwamba tuko karibu kufikia kiwango hiki cha maendeleo, kwamba Machi iliyopita zaidi ya wataalam 1,000 wa teknolojia walirai makampuni ya AI kuacha kutoa mafunzo, kwa angalau miezi sita, programu hizo ambazo zina nguvu zaidi kuliko GPT-4, toleo jipya zaidi la ChatGPT.

"Mifumo ya AI yenye akili ambayo inashindana na wanadamu inaweza kusababisha hatari kubwa kwa jamii na ubinadamu ", alionya katika barua ya wazi, mwanzilishi mwenza wa Apple, Steve Wozniak, na mmiliki wa Tesla, SpaceX, Neuralink na Twitter, Elon Musk (ambaye alikuwa mmoja wa waanzilishi wenza wa Open AI kabla ya kujiuzulu kutoka kwa bodi kwa kutokubaliana na usimamizi wa kampuni).

Katika barua hiyo iliyochapishwa na Taasisi isiyo ya kiserikali ya Future of Life, wataalam hao walisema iwapo kampuni hizo hazitakubali haraka kusitisha miradi yao "Serikali zinapaswa kuingilia kati na kuamuru kusitishwa kwake" ili hatua madhubuti za usalama ziweze kubuniwa na kutekelezwa.

Ingawa hili ni jambo ambalo - kwa sasa- halijafanyika, serikali ya Marekani iliwaita wamiliki wa makampuni makuu ya AI - Alphabet, Anthropic, Microsoft, na OpenAI - kukubaliana juu ya "hatua mpya za kukuza uvumbuzi wa kuwajibika wa AI" .

"AI ni moja wapo ya teknolojia yenye nguvu zaidi ya wakati wetu, lakini kunufaika zaidi na fursa inazotoa, lazima kwanza tupunguze hatari zake," Ikulu ya White ilisema katika taarifa yake Mei 4.

Bunge la Marekani, kwa upande wake, lilimwita Mkurugenzi Mtendaji wa kampuni ya OpenAI, sam altman, kujibu maswali kuhusu ChatGPT.

Wakati wa kusikilizwa kwa Seneti, Altman alisema kuwa ni "muhimu" kwamba tasnia yake idhibitiwe na serikali kwani AI inakuwa "na nguvu zaidi na zaidi."

Katika barua kutoka kwa wataalam, walifafanua wasiwasi wao mkubwa ulikuwa nini.

"Je, tunapaswa kukuza akili zisizo za kibinadamu ambazo hatimaye zinaweza kutuzidi, kutuzidi werevu, kutufanya kuwa wa kizamani na kuchukua nafasi yetu?" waliuliza.

"Je! tunapaswa kupoteza udhibiti wa ustaarabu wetu?".

Ambayo inatuleta kwenye hatua ya tatu na ya mwisho ya AI.

3. Teknolojia ya Akili Bandia ya Juu Zaidi yaani Artificial Super Intelligence (ASI)

Wasiwasi wa wanasayansi hawa wa kompyuta unahusiana na nadharia iliyoimarishwa vyema kwamba, tutakapofika AGI, muda mfupi baada ya kufikia hatua ya mwisho ya maendeleo ya teknolojia hii: Artificial Super Intelligence, ambayo hutokea wakati akili ya bandia inapita uwezo wa mwanadamu.

Mwanafalsafa na mtaalamu wa AI wa Chuo Kikuu cha Oxford Nick Bostrom anafafanua akili ya hali ya juu kama "akili ambayo ina akili zaidi kuliko akili bora zaidi za binadamu katika karibu kila nyanja, ikiwa ni pamoja na ubunifu wa kisayansi, hekima ya jumla, na ujuzi wa kijamii." ".

Nadharia ni kwamba wakati mashine inapopata akili sawa na wanadamu, uwezo wake wa kuzidisha akili hiyo kwa kasi kupitia kujifunza kwake mwenyewe kwa uhuru, hivi karibuni atatuzidi sana, baada ya kufika hatua ya ASI.

"Binadamu ili wawe wahandisi, wauguzi au wanasheria lazima wasome kwa muda mrefu. Suala la AGI ni kwamba linazidi kuongezeka," anasema Gutiérrez.

Hii ni kutokana na mchakato unaoitwa uboreshaji wa kujirudia rudia ambao unaruhusu programu ya AI "kuendelea kujiboresha, katika wakati ambao hatukuweza."

Wakati kuna mjadala sana kama mashine inaweza kweli kupata aina ya akili pana ambayo mwanadamu anayo - haswa linapokuja suala la akili ya hisia - ni moja ya mambo ambayo yanawatia wasiwasi sana wale wanaoamini kuwa tunakaribia kufanikiwa kiwango cha akili ya jumla bandia yaani Artificial General Intelligence (AGI)

Imani kinzani ya teknolojia ya AI

Kuna, kwa ujumla, nyanja mbili za akili bandia kuhusiana na teknolojia ya akili bandia ya juu zaidi yaani Artificial Super Intelligence (ASI): kuna wale wanaoamini kwamba ufahamu huu utakuwa wa manufaa kwa wanadamu na wale wanaoamini kinyume chake.

Miongoni mwa hao wa mwisho alikuwa mwanafizikia maarufu wa Uingereza Stephen Hawking, ambaye aliamini kwamba mashine zenye akili nyingi zilikuwa tishio kwa kuwepo kwetu.

"Ukuzaji wa akili kamili za bandia kunaweza kumaanisha mwisho wa wanadamu", aliiambia BBC mnamo 2014, miaka minne kabla ya kifo chake.

Mashine yenye kiwango hiki cha akili "itajiondoa yenyewe na kujipanga upya kwa kasi inayoongezeka," alisema.

"Wanadamu, ambao wamezuiliwa na mageuzi ya polepole ya kibayolojia, hawataweza kushindana na wangewekwa nje ya kiwango hicho," alitabiri.

Hata hivyo, kuna wale wanaamini kinyume.

Mmoja wa wapenzi wakubwa wa teknolojia ya ASI ni mvumbuzi na mwandishi wa futurist wa Marekani Ray Kurzweil , mtafiti wa AI katika Google na mwanzilishi mwenza wa Chuo Kikuu cha Singularity cha Silicon Valley

Kurzweil anaamini kuwa wanadamu wataweza kutumia AI yenye akili nyingi kushinda vizuizi vyetu vya kibaolojia, kuboresha maisha yetu na ulimwengu wetu.

Mnamo 2015 alitabiri kwamba kufikia mwaka wa 2030 wanadamu tutafikia kutokufa kwa usaidizi wa nanobots (roboti ndogo sana) ambazo zitafanya kazi ndani ya mwili wetu, kurekebisha na kuponya uharibifu wowote au ugonjwa, ikiwa ni pamoja na ule unaosababishwa na kadiri muda unavyosonga mbele.

Katika taarifa yake kwa Congress siku ya Jumanne, Sam Altman wa OpenAI pia alikuwa na matumaini juu ya uwezo wa AI, akibainisha kuwa inaweza kutatua "changamoto kubwa za wanadamu kama mabadiliko ya hali ya hewa na kuponya saratani.

Katikati ni watu, kama Hinton, ambao wanaamini AI ina uwezo mkubwa kwa ubinadamu, lakini kasi ya sasa ya maendeleo, bila kanuni na mipaka iliyo wazi, inatia "wasiwasi."